Ontmoeting

Средба

Irena Cvetkovic

Irena Cvetkovic

Irena Cvetkovic (Skopje, 1982) studeerde Algemene en Vergelijkende Literatuurwetenschappen aan de St. Kiril en Metodij Universiteit in Skopje. Ze behaalde een MA in Genderstudies aan de Euro Balkan Universiteit in Skopje en schreef haar thesis over sociologie en gender. Ze debuteerde in 2008 met Orgasmic Letters, een bundel kortverhalen.

Close

Skopje Alle citybooks

Print

Средба

Ирена Цветковиќ

Веќе дваесет и седми ден како пребарувам низ фолдерите со фотографии во мојот компјутер со надеж дека можеби токму денес ќе успеам да најдам доволно добра фотографија од себе и конечно да ја задоволам љубопитноста на Dido. Пребарувањето е мачно и ми создава низа нелагодности кои ја попречуваат неопходната утринска рутина. Кафето одамна изврило и сега засушениот талог упорно се вдомува во дупчињата од плинскиот апарат. Во тивките утра процесот на варење кафе го регистрирам без поголеми тешкотии. Звукот во почетокот е благ и смирувачки и доаѓа пред сè од плинот кој гори, за потоа збеснатата од топлина смеса од вода и кафе да почне мачно да го надвикува, сè додека клокотењето не го придвижи ѓезвето кои удира по железната основа на плинскиот апарат и дава знак дека времето е дојдено. Денес оваа апокалиптична сцена остана нечуена поради ренесансното брмчење на булдожерите и бушилките за бетон под мојот прозор. Тирадите за „разубавување на фасадите и реконструкција на улиците“ го пополнуваат звучниот меѓупростор создаден од паузите на брмчење и трескањето на ѓезвето со нова тура кафе, а исплетени од веселиот глас на водителката на утринската радио програма. „Целиот град ќе добие нов сјај“- воскликнува водителката. Дупките на улиците се пополнуваат со бетон, а потоа се мазнат со дебел и тежок ваљак. Јас ја нанесувам пудрата на моето лице. Потезите се лесни и се одвиваат во строго контролирани насоки, од носот кон крајот на образите, од лево кон десно на потегот на брадата паралелно со устата и од лево кон десно по должината на челото. Откако пудрата е нанесена следуваат брзи движења налик варосување на ѕид. Фасадите ќе бидат малтерисани, бојата обновена, а пукнатините, вдлабнатините и испапчувањата израмнети. Сенката за очи мора да биде во тон со карминот, лакот за нокти и чантата. Ја гасам цигарата, спремна да ги забијам своите голи нозе во правта и шутот меѓу тешката градителска артилерија. Проклетство, повторно не успевам да најдам доволно добра фотографија од себе за конечно да го задоволам љубопитството на Dido.

Нашиот прв виртуелен разговор започна речиси магично. Откако затрепери црвеното светленце кое го најави новиот chat па сè до враќањето во олеснувачкото стабилно зелено кругче, минаа речиси четири часа во кои Dido не побара никакви информации кои би ја разоткриле бојата на мојата коса, должината на моите нозе и ширината на колковите. Наместо вообичаеното разменување генералии, Dido ми раскажуваше за малата тревна висинка во близина на неговиот стан по која се спуштал седнат на најлони кога имало снег. Јас му зборував за дупките во моите чизми, мачките кои живееја во подрумите од нашата зграда, дворот на библиотеката од кој крадевме зелени сливи и постојаните кавги со дебелата библиотекарка. Оттогаш секој ден во 18.00 часот обајцата бевме online спремни да го споделиме минатото во три часа возбудливо типкање на тастатурата. Dido има соба чиј прозор гледа на задната страна од малата стамбена зграда донирана од Русија после земјотресот во Скопје. Живее на вториот кат. Тој вели дека висината е сосема пристојна за да ги слуша децата кои се собираат на старите клупи за да играат ластик, плочка или скришно да пушат цигари, а притоа џагорот да не ги раздразнува неговите нерви. Прозорот од мојата соба на шестиот кат гледа на врвот од Водно, токму фокусирајќи го Милениумскиот крст кој се инаети со мракот создавајќи недефинирана светлосна флека на стаклото. Тој никогаш не ја подава главата надвор од прозорот. И јас исто така. Dido еднаш фрлил отпушок од цигара низ него и потоа силно се засрамил од себеси. Јас го имам сторено тоа неколку пати, но повеќе бев уплашена од дознавањето на моите соседи отколку засрамена. Dido пуши една кутија Boss Classic на ден, а јас West Light во иста количина. Неговото кафе е млечно, бело и слатко, а моето црно, густо и горко.

Неговите сонови најчесто се одвиваат во големи зданија наменети за поголем број луѓе. Навистина е магично да се сретне човек чии соништа се одвиваат на исти локации како и моите. Јас сонувам различни настани кои се случуваат на слични локации. Детски одмаралишта, хотели, месни заедници, собирни центри. Можеби звучи чудно, но јас и Dido сме убедени дека во неколку наврати нашите сништа се одвивале на исто место и во исто време. Еве на пример во една свежа ноќ кога улиците биле тивки (значи најверојатно работен ден или недела, но во никој случај викенд) јас сонував една толку измешена сцена што ми претставува исклучителна тешкотија да ја артикулирам низ мисловни целини, но совршено се сеќавам на местото на кое се одигра таа сцена. Голем двор со трева ограден со р’ѓосана бела ограда, дополнително стеснет со неколку дрва на краевите, а во средина огромен бело-сив објект кој наликуваше на детско одморалиште или сиропатилиште. Dido во една иста таква ноќ сонувал витешки двобој меѓу него и неговиот професор по физика кој се одвивал во истиот простор. Навистина е запрепастувачки тоа што не сме се запознале тогаш. Dido мисли дека тоа е поради неговата преокупација со противникот и мојата опсесија впечатоците да ги категоризирам логички. И ова не е единствен случај. Знаеме за неколку такви сонови, оној во планинарскиот дом, напуштеното училиште и фабриката за стакло и за уште илјадници не знаеме. Во секој случај, беше навистина магично да се откриваме со Dido. Да ги откриваме нашети средби во минатото, нашите незабележани случајни допири, можните заеднички пријатели, љубовници, соседи, употребени такси возили, седишта во автобус, лиги оставени на фонтаната за пиење вода, банкноти кои отседнале во мојот и неговиот паричник. За првпат беше лесно, без страв, срам, згрченост. Едноставно лесно. Како да сум сигурна. Без непријатни паузи, видливи тресења на дланките и иритирачки звуци при дишењето. Постои едно копче кое нуди магичен излез од целата комплексност на создадените релации, не дека тоа копче сега за сега беше потребно. Ете, некако делува смирувачки кога знаеш дека тоа постои. Но уште повозбудливо делува сознанието дека иако постои никој од нас не сака да го искористи. Еве веќе дваесет и седми ден откако слободното време го минувам во нашите разговори, мерејќи го времето пред и после вклучувањето. Кога ме има и кога сум тука. Кога сум присутна и кога постојам. Кога сум и кога станувам.

И повторно, веќе дваесет и осми ден како пребарувам низ фолдерите со фотографии во мојот компјутер со надеж дека можеби токму денес ќе успеам да најдам доволно добра фотографија од себе и конечно да ја задоволам љубопитноста на Dido. Лакот на ноктите од нозете почнува да се лупи. Пред да излезам од дома ќе морам да го средам тој недостаток. На утринската радио програма еден рапав машки глас самоуверено ветува „крпење на дупките во патната мрежа, кои претставуваат голем проблем за нашата општина“. О Боже, овие успеаја целиот град да нашминкаат, налакираат и напарфемираат, а јас не успеав да го реконструирам лицето, да го завршам уредувањето на нозете и да го реставрирам своето тело. Премногу време ми одзема пребарувањето низ фотографиите, а концентрацијата повторно ми е нарушена од трескањето на бушилките за бетон и брмчењето на багерите пресечено со повремени длабоки врисоци на градежните работници. Еден познат актер говори на телевизија-„Запаметете го денешниот изглед на центарот на главниот град. Тој веќе никогаш нема да биде ист.“ Презентерката продолжи со свечен, но смирен тон-„Презентацијата ги остави без здив сите присутни во салата, 200-300 луѓе. Некои беа воодушевени, коментираа дека се чувствувале како да гледаат некој сосема друг поубав град...“ Имам чувство дека целиот свет тргнал во безмалку мистична мисија на разубавување и дека нема да се смири сиот татнеж, грч и напор сè додека не се измазнат сите испакнатини, додека не се закрпат сите дупки, додека не се анимира со блутникави бои секој знак на старост, издржливост и отпор. Површината мора да е мазна и црврста за да биде убава за очите на светот. Не знам како им успева на многумина. Мене ми е речиси невозможно во времето од будењето до заминувањето од дома да ја завршам оваа мисија. Таман ги средив ноктите кога во огледалото гледам дека искубените вишок веѓи се пробиле преку порите и безобразно ѕиркаат низ кожата. Имам две опции. Чупалка и восочни ленти. Втората опција е побрза, но многу понепрецизна и со поголем ризик за деформирање. Одеднаш ми светнува. Имам и трета опција. Ја распуштам косата и предниот дел го префрлам врз лицето. Со ножиците ја скратувам должината токму над очните капаци. Таааака. Врз фармерките ја слепувам распојасаната кошула и со ракавите ја пристегнувам на половина врзувајќи силен јазол. Големината на колковите е маскирана. Сè уште не е совршена реконструкцијата, но веќе признав дека до сега никогаш не успеав да ја поправам доволно добро својата површина. Надвор е топло. Мислам дека луѓето со кои се разминувам минувајќи по тесната уличка ме гледаат со прекор. Недозволиво е да се расипува туѓата глетка со ваква естетска фалинка. Но што можам да сторам? Ја наведнувам главата, го насочувам погледот кон асфалтот и ги бројам чекорите. Тоа дополнително го искривува моето тело. Свесноста за движењето на стапалата го прави мојот од несмасен и смешен. Како оживеана карикатура пробувам тивко и незебележано да стигнам до канцеларијата во која ќе можам повторно да уживам во својата слобода. Да се фрлам на хартиите, фактурите и налозите и да се обидам да ја смирам вознемиреноста предизвикана од непосакуваните средби со непознатите и познатите минувачи. Сепак, сè уште ме притиска обврската кон Dido да најдам доволно добра фотографија од себе.

Уште во почетокот на нашите виртуелни разговори знаев дека ќе дојде тој проклет момент кога Dido ќе побара да ме види. Не знаев дали попрво ќе побара фотографија, вклучување на веб-камера или средба во живо, но знаев дека видувањето е неминовно. Колку и да се плашев од таа покана, колку и потајно да се надевав дека ете можеби и тој го споделува мојот страв од бидувањето виден, сепак нешто длабоко разумно во мене ми велеше дека е подобро со време да почнам да се спремам за таа битка. Dido не го побара тоа од мене во првиот разговор. За волја на вистината ниту во следните неколку, но јас уште првиот ден го отворив фолдерот со фотографии и ја започнав мачната потрага. Се воспостави дека бев во право. Седмиот ден се случи нешто што отвори една нова перспектива на нашите релации. Сосема неочекувано, буквално во средина од реченицата која ја испраќав добив долг бакнеж ******************. Никогаш порано не сум била толку убаво бакната. Ги приближив двата кажипрста кон тастатурата. Го наместив нежно едниот врз копчето shift, а со другиот страсно ја притиснав 8ката. Ги затворив очите и полека почнав да земам воздух сè додека градниот кош не ми беше целосно раширен и отворен. Потоа го испуштив воздухот и ги тргнав прстите од тастаурата. Ги отворив очите и стиснав enter. Рој бубалки почнаа да ми бучат во главата. Заедно со очите ја отворив и насмевката со десна заграда :))))) . Dido ми ја возврати среќата и ме праша: Можам ли да те видам? Се обидов да го дефокусирам нафрлајќи други теми, објаснувања, доживувања, но знаев дека прашањето лебди во воздухот чекајќи го одговорот за да се врзе во котва и да ја усклади логичката несиметрија. Не поминаа ни десетина минути кога Dido го направи конечниот избор. Ми побара фотографија. Навистина беше и повеќе од полезно што однапред се подготвував за овој момент. Бев сигурна во одговорите, спремна за барањето. Знаев како да одговорам без да излажам, но истовремено и без да отворам сомнеж дека сосема е веројатно Dido никогаш да не добие фотографија од мене. Да не звучам решително, јас дури и сега се надевам дека можеби еве денес, или утре, или следниот петок ќе налетам на фотографија доволно маглива и доволно јасна за да ме претставува, но не и открива за поглед. Навистина се надевам, но не ја исклучувам веројатноста дека таква фотографија едноставно не постои. Сакав да му излезам во пресрет веднаш кога го побара тоа од мене. Се обидов да направам нови фотографии со помош на веб камерата. Бесполезно. Се мачев речиси два часа фотографирајќи се додека разменував сенешта со Dido. На крајот се заморив од неуспехот и ја исклучив камерата. Му посакав добра ноќ на Dido не заборавајќи да му ветам дека штом ќе најдам фотографија ќе му ја испратам по електронска пошта.

Еве веќе дваесет и девети ден како пребарувам низ фолдерите со фотографии во мојот компјутер со надеж дека можеби токму денес ќе успеам да најдам доволно добра фотографија од себе и конечно да ја задоволам љубопитноста на Dido. Уличните врвулици започнаа порано и помасовно денес. Санирањето на ѓубрето и грдите нерамнини на асфалтот е завршено, а бојата на фасадите добива младешки тоналитети пркосејќи им на старата избледеност и брчки. Фонтани, скулптури и споменици ќе го украсуваат просторот. Свеченото пуштање во употреба ќе се одвива утре вечер. Мојата шминка не е толку ефикасна и забележувам во последно време дури одбива и да учествува во борбата со годините. Го обвивам вратот со долга марама и на ушите ставам тешки дрвени обетки. Надвор е топло, но тоа е цената што ќе ја плаќа мојот врат. Веќе почнувам да се потам. Наместо панталони се решавам за широко долго здолниште во сива боја и блуза со смирен тон и едноставен крој. Изгледам како голем бетонски цилиндер. Иако естетски сиромашно, дури и бедно сепак истакнувањето на неправилните облини ќе имаше гарантирано поголем неуспех во очите на светот. Денес е многу важно да се избегне каков било впечаток. Луѓето се повеќебројни на улиците. Задоволни се од резултатите на градската естетска хируршка интервенција. Бараат уште. Сакаат целиот град да се оперира. Тие се среќни. Посреќни и позборливи од вообичаено. Џагорот навлегува и во мојот дом. „Преубаво!, Совршено!, Гордост наша!“ Затворени обувки и распуштена коса врз лицето. Тоа е планот за денес. Ако остане доволно време реконструкцијата и обновата да се завршат, на повидок после долго време може да се забележи успех. Искуството ме научи дека смирените црни, кафени и сиви тонови во широка правилна форма најмалку го предизвикуваат вниманието и погледите на луѓето. Кога луѓето не ме гледаат, јас сум слободна. Слободна да се насмевнувам во нивно присуство, да чекорам со тешки и несмасни движења кои ме носат најбрзо до саканата дестинација, да ја исправам главата и да се спасам од болките предизвикани од вкочанетиот врат. Слободна да дишам без трепет, ослободена од грутката во горниот дел од стомакот, разлабавен грчот на мускулите. Слободата ја чувствувам само кога сум дома, кога сум сама сама или во присуство на мал број луѓе за кои сум сигурна дека не ме гладаат на оној начин, бидејќи предолго ги познаваат моите мани, па свикнале на нив на ниво на отапување на сетилата. Се трудам овие мигови на слобода временски да ги растегнам за сметка на миговите на анксиозност и вознемиреност. Често ми успева. Контактите со светот ги сведов единствено на поврзувачките патеки од една до друга слободна територија. Од работа до дома, од дома до работа. Мојот мир до пред Dido го нарушуваше единствено излегувањето на неколкуте улици во мојот град по кои единствено се движам последните неколку години, односно од кога светот почна да ме гледа и да ги забележува местата на кои им беше потребна санација и реконструкција. Dido истовремено е оддишка, врска, емоција и среќа, но и уште една пречка, уште еден немир, уште една пукнатина во мојата лична слобода. Можеше да биде поинаку доколку не посакаше да ме види, доколку се потрудеше да ме чувствува, мириса, слуша, допира, да ме запознае поинаку, да ме сознае и дознае, а не да ме препознава.

Вистинско задоволство е да се присетувам на првите разговори со Dido. Во последно време разговорите се скратија. Нивната фреквентност остана иста, но времетраењето се измени. Чувствувам потреба порано да завршам и да го исклучам компјутерот. Измислувам секакви обврски, незавршени задачи и лажни крајни рокови. Проклетство! Веќе неколку денови со Dido договараме средба во живо. Стресот ме убива. Речиси еден месец не успеав да најдам доволно добра фотографија од себе, па колку ли време ќе ми биде потребно да создадам доволно добра верзија од себеси? Сакам да му се откријам на Dido. Сакам да ги запознам неговите очи, да се допираат и нашите погледи. Навистина го посакувам гледањето со Dido. Но можно ли е гледање без разгледување, знаење без запознавање? Можам ли да ги прескокнам долгите првични фази во видувањето некого или нешто? Со Dido би се гледале откако предизвикани од навиката и познавањето сетилата доволно ќе ни отапат. Одолговлекувам колку што можам, но средбата е неизбежна и веќе закажана за утре. Мислев дека е добро да попуштам бидејќи утре луѓето во огромен број ќе излезат на улиците за да го поздрават новиот изглед на градот. Кога обичното секојдневно минување низ јавниот простор ќе прерасне во еуфорија, можноста да се забележуваме и прегледуваме меѓусебе се намалува. Во екстатични атмосфери погледите на луѓето се најчесто распашани во хоризонтот или кон костумисаните мажи кои во такви пригоди секогаш се на некоја висина држејќи говори. Оваа незаинтересираност за индивидуалното воопшто требаше и мораше да ја искористам и токму затоа го избрав токму утрешниот ден. Сепак, останува еден голем пораз за мене. Можноста да се спасам од вниманието на останатите луѓе постои и ќе ја искористам, но не постои можност да се спасам од погледите на Dido. Дури и преврзано торзо и завиткани во текстил екстремитети нема да го совладаат продирањето на погледот на Dido врз моето лице, мојата коса, мојата кожа, мојот нос, усни, очи. Стратешки најважното парче тело не можам никако и никогаш да го одбранам. Моето лице е испрчено, откриено, голо, на располагање на погледи, судови и критики. Незаштитено од погрешни заклучоци, непредвидливи реакции и емоции. Одврзано за секакви интерпретации кои не можам да ги дознаам, корегирам, логички да ги квалификувам, да ги контролирам.

Еве го и триесетиот ден во кој не се соочувам со тегобното пребарување низ фолдерите со фотографии. Наместо тоа се обидувам доволно добро да се фотошопирам себеси. За дваесетина минути треба да се сретнам со Dido. Да му се покажам и предадам на поглед. Ја нема таа шминка, тие кармини, маскари и сенки кои можат да ја сокријат мојата ранливост. Останува само уште една варијанта. Го пронаоѓам мантилот за дожд во стариот куфер сместен на сигурно под креветот. Ширината и должината се одлични. Се обесува на рамениците и во слободен пад демонстрира незаинтересираност сосема до глуждовите. Стапалата ги сокривам во црни едноставни затворени чевли. Црните чевли живеат во мојот дом речиси една година. Во излогот на продавницата ме довикаа преку едноставната и ненападна форма. Изгледаа како две срамежливи деца меѓу збеснатите високи потпетици. Имаа еден недостаток. Во средина, толку грубо и ненајавено блескаше една сребрена тока. Изгледаше како тумор кој ја напаѓа смирената душа. Решив да ги купам иако беа фалични. Ги поправив дома. Купив црн лак за нокти со кој го префарбав израстокот. Ги прифатив како свои и не ги напуштам веќе. Остана уште главата вклучително и најтешкиот дел- лицето. Земам сива долга и тенка марама. Ја ставам преку главата, едниот крај го префрлам преку лицето сè до очите, а горниот дел го спуштам во крајот на челото. Речиси совршено. Остануваат уште очите кои од практични причини ги изложувам на опасност. Но, со нив е лесно. Преку парчињата кожа погледот пенетрира силно и болно во внатрешноста. Измачувачки болно е кога некој ровари по твојата внатрешност, а ти си немоќен да го сопреш. Очите имаат нешто што го немаат другите делови од телото. Механизам за контрола. Кога ќе ги затвориш или кога ќе го свртиш погледот одбраната станува појака и нападот ретко е успешен. Ја заклучувам вратата, го ставам клучот во џебот од мантилот и јурнувам низ скалите, па преку излезната врата.

Слобода! Слобода! Слобода! Моето лице и тело се покриени. Јас сум слободна жена. Газам по свежо асфалтираните улици и ги вдишувам испарувањата од премачканите фасади. Конечно сум слободна да се смеам, да го исплазам јазикот, нерамномерно да ги движам нозете во неартикулирани чекори. Луѓето ме гледаат, но не можат да ме видат. Ги привлекува љубопитството, предизвикот да се биде сведок на другиот, различниот. Во нечии очи забележувам сожалување. Мислат премногу е топло за оваа кутра девојка да се замота на овој начин. Зајадливо им го плазам јазикот под шамијата врз лицето. Тие не знаат. Тие не можат да видат. Не можат да критикуваат, негодуваат, судат. Едноставно тие не знаат. Можат да ме гледаат колку што сакаат, јас не се плашам повеќе. Ја исправам главата и после долго време, навистина долго време одам низ улиците гледајќи го хоризонтот, а не асфалтот. Ниеден напад врз мојата внатрешност сега не е возможен. Толку сум непробојна што го чувствувам скокоткањето на погледите кои се лизгаат по ткаенината врз моето тело и паѓаат поразени врз новите плочки од бетон на патеката за пешаци. Мислам дека градниот кош ќе се распрска секој момент поради длабоки вдишувања. Не сум навикната на оваа состојба на слободата, па старите бремиња иако исчезнати сè уште притискаат во некои делови од телото. Толку е убаво. Толку е добро. Толку е необврзувачки лесно и достоинствено. Уште само неколку десетици метри ме делат од фонтаната крај која се чекаме со Dido.

Врвулица од луѓе околу мене и во ниеден момент не сум исплашена. Не се обидувам да си го скријам лице, да го завртам погледот, да ја наместам косата или да си ја поправам шминката. Стојам исправено, а до мене е Dido. Често погледнува во часовникот и се врти ту лево ту десно. Веќе десетина минути стоиме еден крај друг. Понекогаш минувачите кои се движат кон плоштадот чекајќи го најавениот огномет нè разделуваат, но тоа е за кратко. Dido станува по малку нервозен. Почнува да прави кратки чекори напред и назад, да испушта звуци на нетрпеливост и сега веќе молскавично го префрла погледот преку левото, па преку десното рамо. Полека се приближувам од зад грб и си дозволувам незабележано да ја допрам неговата маица со куси ракави. Мојот допир подоцна самиот ќе се пренесе врз неговото тело. Кога ќе замине, можеби лут или разочаран мислејќи дека не сум се појавила на закажаниот состанот вибрациите од мојот допир ќе се разлеат по неговата половина налик нежна прегратка која ќе го утеши. Колку само убаво изгледа Dido така свртен со грбот, замислен и вознемирен. Како и до сега, нашите средби се волшебни затоа што не сме свесни за нив. Тоа Dido можеби сега не го знае, но ќе го дознае. Потскокнувам со чекорите обиколувајќи го. Пресреќна сум. Стоиме тука, заедно, во една тајна која никој не ја знае. Ние сме заедно. Нашите мириси се мешаат, нашите воздишки се прегрнуваат, таму некаде над сите овие запотени тела. Одвреме-навреме ги затворам очите обидувајќи се оваа состојба да ја запаметам и задржам во сета своја подробност. По некое време Dido видно разочаран заминува од нашето место кон автобуската станица. Заминувам и јас кон дома. Среќна. Пресреќна. Слободна. Ова беше најубавиот состанок во мојот живот.

 

Print

Takimi

citybooks Shkup

Tashmë është dita e njëzet e shtatë si gjurmoj nëpër folderët me fotografi në kompjuterin tim me shpresë se ndoshta pikërisht sot do t’ia dal ta gjej një fotografi timen mjaft të mirë që ta kënaq kërshërinë e Dido-së. Gjurmimi është i mundimshëm dhe krijon një varg bezdish të cilat bëhen pengesë për rutinën e domosdoshme të mëngjesit. Kafeja moti ka vluar dhe tash telveja këmbëngul të strehohet në birat e aparatit të gazit. Në mëngjeset e qeta procesin e zierjes së kafesë e regjistroj pa vështirësi të mëdha. Zëri në fillim është i butë dhe qetësues dhe vjen para së gjithash nga gazi i cili digjet, që pastaj e çmendur nga nxehtësia, përzierja prej uji e kafeje të fillojë ta ngrejë zërin mundimshëm, derisa gurgullima nuk e vë në lëvizje xhezven e cila e godet bazën e hekurt të aparatit të gazit dhe jep shenjë se ka ardhur koha. Sot kjo skenë apokaliptike mbeti pa u dëgjuar për shkak të ushtimës rilindëse të buldozerëve dhe shpojcave të betonit nën dritaren time. Tiradat për “zbukurimin e fasadave dhe për rikonstruksionin e rrugëve” e mbushin ndërhapësirën e zërit të krijuar nga pauzat e ushtimës dhe zhurmës së xhezves me një turn të ri të kafesë, e të ndërthurur nga zëri gazmor i udhëheqëses së programit të mëngjesit në radio. “I tërë qyteti do të fitojë një shkëlqim të ri” – ia jep plot entuziazëm udhëheqësja. Hurdhat e rrugëve po mbushen me beton, ndërsa pas kësaj lëmohen me cilindër të trashë e të rëndë. Unë qes pudër në fytyrë. Lëvizjet janë të lehta dhe shkojnë në kahe krejtësisht të kontrolluara, nga hunda nga skaji i faqeve, nga e majta në të djathtë në drejtim të mjekrës paralelisht me gojën dhe nga e majta në të djathtë gjatësisë së ballit. Pasi të qitet pudra pasojnë lëvizje të shpejta si ato të gëlqerosjes së murit. Fasadat do të lyhen me horasan, ngjyra do të përtërihet, ndërsa plasat, gropëzat dhe gungat do të rrafshohen. Hijesimi për sy medoemos duhet të jetë në ton me buzëkuqin, manikyrin dhe çantën. E fik cigaren, e gatshme t’i fus këmbët e mia lakuriqe në pluhurin dhe hedhurinat midis artilerisë së rëndë ndërtimtare. Dreqi e marrtë, përsëri më duhet ta gjej një fotografi timen mjaft të mirë që përfundimisht ta shuaj kërshërinë e Dido-së.

 

Biseda jonë e parë virtuale filloi thuajse në mënyrë magjike. Pasi xixëlloi dritëza e kuqe e cila e paralajmëroi chat-in e ri e deri në kthimin e rrethit të vogël të qëndrueshëm e të gjelbër kaluan thuajse katër orë në të cilat Dido nuk kërkoi kurrfarë informacionesh të cilat do ta kishin zbuluar ngjyrën e flokëve të mi, gjatësinë e këmbëve të mia dhe gjerësinë e vitheve. Në vend të këmbimit të zakonshëm të të dhënave personale, Dido më tregonte për kodrinën e vockël me bar në afërsi të banesës së tij në të cilën lëshohej ulur në najlon kur ka borë. Unë i fola për birat në çizmet e mia, për macet që jetonin në bodrume e ndërtesës sonë, për oborrin e bibliotekës prej të cilit vidhnim kumbulla dhe për zënkat e përhershme me bibliotekaren e trashë. Prej atëherë çdo ditë në orën 18 të dytë ishim online të gatshëm të flasim për të kaluarën për tri orë mallëngjyese të të rënit të preklave në tastierë. Dido e ka dhomën dritarja e së cilës shikon na anën e prapme të ndërtesës së vogël të banimit të dhuruar nga Rusia pas tërmetit në Shkup. Jeton në katin e dytë. Ai thotë se lartësia është mjaft solide që t’i dëgjojë fëmijët të cilët mblidhen në ulëset e vjetra të luajnë llastik, pllakavija ose të pinë duhan fshehurazi, por me këtë rast zhurma e fëmijëve të mos i nxisë nervat e tij. Dritarja e dhomës sime në katin e gjashtë shikon kah maja e Vodnos, pikërisht duke fokusuar Kryqin e mileniumit i cili i bën inat territ duke krijuar një njollë të papërkufizuar në xham. Ai asnjëherë nuk e nxjerr kokën jashtë dritares. Edhe unë, po ashtu. Dido një herë e kishte hedhur një duq cigareje nëpër të dhe pastaj ishte turpëruar shumë nga vetvetja. Unë e kam bërë këtë punë disa herë, por më shumë u frikësova mos ta marrin vesh fqinjët e mi se sa që u turpërova. Dido pi një pako cigare Boss Classic në ditë, kurse unë West Light në po atë sasi. Kafeja e re është prej qumështi, e bardhë dhe e ëmbël, kurse kafeja ime e zezë, e dendur dhe e hidhur.

 

Ëndrrat e tij më së shpeshti zhvillohen në ndërtesa të mëdha të parapara për shumë njerëz. Me të vërtetë është magjike të takohet një njeri ëndrrat e të cilit zhvillohen në vende si të miat. Unë ëndërroj ngjarje të ndryshme të cilat ndodhin në vende të ngjashme. Pushimore fëmijësh, hotele, bashkësi vendore, qendra tubimi. Ndoshta duket e çuditshme, por unë dhe Dido jemi të bindur se disa herë ëndrrat tona janë zhvilluar në të njëjtin vend dhe në të njëjtën kohë. Ja, për shembull një natë të freskët kur rrugët kanë qenë të qeta (domethënë me një dozë të madhe sigurie një ditë pune ose e diel, por kurrsesi fundjavë) unë pash ëndërr një skenë aq të përzier gjë që më paraqet një vështirësi të jashtëzakonshme që ta artikuloj nëpër tërësi të mendimit, por më kujtohet me përpikëri ëvendi ku ndodhi ajo skenë. Një oborr i madh me bar, i rrethuar me një rrethoj të ndryshkur të bardhë, e ngushtuar në mënyrë plotësuese me disa drurë skajeve, kurse në mes një objekt i madh bardh e vrugtë i cili i ngjante pushimores së fëmijëve ose një jetimoreje. Dido në një natë pikërisht të tillë kishte parë ëndërr një dyluftim fisnikësh midis tij dhe profesorit të tij të fizikës i cili kishte ndodhur në të njëjtin vend. Me të vërtetë është tmerruese kjo që nuk u njohëm atëherë. Dido mendon se kjo ndodhi për shkak të preokupimit të tij me kundërshtarin dhe opsesioni im që përshtypjet t’i kategorizoj në mënyrë logjike. Dhe, ky nuk është rast i vetëm. Ne dimë për disa ëndrra të tilla, si bie fjala ëndrra në shtëpinë e bjeshkatarëve, në shkollën e braktisur dhe në fabrikën e qelqit dhe për mija të tjera nuk kemi njohuri. Sido që të jetë, ishte kjo me të vërtetë magjike që t’i zbulohemi njëri-tjetrit, me Didon. T’i zbulojmë takimet tona në të kaluarën, prekjet tona të padiktueshme të rastit, miqtë e mundshëm të përbashkët, dashnorët, fqinjët, taksi veturat e vjetra, ulëset në autobus, jargët e mbetura në shatërvanët duke pirë ujë, bankënotat e mbetura në kuletën time ose të tij. Për herë të parë qe lehtë, pa droje, turp, ngërç. Thjeshtë ishte punë e lehtë. Sikur të isha e sigurt. Pa pauza të pakëndshme, pa dridhërima të dukshme të duarve dhe pa zëre imituese gjatë frymëmarrjes. Është një sumbull e cila ofron shteg magjik për të dalë nga i gjithë kompleksiteti i relacioneve të krijuara, jo që për atë sumbull tash për tash ka nevojë. Ja, disi ndikon si qetësim kur e di se kjo ekziston. Por edhe më me emocione të jepet njohuria se edhe pse ekziston asnjëri prej nesh nuk do që ta shfrytëzojë. Ja tash është dita e njëzeteshtatë që kur kohën e lirë e kaloj në bisedat tona, duke e matur kohën para dhe pas lidhjes sonë ku u përfshimë. Kur jam këtu. Kur jam e pranishme dhe kur ekzistoj. Kur jam dhe kur ngrihem.

 

Dhe sërish, tashmë është dita e njëzetetetë që kur kërkoj nëpër folderë me fotografi në kompjuter me shpresë se ndoshta pikërisht sot do t’ia dal ta gjej një fotografi timen mjaft të mirë dhe përfundimisht ta kënaq kërshërinë e Didos. Manikyri në thonjtë e këmbëve fillon të më qërohet. Para se të dal nga shtëpia më duhet ta drejtoj këtë të metë. Në programin e mëngjesit të radios një zë si i gërvishtur mashkulli me një vetëbindje premton “arnimin e hurdhave të rrjetës rrugore, të cilat paraqesin një problem të madh për komunën tonë”. O Zot, këta ia dolën që tërë qytetit t’i bëjnë makijazh, ta lyejnë me llak e ta parfumojnë, kurse unë nuk arrita ta rikonstruktoj fytyrën, ta përfundoj rregullimin e këmbëve dhe ta restauroj shtatin tim. Shumë kohë me merr kërkimi i fotografive, ndërsa përqendrimin sërish e kam të çrregulluar nga zhurma e shpojcave për beton dhe zhurma e buldozerëve e ndërprerë me britma të kohëpaskohshme të punëtorëve të ndërtimtarisë.. Një aktor i njohur flet në televizion – “Mbajeni në mend pamjen e sotme të qendrës së qytetit. Ajo kurrë më nuk do të jetë e njëjtë”. Prezantuesja vazhdoi me një ton solemn, por të qetësuar – “Prezantimi i la pa frymë të gjithë të pranishmit në sallë, 200-300 njerëz. Disa ishin të entuziazmuar, komentonin si ndjeheshin sikur të shikonin një qytet krejtësisht tjetër, më të bukur...”. Kam ndjenjën se e mbarë bota është nisur në një mision, më së paku të themi, mistik të zbukurimit dhe se nuk do të qetësohet e tërë bubullima, ngërçi dhe mundimi derisa nuk lëmohen të gjitha gungat, ndërsa nuk arnohen të gjitha hurdhat, derisa nuk animohet me ngjyra të pashije me çdo shenjë vjetërsie, qëndrese dhe rezistence. Syprina medoemos duhet të jetë e lëmuar dhe e fortë që të jetë e bukur për sytë e botës. Nuk e di si ia dalin shumica. Unë e kam thuajse të pamundur në kohën prej zgjimit deri në largimin nga shtëpia ta përfundoj këtë mision. Sapo i rregullova thonjtë, kur në pasqyrë, shikoj unë, vetullat e shkulura me tepricë kishin depërtuar nëpër pore dhe pa fije turpi shikonin nga lëkura. Kam dy opsione. Pinceta dhe shirita dylli. Opsioni i dytë është më i shpejtë, por shumë më pak është preciz dhe ka një rrezik më të madh për deformim. Përnjëherë më shkoi ndërmend. Kam edhe opsionin e tretë. I lëshoj flokët dhe pjesën e parë e lëshoj mbi fytyrë. Me gërshërë e shkurtoj gjatësinë pikërisht mbi kapakët e syve. Kështuuuu. Mbi xhinsa e ngjiti këmishën e papërthekuar dhe me mëngë e shtrëngoj në bel duke lidhur një nyjë të fortë. Madhësia e vitheve është maskuar. Ende nuk është i përkryer rikonstruksioni, por tashmë e pranova se deri më tash asnjëherë nuk pata sukses ta përmirësoj mjaft mirë sipërfaqen time. Jashtë është ngrohtë. Mendoj se njerëzit me të cilët shihem në rrugë, duke kaluar nëpër sokakun e ngushtë më shikojnë si me qortim. Është e palejueshme që të prishet shikimi i huaj me një mangësi të këtillë estetike. Por çfarë mund të bëj unë? E lëvar kokën, e drejtoj shikimin kah asfalti dhe i numëroj hapat. Kjo e shtrembëron trupin tim në mënyrë plotësuese. Vetëdija për lëvizjen e shputave e bën ecjen time të vrazhdët e qesharake. Si një karikaturë e ngjallur provoj të arrij pa u hetuar te zyra ku do të mundem përsëri të kënaqem me lirinë time. T’u lëshohem letrave, faturave dhe urdhëresave dhe të orvatem ta qetësoj shqetësimin të shkaktuar nga takimet e padëshiruara me kalimtarët e panjohur dhe të njohur. Megjithatë ende nuk bën presion detyrimi ndaj Didosë që të gjej një fotografi mjaft të mirë timen.

 

Qysh në fillim të bisedave tona virtuale e dija se do të vinte ai moment i mallkuar kur Didoja do të kërkojë të më shohë. Nuk e dija a do të kërkojë më së pari fotografi, lëshimin e ueb kamerës ose takim të drejtpërdrejtë, por e dija se takimi është i domosdoshëm. Sado që kisha frikë nga kjo ftesë, sado që shpresoja tinëz se, ja, ndoshta edhe ai e ka frikën si unë që të jetë i parë megjithatë diçka e thellë, e arsyeshme brenda meje më thoshte se më mirë do të ishte që me kohë të përgatitem për këtë betejë. Didoja nuk e kërkoi prej meje këtë në bisedën e parë. Për hir të së vërtetës as në disa të tjera me radhë, por unë qysh ditën e parë e hapa folderin me fotografi dhe e nisa kërkimin e mundimshëm. Doli se kisha pasur të drejtë. Ditën e shtatë doli diçka që hapi një perspektivë të re në relacionet tona. Krejtësisht papritmas, tamam në mes të fjalisë të cilën e dërgoja mora një puthje të gjatë.************************************. Asnjëherë më parë nuk më ka puthur kush kaq bukur. I afrova të dy gishtat tregues kah tastiera. E vendosa butas njërin mbi preklën shift, ndërsa me gishtin tjetër e shtypa me pasion 8-tën. I mbylla sytë dhe ngadalë nisa të marr ajër derisa kraharori nuk m’u mbush e nuk m’u hap tërësisht. Pastaj e lëshova ajrin dhe i hoqa gishtat na tastiera. I hapa sytë dhe e shtypa enter. Një luzmë kandrrash nisën të më bëjnë zhurmë në kokë. Së bashku me sytë e hapa edhe buzëqeshjen me kllapën e djathtë:))))). Didoja ma ktheu lumturinë dhe më pyeti: A mund të të shoh? U orvata ta defokusoj duke hedhur tema të tjera, shpjegime, përjetime, por e dija se pyetja qëndronte pezull në ajër duke pritur përgjigjen që të lidhet në spirancë dhe ta vendos në harmoni josimterinë logjike. Nuk kaluan as dhjetë minuta kur Didoja e bëri zgjedhjen përfundimtare. Ma kërkoi fotografinë. Me të vërtetë ishte edhe më shumë se e dobishme që më parë isha përgatitur për këtë moment. Isha e sigurt në përgjigjet, e përgatitur për kërkesën. E dija si të përgjigjem pa gënjyer, por njëherësh edhe pa hapur dyshim se është mjaft e sigurt që Didoja asnjëherë të mos marrë fotografi prej meje. Mos të dukem e vendosur, unë madje edhe tash kam shpresë se ndoshta ja sot, ose nesër, ose të premten që vjen do ta gjej një fotografi mjaft të turbullt dhe mjaft të qartë që të më prezantojë, por jo edhe të jetë e mirë për ta shikuar. Me të vërtetë kam shpresë, por nuk e përjashtoj të mundshmen se një fotografi e tillë thjeshtë nuk ekziston. Desha t’ia shtrij dorën kur e kërkoi atë prej meje. U orvata të bëj fotografi të reja me ndihmën e ueb kamerës. Pa sukses. U mundova thuajse dy orë të tëra duke u fotografuar derisa nuk këmbeja gjithçka me Didon. Në fund u lodha nga mossuksesi dhe e mbylla kamerën. I dëshirova natë të mirë Didos duke mos harruar t’i premtoj se sa ta gjej një fotografi do t’ia dërgoj me postë elektronike.

 

Ja tash është dita e njëzetenëntë si kërkoj nëpër folderë me fotografi në kompjuterin tim me shpresë se ndoshta pikërisht sot do t’ia dal ta gjej një fotografi mjaft të mirë timen dhe përfundimisht ta kënaq kërshërinë e Didos. Rrëmujat e sokakut nisën më herët e më masivisht sot. Rregullimi i plehut dhe gungave të këqija të asfaltit ka përfunduar, kurse ngjyra e fasadave merr tonalitete rinore duke i nxjerrë gjuhën e talljes zbehtësisë së vjetër dhe rrudhave. Shatërvanët, skulpturat dhe përmendoret do ta stolisin hapësirën. Lëshimi solemn i përdorimit do të mbahet nesërmbrëma. Makiazhi im nuk është aq efikas dhe po e vërej kohëve të fundit madje refuzon të marrë pjesë në luftë kundër viteve. E mbështjell qafën me një shami të gjatë dhe në vesh vë një parë vëthë të rëndë të drunjtë. Jashtë është ngrohtë, por ky është çmimi të cilin do ta paguajë qafa ime. Tashmë filloj të djersitem. Në vend të pantallonave vendosi të vesh një fund të gjatë të gjerë ngjyrë të përhitur dhe një bluzë me ton të qetë dhe të prerë thjeshtë. Dukem si një cilindër i madh prej betoni. Ndonëse estetikisht i varfër, madje i mjerueshëm, megjithatë theksimi i formave të plota femërore të parregullta do të kishte me garanci mossukses më të madh në sytë e botës. Sot është shumë me rëndësi që t’i ikësh cilës do përshtypje. Njerëzit janë në numër të madh sokakëve. Janë të kënaqur me rezultatin e intervenimit estetik kirurgjik të qytetit. Kërkojnë ende. Duan që i tërë qyteti të operohet. Ata janë të lumtur. Më të lumtur dhe më llomotitës se zakonisht. Zhurma e bisedave hyn edhe në shtëpinë time. “Shumë bukur!, E përsosur!, Krenaria jonë!” Këpucë të mbyllura dhe flokë të lëshuara në fytyrë. Ky është plani për sot. Nëse mbetet mjaft kohë, rikonstruksioni dhe përtëritja të përfundohen për sot, në horizont pas një kohe të gjatë mund të duket suksesi. Përvoja më mësoi se tonet e qeta, të zeza, të kafta dhe të përhitura në formë të gjerë të rregullt më së paku e nxisin kujdesin dhe shikimin e njerëzve. Kur njerëzit nuk na shikojnë, unë jam e lirë. E lirë të qesh në praninë e tyre, të eci me lëvizje të rënda dhe të pahijshme të cilat më çojnë më shpejt në cakun e dëshiruar, ta ngre kryet dhe të shpëtoj nga dhembjet e shkaktuara nga qafa e shtangur. E lirë të marr frymë pa u dridhur, e liruar nga lëmshi në pjesën e epërme të barkut, e liruar nga ngërçi i muskujve. Lirinë e ndjej vetëm kur jam në shtëpi, kur jam vetëm, vetëm ose në praninë e një numri të vogël njerëzish për të cilët jam e sigurt se nuk më shikojnë në atë mënyrë sepse gjatë kohë ka që i dinë të metat e mia e që janë mësuar me to në nivel të topitjes të shqisave. Orvatem që këto çaste të lirisë t’i zgjas në kohë në llogari të çasteve të ankthit dhe të shqetësimit. Shpeshherë kam sukses. Kontaktet me botën i reduktova vetëm në shtigjet lidhëse nga një territor në territorin tjetër të lirë. Nga puna në shtëpi, nga shtëpia në punë. Paqen time deri para çastit me Didon e prishte vetëm dalja në disa sokakë të qytetit tim nëpër të cilët lëviz vazhdimisht këtyre viteve të fundit, përkatësisht prej çastit kur bota nisi të më shikojë dhe t’i vërejë vendet të cilave u duhej meremetim dhe rikonstruksion. Didoja njëherësh është një lehtësim, lidhje, emocion dhe fat, por edhe një pengesë, edhe një shqetësim, edhe një plasë në lirinë time personale. Ka mundur të jetë ndryshe po qe se nuk do të kishte dashur të më shohë, po qe se do të ishte munduar të më ndjente, të më marrë erë, të më dëgjojë, të më prekë, të më njohë ndryshe, të më njoftojë e të ketë dije për mua dhe jo të më hetojë se kush jam.

 

Kënaqësi të vërtetë më bën kur i kujtoj bisedat e para me Didon. Kohëve të fundit bisedat u shkurtuan. Frekuenca e tyre mbeti e njëjtë, mirëpo kohëzgjatja ndryshoi. Ndjej nevojë që ta kryej punën më herët dhe ta mbyll kompjuterin. Shpik gjithfarë detyrimesh, detyrime të pakryera, detyra të pabëra dhe afate të fundit të rrejshme. Dreqi e marrtë! Ka disa ditë tashmë që me Didon po merremi vesh për një takim të drejtpërdrejtë, për së gjalli. Stresi po më mbyt. Thuajse një muaj nuk ia dola të gjej një fotografi mjaft të mirë timen, e sa kohë do të më duhet ta krijoj një version mjaft të mirë nga vetja? Dua t’i zbulohem Didos. Dua t’i njoh sytë e tij, të preken edhe shikimet tona. Me të vërtetë e dëshiroj të pamen me Didon. Por a është e mundur kjo e pame pa shqyrtime, njohuri pa u njohur? A mund t’i kapërcej fazat e gjata të para në të pamen e dikujt ose të diçkasë? Me Didon do të ishim parë, pasi të nxitur nga shprehia dhe njohja, shqisat do të na topiteshin mjaft. E shtyj takimin sa mundem, por ky takim është i pashmangshëm dhe tashmë është caktuar për nesër. Mendova se është mirë të lëshoj pe sepse nesër njerëzit në një numër të madh do të dalin rrugëve që ta përshëndesin pamjen e re të qytetit. Kur kalimi i rëndomtë i përditshëm nëpër hapësirën publike të ngrihet në shkallë euforie mundësia që ta shohim mirë e ta vështrojmë me kujdes njëri-tjetrin – zvogëlohet. Në atmosfera ekstatike shikimet e njerëzve më së shpeshti janë të shpërndara në horizont ose në drejtim të burrave veshur me kostume të cilët në raste të tilla gjithmonë qëndrojnë në njëfarë lartësie duke mbajtur fjalime. Këtë mosinteresim për individualen në përgjithësi duhej dhe isha e detyruar ta shfrytëzoj dhe për këtë arsye e zgjodha pikërisht ditën e nesërme. Megjithatë mbetet një disfatë e madhe për mua. Mundësia që t’u shpëtoj na vëmendja e njerëzve të tjerë ekziston dhe do ta shfrytëzoj, por nuk ka mundësi të shpëtoj nga shikimet e Didos. Madje edhe një torzo e lidhur dhe me ekstremitete të mbështjella me pëlhurë nuk do ta përballojnë depërtimin e shikimit të Didos në fytyrën time, flokët e mi, lëkurën time, hundën time, buzët, sytë. Copën më të rëndësishme strategjike të shtatit nuk mundem kurrsesi ta mbroj. Fytyra ime është disi, të them, e dalë në lëndinë, e zbuluar, lakuriqe, është në dispozicion të shikimeve, të gjykimeve e kritikave. E pambrojtur nga konkluzionet e gabuara, nga reaksionet e paparashikueshme dhe nga emocionet. E hapët për çdo lloj interpretimi që nuk mund ta marr vesh, ta korrigjoj, ta cilësoj logjikisht, ta kontrolloj.

 

Ja edhe dita e tridhjetë në të cilën nuk po ballafaqohem me kërkimin e mundimshëm nëpër folderët me fotografi. Në vend të kësaj po bëj përpjekje ta fotografoj mjaft mirë vetveten. Për nja njëzet minuta duhet të takohem me Didon. T’i dal para sysh dhe t’i dorëzohem shikimit të tij. Nuk është ai makijazh, ata buzkuqë, makiazhe për qerpikë e hijesime të cilat mund ta fshehin atë pikë ku mendoj se e është dobësia ime fizike. Mbetet vetëm edhe një variant. E gjej mantelin e shiut në valixhen e vjetër të vendosur në vend të sigurt, nën krevat. Gjerësia dhe gjatësia janë të shkëlqyeshme. Lëvaret nga shpatullat teposhtë dhe në rënie të lirë demonstron një painteresim deri te zogu i këmbës. Shputat i fsheh në këpucë të mbyllura, të zeza e të thjeshta. Këpucët e zeza jetojnë në shtëpinë time thuajse një vjet. Në vitrinën e shitores më bënë për vete përmes formës së thjeshtë dhe e cila nuk bie në sy. Dukeshin si dy fëmijë të turpshëm midis takeve të larta e të çmendura. E kishin një të metë. Në mes, aq vrazhdët dhe pa paralajmërim, të them, shkëlqente një follë e argjendtë. Dukej si një tumor i cili e sulmon shpirtin e qetë. Vendosa t’i blejë, ndonëse ishin të mangëta. I ndreqa në shtëpi. E bleva një manikyr të zi për thonj me të cilin e leva bullungën. I pranova si të miat dhe nuk heq dorë më prej tyre. Mbeti edhe koka, përfshirë edhe pjesa më të vështirë – fytyra. E marr një shami të përhitur, të gjatë dhe të hollë. E qes mbi kokë, njërën anë e hedh përmbi fytyrë deri te sytë, kurse pjesën e epërme e lëshoj në fund të ballit. Thuajse u bë punë e përkryer. Mbeten edhe sytë të cilët për shkaqe praktike i lë në fushë të mejdanit, në rrezik. Por, me ta është lehtë. Përmes copëzave të lëkurës shikimi penetron fuqishëm dhe dhembshëm në thellësi. Tmerrësisht dhemb kur dikush rrëmon nëpër brendësinë tënde, kurse ti je i pafuqishëm ta pengosh, ta ndalësh. Sytë kanë diçka të cilën gjë nuk e kanë pjesët tjera të shtatit. Mekanizmin për kontroll. Kur i mbyll ose kur e kthen shikimin mbrojtja bëhet më e fortë dhe sulmi rrallëherë ka sukses. E mbyll derën, e fus çelësin në xhep të mantelit dhe marr hov e vrapoj shkallëve, e nëpër derën dalëse.

 

Liri! Liri! Liri! Fytyra dhe shtati im janë të mbuluar. Unë jam femër e lirë. Shkel në asfaltin e freskët të sokakëve dhe i thith avujt e fasadave të lyera. Më në fund jam e lirë të qesh, ta nxjerr gjuhën, t’i lëviz këmbët pabarabarësisht në hapat e paartikuluar. Njerëzit më shikojnë, por nuk mund të më shohin. I tërheq kureshtja, sfida që të jesh dëshmitar i tjetrit, i të ndryshmit. Në sytë e disave vërej keqardhje. Mendojnë shumë nxehtë është për këtë vajzë të shkretë që të mbështillet në këtë mënyrë. Me një ironi të theksuar ua nxjerr gjuhën përfund shamisë që kam mbi fytyrë. Ata s’e dinë. Ata nuk mund të shohin. Nuk mund të kritikojnë, shprehin pakënaqësinë, gjykojnë. Thjeshtë ata nuk dinë. Mund të më shikojnë sa të duan, unë nuk kam frikë më. E ngre kryet dhe pas një kohe të gjatë, me të vërtetë pas një kohe të gjatë eci sokakut duke shikuar horizontin, jo asfaltin. Asnjë sulm mbi brendësinë time tash nuk është i mundshëm. Aq jam e padepërtueshme sa e ndjej gudulisjen e shikimeve të cilat rrëshqasin nëpër pëlhurë mbi shtatin tim dhe bien poshtë të mposhtura në pllakat e reja të begatonit në shtegun për këmbësorë. Mendoj se kraharori do të më pëlcasë e do të më bëhet pikë e pesë çdo moment për shkak të frymëmarrjeve të thella. Nuk jam mësuar me këso gjendjeje të lirisë, kështu që barrët e vjetra, edhe pse janë tretur, ende bëjnë presion në disa pjesë të shtatit. Sa bukur ndjehem. Shumë bukur. Aq shumë është padetyrimisht e lehtë dhe plot dinjitet. Edhe nja disa dhjetëra metra më ndajnë nga shatërvani ku duhet të takohemi me Didon.
Një rrëmujë njerëzish ka rreth meje, por unë për asnjë çast nuk ndjeva frikë. Nuk orvatem ta fsheh fytyrën, ta kthej shikimin, t’i rregulloj flokët ose ta korrigjoj makijazhin. Qëndroj drejt, kurse pranë meje është Didoja. Shpeshherë shikon orën dhe kthehet herë majtas, herë djathtas. Ka dhjetë minuta, në mos më shumë, ne qëndrojnë njëri pranë tjetrit. Ndonjëherë kalimtarët të cilët lëvizin kah sheshi duke i pritur fishekzjarrët e paralajmëruar, na shikojnë ndonjëherë, por kjo zgjat shkurt. Didoja bëhet një çikë nervoz. Fillon të hapërojë nga pak para-prapa, të bëjë zëra mosdurimi dhe tash vetëtimthi e hedh shikimin mbi supin e majtë, pastaj mbi të djathin. Ngadalë i afrohem pas shpine dhe i lejoj vetes që padiktueshëm ta prek bluzën e tij me mëngë të shkurtra. Prekja ime më vonë vetë do të transmetohet në shtatin e tij. Kur do të largohet, ndoshta i hidhëruar ose i dëshpëruar duke menduar se nuk jam paraqitur në takimin e caktuar. Vibracionet e prekjes sime do të shkapërderdhen në belin e tij ngjashëm me një përqafim të ëmbël e të butë, gjë që do ta ngushëllojë. Sa bukur duket Didoja ashtu i kthyer me shpinë, i thelluar në mendime dhe i shqetësuar. Si deri më tash, takimet tona janë magjike për shkak se nuk jemi të vetëdijshëm për to. Këtë Didoja ndoshta nuk e di tash, por do ta marrë vesh. Kërcej nga pak me hapat e mi duke i shkuar vërdallë. Shumë e lumtur jam. Qëndrojmë këtu, së bashku, në një mister të cilin nuk e di askush. Ne jemi së bashku. Erërat tona përzihen, psherëtimat tona përqafohen, atje diku mbi gjithë ata trupa të djersitur. Kohë pas kohe i mbyll sytë duke u përpjekur që këtë gjendje ta mbaj në mend dhe ta ruaj në të gjitha hollësitë e mia. Pas një kohe Didoja, dukshëm i dëshpëruar largohet nga vendi ynë kah stacioni i autobusëve. Shkoj edhe unë kah shtëpia. E lumtur. Shumë e lumtur. E lirë. Ky ishte takimi më i bukur në jetën time.

 

 

Translated from Macedonian by Lindinta Ahmeti

Podcast: Pendije Peza

 

Lindita Ahmeti (1973, Prizren, Kosovë). Poeteshë. Ka studiuar filologjinë klasike në Fakultetin filozofik të Universitetit Shën Kirili e Metodi në Shkup. Vjershat e saj janë botuar në faqet e revistave letrare në gjuhën shqipe në Maqedoni, Shqipëri dhe Kosovë. Është përfaqësuar në shumë antologji në gjuhën shqipe, maqedonase, në gjuhët ballkanike dhe në disa vende në Evropë. Në gjuhën shqipe ka botuar pesë përmbledhje. Prej tyre katër janë përkthyer në gjuhën maqedonase, e një në bullgarisht.
Në vitin 1993 e mori çmimin për librin më të mirë të botuar në gjuhën shqipe në Maqedoni për përmbledhjen “Mjedra dhe bluz”.
Është fituese e çmimit Qiriu i Naimit për vjershën më të mirë, të cilin e ndan Festivali poetik Ditët e Naimit në Tetovë.

Download de ePub-versie Print

Ontmoeting


Al weer de zeventwintigste achtereenvolgende dag doorzoek ik op mijn computer de mappen met foto’s in de hoop dat het me vandaag misschien eindelijk lukt om een geschikte foto van mezelf te vinden die de nieuwsgierigheid van Dido kan bevredigen. Het zoeken valt me zwaar omdat het een serie ongemakken veroorzaakt die mijn onmisbare ochtendrituelen verstoren. De koffie is al een hele tijd geleden drooggekookt en het koffiedik zit vastgekoekt in de openingen van de gaspit. Op rustige ochtenden registreer ik het hele proces van het koken van de koffie moeiteloos. In het begin is het geluid zacht en rustgevend, je hoort dan vooral het gas dat brandt. Daarna begint het mengsel van water en koffie – krankzinnig van de warmte – hinderlijk te brullen en heftig te borrelen totdat de koffiepot trillend in beweging komt en tegen het metaal van de gasbrander tikt ten teken dat het proces ten einde loopt en de koffie klaar is. Vandaag was deze apocalyps van geluid niet te horen vanwege het weergalmende geronk van de bulldozers en betonboren onder mijn raam. De momenten van stilte tussen het geronk buiten en het getril van de koffiepot met een nieuwe ronde koffie worden gevuld door de meeslepende stem van de presentatrice van het ochtendprogramma op de radio met tirades over ‘de verfraaiing van de gevels en de reconstructie van de straten’. ‘De hele stad krijgt een nieuwe glans!’ roept ze. De gaten in de straten worden gevuld met beton en daarna geëffend met een dikke, zware wals. Ik doe de poeder op mijn gezicht. Met gemakkelijke bewegingen en in strict vastgestelde richtingen: van de neus naar het uiteinde van de wangen, van links naar rechts over de kin parallel aan de mond en van links naar rechts over de breedte van het voorhoofd. Wanneer de poeder is aangebracht volgt een proces van snelle acties dat lijkt op het restaureren van een muur. De gevels worden gestucd, de verf vernieuwd en de scheuren, gaten en bulten worden weggewerkt. De oogschaduw moet passen bij de kleur van de lippenstift, van de nagellak en van mijn tasje. Ik maak mijn sigaret uit, klaar om met mijn blote voeten door het stof en vuil van het zware geschut van de bouw te waden. Verdomme, weer is het me niet gelukt een geschikte foto van mezelf te vinden om eindelijk de nieuwsgierigheid van Dido te bevredigen.

Ons eerste virtuele gesprek begon bijna magisch. Vanaf het moment dat het rode lampje dat een nieuw chatbericht aankondigt begon te knipperen tot het moment dat het lichtje weer gelijkmatig groen werd, gingen er ongeveer vier uur voorbij. Uren waarin Dido geen enkele keer vroeg om informatie waaruit hij de kleur van mijn haar, de lengte van mijn benen of de breedte van mijn heupen zou kunnen afleiden. In plaats van de gebruikelijke uitwisseling van algemeenheden, vertelde Dido me over het kleine grasheuveltje in de buurt van zijn appartement waar hij op plastic zakken vanaf gleed als het gesneeuwd had. Ik vertelde hem van de gaten in mijn laarzen, de katten die in de kelder van ons gebouw wonen, de tuin van de bibliotheek waaruit we groene pruimen stalen en de eindeloze ruzies met de dikke bibliothecaresse. Sinds die eerste keer waren we elke dag om zes uur 's avonds online om drie uur lang – enthousiast tikkend op het toetsenbord – ons verleden met elkaar te delen. Dido heeft een kamer waarvan het raam uitkijkt op de achterkant van het kleine flatgebouw dat gedoneerd is door de Russen na de aardbeving in Skopje. Hij woont op de tweede verdieping. Hij zegt dat die hoogte precies goed is om de kinderen te horen die zich verzamelen rondom de oude banken om te elastieken, te hinkelen of stiekem sigaretten te roken zonder dat het geluid op zijn zenuwen werkt. Het raam van mijn kamer op de zesde verdieping kijkt uit op Vodno, precies op het Millennium Kruis dat het donker tart door een onscherpe lichtplek op mijn raam te vormen. Hij steekt nooit zijn hoofd uit het raam. Ik ook niet. Dido heeft een keer een sigarettenpeuk door het raam gegooid en heeft zich toen erg voor zichzelf geschaamd. Ik heb het een aantal keren gedaan, maar ik was eerder bang dat de buren erachter zouden komen dan dat ik me ervoor schaamde. Dido rookt een pakje Boss Classic per dag en ik dezelfde hoeveelheid West Light. Zijn koffie drinkt hij met melk, wit en zoet en de mijne is zwart, sterk en bitter.

Zijn dromen spelen zich meestal af in grote gebouwen die bestemd zijn voor veel mensen. Het is echt magisch om iemand te ontmoeten wiens dromen zich afspelen op dezelfde locaties als mijn dromen. Ik droom weliswaar van andere gebeurtenissen maar de locaties waarop ze zich afspelen zijn dezelfde. Speeltuinen, hotels, buurthuizen, verzamelcentra. Het klinkt misschien raar maar Dido en ik zijn ervan overtuigd dat onze dromen zich in sommige gevallen op hetzelfde moment en op dezelfde plek hebben afgespeeld. Op een frisse avond toen de straten stil waren (dus waarschijnlijk was het op een doordeweekse dag of een zondag, in geen geval weekend) had ik bijvoorbeeld een droom met zulke onduidelijke taferelen dat het me de grootste moeite kostte om het als een samenhangend geheel te beschrijven, maar ik herinner me precies de plaats waar de scene zich afspeelde. Een grote tuin met gras die omheind werd door een verroest wit hek, de gazons omzoomd met een aantal bomen en in het midden van die tuin een enorm witgrijs object dat leek op een kinderdagverblijf of een weeshuis. In diezelfde nacht droomde Dido van een ridderlijk duel tussen hem en zijn docent natuurkunde dat zich op diezelfde plek afspeelde. Het is echt verbazingwekkend dat we elkaar toen niet hebben herkend. Dido denkt dat dit komt vanwege zijn preoccupatie met zijn tegenstander en mijn obsessie om alle indrukken logisch te ordenen. En dit is niet het enige voorbeeld. We kennen meerdere van dit soort dromen: zoals die in de berghut, die in de verlaten straat en die in de glasfabriek en er zijn nog duizenden andere voorbeelden waarvan we niet weten. Het was in ieder geval heel magisch om dit samen met Dido te ontdekken. Onze ontmoetingen in het verleden, onze onopgemerkte toevallige aanrakingen, mogelijke gezamenlijke vrienden, geliefden, buren, gebruikte taxi’s, stoelen in de bus, speeksel achtergelaten op de drinkfontein, bankbiljetten die in mijn en zijn portemonnee zaten. Voor het eerst was het gemakkelijk, zonder angst, schaamte of stijfheid. Gewoon gemakkelijk. Alsof ik er zeker van was. Zonder lastige pauzes, zichtbaar trillende handen en irritante geluiden bij het ademhalen. Er bestaat een knop die een magische uitweg biedt uit de ingewikkeldheid van de ontstane relatie, maar die knop was op dit moment niet nodig. Op de een of andere manier is het geruststellend om te weten dat hij er wel is. Maar het is nog opwindender om te weten dat – hoewel hij bestaat – geen van ons beiden de behoefte had om hem te gebruiken. Kijk, het is al weer de zevenentwintigste dag dat ik al mijn vrije tijd besteed aan onze gesprekken, de tijd voor en na onze gesprekken aftellend. Wanneer ik online ben en wanneer ik hier ben. Wanneer ik aanwezig ben en wanneer ik besta. Wanneer ik ben en wanneer ik word.

En nog steeds, nu al weer de achtentwintigste dag zoek ik door de mappen met foto’s op mijn computer in de hoop er juist vandaag in te slagen een geschikte foto van mezelf te vinden om eindelijk de nieuwsgierigheid van Dido te bevredigen. De nagellak van mijn tenen begint af te bladderen. Voordat ik mijn huis verlaat moet ik die tekortkoming nog aanpakken. Op het ochtendprogramma van de radio belooft een rauwe mannelijke stem zelfverzekerd ‘dat de gaten in ons wegennet, die een groot probleem voor onze gemeente vormen, gevuld zullen worden’. O God, het is ze gelukt om de hele stad op te maken, haar te voorzien van lak en haar te parfumeren en ik ben er nog niet in geslaagd mijn gezicht bij te werken, de opknapbeurt van mijn voeten af te ronden en mijn lichaam op te lappen. Het zoeken tussen de foto’s neemt te veel tijd in beslag en mijn concentratie is weer verstoord door het trillen van de betonboren en het geronk van de graafmachines, af en toe onderbroken door het harde geroep van de bouwvakkers. Een beroemd acteur praat op de televisie: ‘Onthoud hoe het centrum van de hoofdstad er nu uitziet. Het zal nooit meer hetzelfde zijn.’ De presentatrice vervolgt op een feestelijke maar rustige toon: ‘De presentatie laat iedereen in deze zaal, alle 200-300 aanwezigen, ademloos achter. Sommigen waren zeer verbaasd en merkten op dat ze het gevoel hadden een totaal andere stad te bekijken ... ’ Ik heb het gevoel dat de hele wereld begonnen is aan een bijna mystieke missie tot verfraaiing en dat al het kabaal, alle stuiptrekkingen en inspanningen niet zullen rusten voordat alle scheuren zijn hersteld, alle gaten zijn gevuld, elk teken van ouderdom, van uithoudingsvermogen en verzet, is opgefleurd met smakeloze kleuren. De buitenkant moet glad en stevig zijn om mooi gevonden te worden in de ogen van de buitenwereld. Ik weet niet hoe de meerderheid daarin slaagt. Het is mij bijna onmogelijk deze missie te volbrengen in de tijd tussen ontwaken en het verlaten van mijn huis. Ik heb net mijn teennagels bijgewerkt als ik in de spiegel zie dat de geëpileerde haren van mijn wenkbrauwen weer door de poriën heen breken en stoutmoedig door mijn huid heen gluren. Ik heb twee mogelijkheden. Een pincet of harsstrips. De tweede optie is sneller, maar veel minder precies en met een groot risico dat het mis gaat. Opeens realiseer ik me: ik heb ook een derde optie. Ik doe mijn haar los en gooi het voorste deel over mijn gezicht. Met een schaar knip ik het precies tot boven mijn oogleden. Zooo. Over de spijkerbroek sla ik een wijde blouse en de mouwen bind ik om mijn middel met een stevige knoop. De breedte van mijn heupen is hiermee verhuld. De reconstructie is nog niet perfect maar ik heb al erkend dat ik er tot nu toe nog nooit in ben geslaagd om mijn uiterlijk voldoende op te kalefateren. Het is buiten warm. Ik denk dat de mensen die ik tegenkom in het smalle straatje me met afkeer bekijken. Het is niet toegestaan andermans zicht te bederven met zulke esthetische tekortkomingen. Maar wat kan ik er nog aan doen? Ik buig mijn hoofd, richt mijn blik op het asfalt en tel de stappen. Daardoor wordt mijn lichaam nog krommer. Dat ik me zo bewust ben van de bewegingen van mijn voeten maakt me onhandig en belachelijk. Als een levende karikatuur probeer ik stil en onopgemerkt mijn kantoor te bereiken waar ik weer kan genieten van mijn vrijheid. Daar kan ik me werpen op de documenten, rekeningen en bestellingen om zo te proberen de angst voor ontmoetingen met bekende en onbekende voorbijgangers te kalmeren. De verantwoordelijkheid om voor Dido een geschikte foto van mezelf te vinden drukt echter nog steeds op me.

Al aan het begin van onze virtuele gesprekken wist ik dat dat verdomde moment zou komen waarop Dido zou vragen om me te zien. Of hij eerst om een foto, om het aanzetten van de webcam of om een ontmoeting in het echt zou vragen, wist ik niet maar wel dat elkaar zien onvermijdelijk zou zijn. Hoe bang ik ook was voor die uitnodiging, hoezeer ik ook stiekem hoopte dat hij wellicht mijn angst om te worden gezien zou delen, toch zei iets nuchters diep in mij dat het maar beter was om me op tijd voor te bereiden op die confrontatie. In het eerste gesprek heeft Dido er niet om gevraagd. En ook niet in de daarop volgende gesprekken moet ik eerlijk zeggen, maar ik heb al op de eerste dag de map met foto’s geopend en ben met de moeilijke zoektocht begonnen. Het is nu duidelijk dat ik gelijk had. De zevende dag gebeurde er iets dat een nieuwe dimensie bracht in onze relatie. Geheel onverwacht, letterlijk midden in een zin die ik schreef, kreeg ik een lange kus *********************. Ik ben nog nooit zo mooi gekust. Ik bracht mijn twee wijsvingers naar het toetsenbord. De ene vinger zette ik zachtjes op de shift knop en met de andere drukte ik gepassioneerd op de 8. Ik sloot mijn ogen en haalde langzaam diep adem totdat mijn borstkas helemaal wijd open was. Toen ademde ik uit en liet mijn vingers los van het toetsenbord. Ik opende mijn ogen en drukte op enter. Ik kreeg vlinders in mijn buik. Tegelijk met mijn ogen opende ik ook een glimlach met het rechterhaakje :))))). Dido beantwoordde mijn vreugde en vroeg: ‘Kan ik je eens zien?’ Ik probeerde hem af te leiden door andere onderwerpen aan te snijden, iets nieuws uit te leggen, een ervaring te delen maar ik wist dat de vraag in de lucht bleef hangen, wachtend op een bevestigend antwoord om de logische asymmetrie in balans te brengen. Er gingen nog geen tien minuten voorbij tot Dido vroeg: ‘Mag ik een foto van je?’. Het was het werkelijk meer dan waard dat ik me van tevoren op dit moment had voorbereid. Ik was zeker in mijn antwoorden, klaar voor het verzoek. Ik wist hoe ik moest antwoorden zonder te liegen, en tegelijkertijd bij Dido niet de twijfel op te roepen of hij wel ooit een foto van mij zou krijgen. Ik wil niet al te stellig klinken want ik hoop nog steeds dat ik misschien vandaag of morgen, of volgende week vrijdag een foto tegenkom die scherp genoeg is je een voorstelling van mij te kunnen maken maar ook voldoende vaag om mijn gezicht niet al te duidelijk te tonen. Ik hoop het echt maar ik sluit de mogelijkheid niet uit dat zo'n foto gewoonweg niet bestaat. Ik wilde meteen aan zijn verzoek tegemoetkomen toen hij erom vroeg. Ik heb geprobeerd om een nieuwe foto te maken met mijn webcam. Zonder resultaat. Ik heb bijna twee uur verspild met mezelf te fotograferen terwijl ik het ondertussen met Dido over van alles had. Uiteindelijk gaf ik het op en heb ik de camera uitgezet. Ik heb Dido een goede nacht gewenst en hem beloofd dat ik een foto per e-mail zal opsturen zodra ik er een vind.

En nu is het alweer de negenentwintigste dag dat ik door de mappen met foto’s op mijn computer zoek in de hoop misschien juist vandaag een geschikte foto van mezelf te vinden om eindelijk de nieuwsgierigheid van Dido te bevredigen. De bouwwerkzaamheden zijn vandaag eerder begonnen en het lawaai is nog heviger. Het opruimen van het afval en het repareren van de lelijke gaten in het asfalt is klaar. Gevels hebben een jeugdige kleur gekregen die de oude vaalheid en rimpels tarten. Fonteinen, standbeelden en monumenten versieren alle open ruimtes in het centrum van de stad. De feestelijke opening is morgenavond. Mijn make-up is niet zo effectief, ik merk de laatste tijd zelfs dat hij tegenwerkt in de strijd tegen de jaren. Ik gooi een sjaal om en in mijn oren hang ik zware houten oorbellen. Buiten is het warm, maar ik betaal die prijs graag voor het verhullen van mijn hals. Ik begin nu al te zweten. In plaats van tot een broek besluit ik tot een wijde, lange rok met een grijzige, onopvallende kleur en simpel van snit. Ik zie eruit als een grote betonnen cilinder. Hoewel het er ouderwets en zelfs armoedig uitziet, zou het benadrukken van mijn onregelmatige vormen in de ogen van de wereld vast en zeker een groter falen betekenen. In deze tijd is het erg belangrijk om te vermijden een indruk achter te laten. Er zijn steeds meer mensen op straat. Ze zijn tevreden over de resultaten van de stedelijke plastische chirurgie. Ze willen meer. Ze willen dat de hele stad geopereerd wordt. Ze zijn gelukkig. Gelukkiger en uitgesprokener dan gewoonlijk. Het rumoer bereikt ook mijn huis. ‘Schitterend! Perfect! Onze trots!’ Gesloten schoenen en loshangend haar over mijn gezicht. Dat is het plan voor vandaag. Als er maar genoeg tijd is om het herstel en de wederopbouw af te ronden, lijkt het succes voor het eerst sinds lange tijd zichtbaar. Ervaring heeft me geleerd dat rustige zwarte, bruine en grijze kleuren in brede rechthoekige vormen het minste de aandacht en de blikken van mensen trekken. Als mensen niet naar me kijken, ben ik vrij. Vrij om te glimlachen in hun aanwezigheid en met zware en onhandige stappen zo snel mogelijk naar mijn gewenste bestemming te lopen. Met mijn hoofd geheven waardoor ik me bevrijd van de pijnen in mijn verstijfde nek. Vrij om zonder aarzeling te ademen, bevrijd van het blok in mijn buik, verlost van de kramp in mijn spieren. Die vrijheid voel ik alleen als ik thuis ben, als ik alleen ben of in het gezelschap van het kleine aantal mensen waarvan ik zeker weet dat ze me niet op die manier bekijken omdat ze mijn gebreken al zo lang kennen dat hun zintuigen deze nauwelijks meer waarnemen. Ik probeer deze momenten van vrijheid zo lang mogelijk te rekken ten koste van de momenten van angst en rusteloosheid. Het lukt me vaak. Ik heb de contacten met de buitenwereld teruggebracht tot de verbindende paden tussen het ene en andere vrije gebied. Van werk naar huis, van huis naar werk. De laatste jaren, sinds het moment dat de buitenwereld mij begon op te merken en die plekken aan mij begon aan te wijzen die herstel en verbetering nodig hebben, kom ik nog slechts in een paar straten van mijn stad; dat wil zeggen totdat Dido mijn rust verstoorde. Dido is opluchting, verbinding, emotie en geluk, maar ook nog een obstakel, nog een verstoring, nog een scheur in mijn persoonlijke vrijheid. Het had anders kunnen zijn als hij mij niet had willen zien, als hij zijn best had gedaan mij te voelen, ruiken, horen, aanraken, mij op een andere manier te leren kennen, me te begrijpen en te kennen, zonder me te herkennen.

Het is een waar genot om terug te denken aan de eerste gesprekken met Dido. De laatste tijd zijn de gesprekken korter. De frequentie van onze gesprekken is hetzelfde gebleven, maar de duur is veranderd. Ik heb eerder de behoefte om het gesprek af te sluiten en de computer uit te zetten. Ik bedenk allerlei verplichtingen, taken die nog af moeten en onechte deadlines. Ik ga aan de stress onderdoor. Het is me al een maand lang niet gelukt om een geschikte foto van mezelf te vinden, hoeveel tijd zal ik dan nodig hebben om een geschikte versie van mezelf te creëren? Ik wil mezelf laten zien aan Dido. Ik wil zijn ogen leren kennen, zodat onze blikken elkaar kunnen raken. Ik wil Dido heel graag zien. Maar is het mogelijk om te kijken zonder bekeken te worden, te kennen zonder gekend te worden? Is het mogelijk om die eerste lange fase van het bekijken van iemand of iets over te slaan? Ik zou Dido pas willen zien als zijn zintuigen door gewenning en herkenning voldoende zijn verdoofd. Ik stel het zo lang mogelijk uit, maar een ontmoeting is onvermijdelijk en inmiddels hebben we al afgesproken voor morgen. Ik dacht dat het goed was om nu toe te geven omdat de mensen morgen in groten getale de straat op zullen gaan om het nieuwe uiterlijk van de stad te bewonderen. Zodra de gewone, alledaagse wandeling door de stad verandert in een eufore, verkleint dit de kans om elkaar op te merken en te bekijken. In een sfeer van uitgelatenheid zijn de blikken van mensen meestal gericht op de horizon of op de mannen in pak die bij dat soort gelegenheden altijd ergens op een podium een toespraak houden. Dit gebrek aan interesse voor het individu moest en zou ik gebruiken en juist daarom heb ik morgen uitgekozen. Er blijft echter een groot risico bestaan. Er is dan wel de mogelijkheid om aan de aandacht van andere mensen te ontsnappen en daar zal ik ook zeker gebruik van maken maar er is geen mogelijkheid om te ontsnappen aan de blikken van Dido. Zelfs een ingepakt bovenlijf en met doeken omwikkelde uitstulpsels zullen er niet in slagen de blik van Dido naar mijn gezicht, mijn haar, mijn huid, mijn neus, mond en ogen te kunnen ontwijken. Ik kan het strategisch meest belangrijke deel van mijn lichaam nu en nooit niet beschermen. Mijn gezicht is uitdagend, onbedekt, naakt, beschikbaar voor toeschouwers, oordelen en kritiek. Weerloos tegen verkeerde conclusies, onverwachte reacties en emoties. Blootgesteld aan allerlei interpretaties die ik niet kan achterhalen, corrigeren, logisch verklaren of controleren.

Nu is het al weer de dertigste dag dat ik het lastige zoeken in de mappen met foto’s niet afgerond heb. In plaats daarvan probeer ik mezelf zo goed mogelijk te ‘photo shoppen’. Over twintig minuten heb ik afgesproken met Dido. Om me te laten zien en me over te geven aan zijn blik. De make-up, lippenstift, mascara en oogschaduw waarmee ik mijn breekbaarheid kan verbergen, bestaan niet. Er blijft slechts één mogelijkheid over. Ik vind mijn regenjas in een oude koffer goed opgeborgen onder mijn bed. De wijdte en lengte zijn uitstekend. Hij hangt bij de schouders en valt zo dat hij tot aan de enkels slechts onverschilligheid uitstraalt. Mijn voeten verberg ik in simpele, zwarte, gesloten laarzen. De zwarte laarzen heb ik al bijna een jaar in huis. In de etalage van de winkel spraken ze me aan vanwege hun eenvoud en goedaardige vorm. Ze zagen eruit als twee verlegen kinderen tussen al die uitzinnig hoge hakken. Ze hadden een gebrek. Een logge, zilveren gesp schitterde vrijpostig midden op de schoen. Hij zag eruit als een kankergezwel die de nederige aard van de schoen aanvalt. Ik besloot ze ondanks dat gebrek te kopen. Thuis heb ik ze bewerkt. Ik heb zwarte nagellak gekocht waarmee ik het uitsteeksel verfde. Ik heb ze geaccepteerd en ik laat ze niet meer gaan. Nu moet alleen het hoofd nog, inclusief het moeilijkste deel – het gezicht. Ik pak een grijze, lange, dunne sjaal. Die doe ik over mijn hoofd, het ene einde sla ik over mijn gezicht tot aan mijn ogen en het andere eind laat ik over mijn voorhoofd hangen. Bijna perfect. Alleen de ogen blijven nog over, die laat ik om praktische redenen blootgesteld aan het gevaar. Maar met hen is het gemakkelijk. Door de huid dringt een blik hard en pijnlijk naar binnen. Het doet vreselijk pijn wanneer iemand in jouw innerlijk graaft en jij niet in staat bent om dit te stoppen. De ogen hebben iets wat de andere delen van het lichaam niet hebben. Een controlemechanisme. Als je ze sluit of als je je blik afwendt dan wordt de verdediging steviger en zal de aanval zelden slagen. Ik doe de deur op slot, doe de sleutel in de zak van mijn jas en haast me de trap af en de buitendeur door.

Vrijheid! Vrijheid! Vrijheid! Mijn gezicht en lichaam zijn bedekt. Ik ben een vrije vrouw. Ik loop op de pas geasfalteerde straten en snuif de geur van geverfde gevels op. Eindelijk ben ik vrij om te lachen, mijn tong uit te steken, mijn voeten ongelijk te bewegen in ongecontroleerde stappen. De mensen kijken naar me, maar kunnen me niet zien. Ik trek nieuwsgierigheid aan, de wens om getuige te zijn van de ander, de vreemde. Ik herken medelijden in hun ogen. Ze denken dat het veel te warm is voor de manier waarop dat arme meisje gekleed is. Ik steek tartend mijn tong uit achter de sjaal die ik om mijn gezicht heb geslagen. Ze weten het niet. Ze kunnen het niet zien. Ze kunnen geen commentaar leveren, klagen, beoordelen. Ze weten het gewoon niet. Ze kunnen me bekijken zoveel als ze willen, maar ik ben niet meer bang. Ik houd mijn hoofd recht en voor het eerst sinds lange tijd, werkelijk sinds een hele lange tijd loop ik weer door de straten terwijl ik naar de horizon kijk en niet naar het asfalt. Geen enkele aanval op mijn innerlijk is nu mogelijk. Ik ben zo ondoordringbaar dat ik voel hoe de blikken op me afstoten. De blikken die langs de stof waarin mijn lichaam gehuld is naar beneden glijden en als verslagen op de nieuwe betontegels van het voetpad neerstorten. Het voelt alsof mijn borstkast uit elkaar zal barsten van het diepe inademen. Ik ben niet gewend aan deze staat van vrijheid; hoewel de oude tijd verdwenen is, drukt hij nog steeds op sommige delen van mijn lichaam. Het is zo fijn. Het is zo goed. Het is zo vanzelfsprekend gemakkelijk en waardig. Nog slechts een aantal tientallen meters tot aan de fontein waar ik met Dido heb afgesproken.

Drommen mensen om me heen en ik ben geen enkel moment bang. Ik probeer mijn gezicht niet te verbergen, mijn blik af te wenden, mijn haar te doen of mijn make-up bij te werken. Ik sta rechtop en naast mij staat Dido. Hij kijkt vaak op zijn horloge en draait naar links en dan weer naar rechts. We staan al tien minuten naast elkaar. De voorbijgangers die zich in de richting van het plein begeven in afwachting van het aangekondigde vuurwerk, scheiden ons soms van elkaar maar steeds maar heel even. Dido raakt een beetje geïrriteerd. Hij begint te ijsberen, bromt ongeduldig en werpt snelle blikken nu eens over zijn linker-, dan weer over zijn rechterschouder. Langzaam kom ik van achteren dichterbij en sta mezelf toe om onopgemerkt zijn t-shirt met korte mouwen aan te raken. Mijn aanraking zal later vanzelf overgebracht worden naar zijn lichaam. Als hij vertrekt, wellicht boos of teleurgesteld dat ik niet ben komen opdagen op onze afspraak, zullen de vibraties van mijn aanraking uitstralen over zijn lichaam als een zachte omhelzing die hem zal troosten. Wat ziet Dido er mooi uit, zo met zijn rug naar me toe gedraaid, diep in gedachten, ontdaan. Ook deze keer is onze ontmoeting wonderlijk, juist omdat we ons er niet van bewust zijn. Dat weet Dido nu misschien nog niet, maar ook hij zal erachter komen. Ik dartel met grote stappen om hem heen. Ik ben zo gelukkig. We staan hier, samen, in een geheim dat niemand kent. We zijn samen. Onze geuren versmelten, onze adem vermengt zich ergens boven al deze bezwete lichamen. Af en toe doe ik mijn ogen dicht in een poging deze gebeurtenis tot in detail te onthouden en te bewaren. Na een tijdje vertrekt Dido zichtbaar teleurgesteld in de richting van de bushalte. Ook ik ga naar huis. Gelukkig. Zo gelukkig. Dit was de mooiste ontmoeting in mijn leven.

 

 

 

Vertaald uit het Macedonisch door Sanne van den Heuvel


Podcast voorgelezen door Maeve van der Steen

 

Sanne van den Heuvel (Eindhoven, 1976) heeft zich altijd aangetrokken gevoeld tot het vreemde. Vanuit deze interesse heeft ze ontwikkelingsstudies gestudeerd in Nijmegen, wat haar de mogelijkheid bood om te gaan reizen en andere culturen te ontdekken. Na omzwervingen over de wereld heeft ze zich in Macedonië gevestigd. Naast het werk in haar veld, doet ze inmiddels ook regelmatig vertaalopdrachten vanuit het Macedonisch naar het Nederlands.

Download de ePub-versie Print

Rencontre

Voilà déjà le vingt-septième jour que je cherche à travers les dossiers de photos de mon ordinateur dans l'espoir d'arriver tout de même peut-être aujourd'hui à trouver une photo de moi suffisamment bonne qui puisse satisfaire enfin la curiosité de Dido. La recherche est difficile et me pose une foule de problèmes qui perturbent l'indispensable routine matinale. Le café a bouilli depuis longtemps et maintenant le marc séché s'installe obstinément dans les fentes du réchaud. Les matins calmes, j'enregistre le processus de préparation du café sans de trop grandes difficultés. Le bruit est doux et apaisant au début et provient avant tout du gaz qui brûle, pour se laisser ensuite douloureusement dominer par le mélange enragé de chaleur de l'eau et du café, jusqu'à ce que le tressautement fasse bouger la petite cafetière, qui heurte la surface en métal du réchaud et donne le signal que le moment est venu. Cette scène apocalyptique est restée aujourd'hui inaudible par suite du vrombissement rénovateur des bulldozers et des foreuses de béton sous ma fenêtre. Les tirades sur « le ravalement des façades et la reconstruction des rues » remplissent l'intervalle sonore créé par les pauses du vrombissement et le tressautement de la cafetière pour une nouvelle ration de café, modulées par la voix euphorique de la speakerine du programme matinal à la radio. « La ville entière va prendre un nouvel éclat », clame la journaliste. On comble les trous des rues avec du béton, puis on égalise au rouleau compresseur. Je me mets de la poudre sur le visage. Les gestes sont légers et se font dans des sens rigoureusement contrôlés, du nez vers l'extrémité des pommettes, de gauche à droite pour le menton, parallèlement à la bouche, et de gauche à droite le long du front. Quand la poudre est mise, suivent de rapides mouvements comme pour passer un mur à la chaux. Les façades seront refaites, la couleur rénovée, et les fissures, crevasses et aspérités aplanies. Le fard à paupières doit s'harmoniser avec le rouge à lèvres, le vernis à ongles et le sac. J'éteins ma cigarette, prête à enfoncer mes pieds nus dans la poussière et les gravas entre l'artillerie lourde du bâtiment. Bon sang, je n'arrive toujours pas à trouver une photo de moi assez bonne pour satisfaire enfin la curiosité de Dido.


Notre premier entretien virtuel a commencé de manière quasi magique. Depuis l'instant où a trembloté la petite lumière rouge annonçant le nouveau chat et jusqu'au retour du petit cercle rouge stable et reposant se sont écoulées presque quatre heures durant lesquelles Dido ne m'a demandé aucune information qui aurait dévoilé la couleur de mes cheveux, la longueur de mes jambes ou la largeur de mes hanches. Au lieu de l'habituel échange de généralités, Dido m'a parlé du talus de gazon près de son appartement le long duquel il se laissait glisser assis sur des sacs en plastique quand il y avait de la neige. Moi, des trous dans mes bottes, des chats qui vivaient dans les caves de notre immeuble, de la cour de la bibliothèque où nous chapardions des prunes vertes et des disputes continuelles avec la grosse bibliothécaire. Depuis, chaque jour à 18 heures, nous avons été tous deux on line prêts à partager le passé pendant trois heures passionnantes sur notre clavier. Dido a une chambre dont la fenêtre ouvre sur l’arrière d'un petit immeuble d'habitation construit avec une donation de la Russie après le tremblement de terre de Skopje. Il vit au deuxième étage. Il dit que la hauteur convient tout à fait pour entendre les enfants qui se rassemblent sur les vieux bancs pour jouer à l'élastique et à la marelle ou bien fumer en cachette, sans que le bruit lui tape sur les nerfs. La fenêtre de ma chambre au sixième étage donne sur Vodno, centrée exactement sur la Croix du Millénium qui s'entête dans l'obscurité en dessinant sur la vitre une vague tache de lumière. Dido ne met jamais la tête à la fenêtre. Moi non plus. Il a jeté une fois un mégot de cigarette à travers et a eu ensuite extrêmement honte de lui-même. J'ai fait pareil plusieurs fois mais j'avais surtout peur que mes voisins ne l'apprennent, plus que je n'ai eu honte. Dido fume un paquet de Boss classic par jour, et moi des West Light, la même quantité. Son café est au lait, blanc et sucré, le mien noir, bien tassé et amer.


Ses rêves se déroulent le plus souvent dans de grands édifices destinés à un grand nombre de gens. C'est vraiment magique de rencontrer quelqu'un dont les rêves se passent dans les mêmes endroits que les miens. Je rêve d'événements différents qui se produisent dans des lieux semblables. Colonies de vacances, hôtels, bâtiments municipaux, lieux de rassemblement. Ça peut paraître étrange, mais Dido et moi sommes convaincus que nos rêves se sont déroulés à plusieurs reprises à des endroits et des instants identiques. Par exemple, une nuit fraîche où les rues étaient tranquilles (vraisemblablement, donc, un jour de semaine ou un dimanche, mais en aucun cas un vendredi ou samedi), j'ai rêvé une scène tellement tarabiscotée qu'il m'est extrêmement difficile de l'articuler en ensembles pourvus de sens, mais je me rappelle parfaitement l'endroit où cette scène s'est déroulée. Une grande cour entourée d'une clôture blanche et rouillée, avec quelques arbres aux bouts et, au milieu, une immense bâtisse d'un blanc grisâtre qui avait l'air d'un centre de vacances pour enfants ou d'un orphelinat. Dido, par une nuit semblable, a rêvé un duel féodal entre lui et son professeur de physique, qui avait lieu dans le même espace. C'est vraiment stupéfiant que nous n'ayons pas fait connaissance alors. Dido pense que c'est à cause du fait qu'il était trop occupé avec son adversaire et de mon obstination à catégoriser les impressions selon un ordre logique. Et ce n'est pas le seul exemple. Nous connaissons quelques rêves de ce type, celui du refuge de montagne, de l'école abandonnée et de la fabrique de verre et il y en a encore des milliers que nous ignorons. En tout cas, ça a été vraiment magique de nous découvrir, Dido et moi. De découvrir nos rencontres dans le passé, nos contacts accidentels, ignorés de nous jusque-là, les possibles amis communs, flirts, voisins, taxis empruntés, places d'autobus, traces laissées à la fontaine en buvant de l'eau, billets ayant séjourné dans mon porte-monnaie et le sien. C'était pour la première fois facile, sans crainte, ni honte, ni tension. Facile, tout simplement. Comme si j'étais sûre de moi. Sans pauses désagréables, ni tremblements visibles des mains ni bruits énervants de respiration. Il y a un petit bouton qui permet une sortie magique de toute la complexité des relations créées. Non que le bouton ait été nécessaire jusqu'à maintenant. Simplement, ça rassure en quelque sorte de savoir qu'il existe. Et c'est en même temps plus excitant de savoir qu'il existe mais qu'aucun de nous deuc ne veut l'utiliser. Voilà donc déjà vingt-sept jours que je passe mon temps libre à nos conversations, mesurant le temps avant et après la connexion. Quand je suis là. Quand je suis présente et quand j'existe. Quand je suis et quand je deviens.


Et de nouveau voilà déjà le vingt-huitième jour que je cherche à travers les dossiers de photos dans mon ordinateur dans l'espoir d'arriver peut-être aujourd'hui à trouver une photo de moi suffisamment bonne qui puisse satisfaire enfin la curiosité de Dido. Le vernis à ongle de mes orteils commence à s'écailler. Je vais devoir corriger ce défaut avant de sortir de chez moi. Au programme matinal de la radio, une voix masculine rocailleuse promet avec assurance « l'assainissement des trous des voies urbaines, qui sont un grand problème pour notre municipalité ». Mon Dieu, ils ont réussi à maquiller, à vernir et parfumer toute la ville, et moi, je n'ai pas réussi à reconstruire mon visage, à finir de ravaler mes jambes et mon corps. Fouiller dans les photos m'a pris trop de temps, et ma concentration est à nouveau détruite par le tressautement des foreuses de béton et le vrombissement des pelleteuses entrecoupé de temps à autre de cris sonores lancés par les ouvriers. Un acteur connu parle à la télévision : « Rappelez-vous l'aspect du centre de la capitale aujourd'hui. Il ne sera plus jamais le même. » La journaliste poursuit d'un ton solennel, mais calme : « La présentation a coupé le souffle à tous les gens présents dans la salle, deux à trois cents personnes. Certains étaient enthousiasmés, disaient qu'ils avaient l'impression de voir une autre ville, bien plus belle... » J'ai le sentiment que le monde entier s'est lancé dans une mission quelque peu mystique d'embellissement, et que tout ce fracas, cette tension, cet effort ne se calmera pas tant qu'on n'aura pas aplani toutes les aspérités, effacé tous les creux, animé de couleurs capiteuses chaque signe de vieillesse, de résistance et de refus. La surface doit être lisse et ferme pour être belle aux yeux du monde. Je ne sais comment beaucoup arrivent à le faire. C'est pour moi presque impossible de venir à bout de cette mission dans l'espace de temps situé entre le réveil et le départ de chez moi. Je viens à peine de faire les ongles, je vois les sourcils en trop, épilés, qui sont passés par les pores et regardent impudemment à travers la peau. J'ai deux options. La pince et les bandelettes de cire. La deuxième est plus rapide mais bien moins précise et à plus grand risque de déformation. J'ai soudain un éclair de génie. Il y a aussi une troisième option. Je défais mes cheveux, fais tomber la mèche du devant sur le visage. J’en raccourcis la longueur avec des ciseaux, juste au-dessus des paupières. Voilààààà. Je me ceins la taille avec ma chemise ouverte, en faisant un nœud bien solide avec les manches. Masquant ainsi la largeur des hanches. Le ravalement n'est pas encore parfait, mais j'ai déjà reconnu n'être jamais parvenue jusqu'à présent à corriger suffisamment bien ma surface. Il fait chaud dehors. Je pense que les gens que je croise en passant dans l'étroite ruelle me regardent avec reproche. Il n'est pas permis d'imposer à autrui une vision aussi minable. Mais qu'y puis-je ? Je baisse la tête, fixe l'asphalte et compte les pas. Ça me déforme davantage le corps. La conscience que j'ai du mouvement de mes pieds me donne une allure maladroite et ridicule. Caricature vivante, je m'efforce d'arriver sans bruit et sans me faire remarquer jusqu'au bureau où je pourrai jouir à nouveau de ma liberté. Me jeter sur les feuilles, les factures et les commandes et tenter d'apaiser le trouble suscité par les fâcheuses rencontres avec les passants inconnus ou familiers. Je sens toujours peser sur moi, cependant, l'obligation envers Dido de trouver une photo de moi suffisamment bonne.


Au début même de nos conversations virtuelles, je savais que viendrait ce maudit moment où Dido demanderait à me voir. J'ignorais s'il voudrait d'abord une photo, l'utilisation d'une webcam ou une rencontre en chair et en os, mais je savais que nous voir serait inéluctable. J'avais beau craindre cette invitation, espérer secrètement que lui aussi peut-être partageait ma crainte, quelque chose de profondément raisonnable en moi me disait qu'il valait mieux commencer à temps à me préparer pour ce combat. Dido ne m'a pas demandé cela à notre premier entretien. Ni, à vrai dire, lors des suivants, mais dès le premier jour, j’ai ouvert le dossier de photos et commencé cette pénible recherche. Il s'est avéré que j'avais raison. Le septième jour, il s'est produit une chose qui a ouvert une nouvelle perspective dans nos relations. De façon tout à fait inattendue, au beau milieu de la phrase que j'envoyais, j'ai reçu un long baiser *****************. Je n'avais jamais été embrassée aussi bien auparavant. J'ai approché mes deux index du clavier. J'ai placé doucement l'un d'eux sur shift, et appuyé passionnément avec l'autre sur le 8. J'ai fermé les yeux et j'ai commencé à aspirer lentement de l'air jusqu'à ce que ma poitrine soit complètement élargie et ouverte. Puis j'ai expiré l'air et j'ai enlevé les doigts du clavier. J'ai ouvert les yeux et pressé enter. Un essaim d'insectes s'est mis à bruire dans ma tête. En même temps que les yeux, j'ai ouvert aussi le sourire avec la parenthèse de droite :))))). Dido a fait pareil et m'a demandé : est-ce que je peux te voir? J'ai tenté d'esquiver en proposant d'autres thèmes, des explications, des expériences vécues, mais je savais que la question planait dans l'air, en attendant une réponse qui mettrait fin au déséquilibre. Dix minutes ne s'étaient pas écoulées que Dido a fait le choix final. Il m'a demandé une photo. Il était vraiment plus qu'utile de m'être préparée à l’avance pour ce moment. J'étais sûre des réponses, prête pour la demande. J'ai donc su comment répondre sans mentir, mais sans lever le doute sur la probabilité que Dido ne reçoive jamais de photo de moi. Quoique j'espère encore même maintenant que je tomberai peut-être aujourd'hui, ou demain, ou vendredi prochain, sur une photo assez floue et assez nette pour me présenter sans me dévoiler. Je l'espère vraiment, mais sans exclure la vraisemblance qu'une telle photo n'existe tout simplement pas. J'ai voulu satisfaire sa demande. J'ai essayé de faire de nouvelles photos à l'aide de la webcam. En vain. Je me suis donné du mal pendant presque deux heures à me photographier en même temps qu'on se confiait des tas de trucs, Dido et moi. Je me suis finalement fatiguée de mon insuccès et j'ai éteint la caméra. J'ai souhaité une bonne nuit à Dido, sans oublier de lui promettre que, dès que je trouverais une photo, je la lui enverrais par courrier électronique.


Et voilà déjà le vingt-neuvième jour que je cherche à travers les dossiers de photos de mon ordinateur dans l'espoir d'arriver à trouver peut-être justement aujourd'hui une photo de moi suffisamment bonne qui puisse satisfaire enfin la curiosité de Dido. Les mouvements de foule dans les rues ont commencé plus tôt et plus massivement aujourd'hui. L'élimination des ordures et des laides inégalités de l'asphalte est terminée, et la couleur des façades prend des tonalités jeunes qui contrastent avec leur ancienne pâleur et leurs rides. Des fontaines, des sculptures et des statues vont décorer l'espace. L'inauguration officielle aura lieu demain soir. Mon maquillage n'est pas aussi efficace et je remarque même ces derniers temps qu'il refuse de participer à la lutte contre les années. J'enveloppe mon cou d'une longue écharpe et je mets de lourdes boucles d'oreilles en bois. Il fait chaud dehors, mais tant pis pour mon cou. Je commence déjà à transpirer. Au lieu de pantalons, je me décide pour une jupe longue de couleur grise et un chemisier au ton discret et de forme simple. J'ai l'air d'un grand cylindre de béton. Si pauvre qu'elle soit esthétiquement, minable même, la mise en relief des contours aurait quand même eu un plus grand succès aux yeux du monde. Mais il est très important aujourd'hui d'éviter toute impression. Les gens sont plus nombreux dans les rues. Ils sont contents des résultats de l'intervention esthétique et chirurgicale opérée par les services municipaux. Ils en redemandent. Ils voudraient qu'on opère toute la ville. Ils sont heureux. Plus heureux et plus prolixes que d'habitude. La rumeur pénètre aussi chez moi. « Magnifique ! Parfait ! Notre fierté ! » Chaussures fermées et cheveux tombant sur la figure. C'est le plan pour aujourd'hui. S'il reste assez de temps pour terminer la reconstruction et le ravalement, on peut enfin espérer le succès. L'expérience m'a appris que ce sont les tons noirs, marron et gris discrets disposés en larges formes régulières qui attirent le moins l'attention et les regards des gens. Quand les gens ne me regardent pas, je suis libre.

Libre de sourire en leur présence, de marcher avec des mouvements lourds et maladroits qui me conduisent le plus vite possible à la destination voulue, de redresser la tête et de me sauver des douleurs provoquées par la raideur du cou. Libre de respirer sans trembler, libérée de la boule en haut du ventre, de la contraction des muscles. Je ne sens la liberté que quand je suis à la maison, quand je suis seule, seule ou en présence d'un petit nombre de gens dont je suis sûre qu'ils ne me regardent pas de cette façon-là, parce qu’ils connaissent depuis trop longtemps mes défauts et y sont tellement habitués qu'ils ne les remarquent même plus. J'essaie de prolonger ces moments de liberté aux dépens des moments d'anxiété et de trouble. Ça me réussit souvent. J'ai réduit les contacts avec le monde en les limitant aux seuls chemins de liaison d'un territoire libre à l'autre. Du boulot à la maison, de la maison au boulot. Ma tranquillité, jusqu'à l’apparition de Dido, n'était ébranlée que par la sortie dans quelques rues de ma ville, les seules où je passe ces quelques dernières années, c'est-à-dire depuis que les gens ont commencé à me regarder et à remarquer les endroits qui avaient besoin d'assainissement et de reconstruction. Dido est à la fois mon refuge, une relation, une émotion, un bonheur, mais encore toujours aussi un obstacle, un problème, une fissure dans ma liberté personnelle. Il aurait pu en aller autrement s'il n'avait pas voulu me voir, s'il avait tenté de me sentir, de m'écouter, de me toucher, de me connaître autrement, de me découvrir et de m'apprendre, et non pas de me reconnaître.

 


C'est un véritable plaisir de me rappeler les premières conversations avec Dido. Ces conversations se sont raccourcies ces derniers temps. Leur fréquence est restée la même, mais la durée a changé. Je sens le besoin de terminer et d'éteindre plus tôt l'ordinateur. J'invente toutes sortes d'obligations, des choses pas terminées et de faux délais. Quel bordel ! Ça fait déjà quelques jours qu'on parle d'une rencontre en chair et en os, Dido et moi. Le stress me tue. Depuis presque un mois, je ne réussis même pas à trouver une photo de moi assez bonne, alors, combien de temps me faudra-t-il pour créer une version de moi suffisamment bonne ? Je veux me montrer à Dido. Je veux connaître ses yeux, que nos regards se touchent aussi. Je voudrais vraiment qu'on se voie, Dido et moi. Mais est-il possible de se voir sans s'examiner, de se connaître sans faire connaissance ? Puis-je sauter les longues premières phases de la vision de quelque chose ou de quelqu'un ? On pourrait se regarder, Dido et moi, quand nos antennes seront suffisamment émoussées par l'habitude. Je repousse autant que je peux, mais la rencontre est inéluctable et déjà fixée à demain. J'ai pensé que c'était bien de céder, car demain les gens sortiront très nombreux dans les rues pour applaudir le nouveau visage de la ville. Quand l'habituel remue-ménage dans l'espace public s’élève en euphorie, la possibilité qu'on se remarque et qu'on s'examine mutuellement diminue. Dans les ambiances extatiques, les regards des gens se tournent le plus souvent vers l'horizon ou en direction des types costumés toujours juchés quelque part en train de faire des discours. Il me fallait utiliser ce désintérêt pour l'individualité et c'est bien pourquoi j'ai choisi le jour de demain. Il reste cependant un grand risque pour moi. La possibilité d'échapper à l'attention des autres existe bel et bien et j'en profiterai, mais il n'y en a pas d'échapper aux regards de Dido. Rien, pas même un torse bandé ni des extrémités enveloppées de textile, n'empêchera la percée du regard de Dido sur mon visage, mes cheveux, ma peau, mon nez, les lèvres, les yeux. La partie stratégiquement la plus importante de mon corps, je ne peux absolument pas et jamais la défendre. Mon visage est en saillie, à découvert, à nu, à la disposition des regards, des jugements et des critiques. Non protégé contre les fausses déductions, les réactions et émotions imprévisibles. Livré à toutes sortes d'interprétations que je ne peux connaître, corriger, qualifier logiquement, contrôler.


Et voici donc le trentième jour, celui où je n'affronte pas la terrible recherche à travers les dossiers de photos. Au lieu de celle-ci, j'essaie le photo-shopping. Je dois rencontrer Dido dans une vingtaine de minutes. Me montrer et me livrer à son regard. Il n'y a pas de maquillage, de rouges à lèvres, d'ombres ni de mascaras qui puissent cacher ma vulnérabilité. Il ne reste plus qu'une autre variante. Je trouve l'imperméable dans la vieille valise mise en sécurité sous le lit. La largeur et la longueur sont excellentes. Il pend aux épaules et montre, en chute libre jusqu'aux chevilles, une parfaite indifférence. Je cache mes pieds dans de simples chaussures noires fermées. Ces chaussures noires vivent chez moi depuis presque un an. Elles m'avaient attirée dans l’étalage par leur forme simple et sans ostentation. On aurait dit deux enfants timides au milieu des talons hauts déchaînés. Elles avaient un défaut. Au milieu, une boucle en argent qui brillait de façon par trop brutale et inattendue. Comme une tumeur attaquant l'âme apaisée. J'ai malgré tout décidé de les acheter. Je les ai réparées à la maison. J'ai acheté un vernis à ongles noir dont j'ai recouvert l'excroissance. Je les ai adoptées comme miennes et ne les ai plus quittées depuis. Reste encore la tête, y compris la partie la plus ardue – le visage. Je prends un long et léger foulard gris. Je me le mets sur le crâne, je couvre le visage jusqu'aux yeux avec un des bouts, et je fais retomber la partie du haut jusqu'à l'extrémité du front. Presque parfait. Restent encore les yeux, que j'expose au danger, pour des raisons pratiques. Mais c'est facile avec eux. À travers les morceaux de peau, le regard pénètre violemment et douloureusement à l'intérieur. C'est une véritable torture de sentir quelqu'un creuser dans sa vie intérieure et qu’on est incapable de l'arrêter. Les yeux ont quelque chose que n'ont pas les autres parties du corps. Un mécanisme de contrôle. Quand on les ferme ou qu’on détourne le regard, la défense se renforce et l'assaut est rarement couronné de succès. Je ferme la porte à clé, je mets la clé dans la poche de l'imperméable et dévale l'escalier. Je franchis la porte d'entrée.


Liberté ! Liberté ! Liberté ! Mon visage et mon corps sont couverts. Je suis une femme libre. Je foule les rues fraîchement asphaltées tout en respirant les exhalaisons des façades fraîchement repeintes. Je suis enfin libre de rire, de tirer la langue, de bouger mes pieds n'importe comment, en faisant des pas désarticulés. Les gens me regardent, mais ils ne peuvent pas me voir. La curiosité les attire, le désir d'être témoin de l'autre, du différent. Je lis de la pitié dans les yeux de certains. Ils pensent qu'il fait vraiment beaucoup trop chaud pour que cette pauvre fille s'enveloppe de cette façon-là. Ils ne savent pas. Ils ne peuvent pas voir. Ils ne peuvent pas critiquer, désapprouver, juger. Ils ne savent pas, tout simplement. Ils peuvent me regarder autant qu'ils veulent, je n'ai plus peur. Je redresse la tête et, après tant de temps, vraiment, tant de temps, je marche dans les rues en regardant l'horizon, et non pas l'asphalte. Aucune agression sur mon intérieur n'est possible maintenant. Je suis tellement imperméable que je sens le chatouillement des regards qui glissent le long du tissu sur mon corps et tombent, vaincus, sur les nouveaux pavés en béton de la voie piétonnière. Je pense que mes côtes vont éclater à chaque instant, à respirer si profondément. Je ne suis pas habituée à cet état de liberté, et les temps passés, bien qu'évanouis, pèsent encore sur certaines parties du corps. C'est si agréable. C'est tellement bien. C'est tellement libre, léger, digne. Quelques pas seulement me séparent de la fontaine près de laquelle on a rendez-vous, Dido et moi.


Une multitude de gens autour de moi et pas un seul instant, je n’ai peur. Je n'essaie pas de me cacher le visage, de détourner le regard, d'arranger un peu mes cheveux ou mon maquillage. Je me tiens bien droite, et Dido est à côté de moi. Il regarde souvent sa montre et se tourne de gauche à droite. Il y a déjà dix minutes que nous sommes debout l'un à côté de l'autre. Les passants qui vont vers la place, attendant le feu d'artifice annoncé, nous regardent parfois, mais rapidement. Dido devient un peu nerveux. Il se met à faire de petits pas en avant et en arrière, à laisser échapper des sons d'impatience, et il jette maintenant son regard comme un éclair par-dessus l'épaule gauche, puis par-dessus l'épaule droite. Je m'approche lentement par derrière son dos et me permets d'effleurer imperceptiblement son T-shirt à manches courtes. Mon toucher se transmettra ensuite tout seul à son corps. Quand il s'en ira, peut-être en colère ou déçu, en pensant que je ne suis pas venue au rendez-vous fixé, les vibrations de mon toucher se répandront sur ses épaules comme une étreinte qui le consolera. Que Dido semble beau, ainsi tourné de dos, songeur et agité. Combien à présent notre rencontre est comme toujours magique parce que nous n'en sommes pas conscients. Dido ne le sait peut-être pas, mais il l'apprendra. Je fais quelques pas autour de lui en sautillant. Je suis tellement heureuse. Nous sommes debout ici, ensemble, dans un secret que personne ne connaît. Nous sommes ensemble. Nos odeurs se mêlent, nos soupirs se joignent, là-bas quelque part au-dessus de tous ces corps en sueur. Je ferme les yeux de temps en temps, m'efforçant de mémoriser et de retenir cet état dans tous ses détails. Au bout d'un moment, Dido, visiblement déçu, s’éloigne de notre endroit en direction de la station d'autobus. Je pars aussi vers chez moi. Heureuse. Tellement heureuse. Libre. C'était le plus beau rendez-vous de ma vie.

 

Traduit du Macédonien par Jeanne Delcroix-Angelovski


Lu à haute voix par Béatrice Marlier

Lectrice de français, durant de longues années, à l'université Sts Cyrille et Méthode de Skopje, Jeanne Delcroix-Angelovski a traduit du macédonien en français, pour diverses revues, publications et rencontres poétiques, des poèmes et recueils des plus grands poètes macédoniens contemporains, et a participé à la traduction des deux anthologies de la poésie macédonienne parues en France. Elle a traduit aussi du macédonien de nombreuses œuvres en prose, romans et nouvelles, pièces de théàtre et scénarios.

 

Download de ePub-versie Print

A Date

I have been browsing through the photo folders on my computer for twenty-seven days now, hoping that today will be the day when I will finally find a photo of me good enough to satisfy Dido’s curiosity. The browsing is irksome, and provokes nuisance after nuisance that hamper my indispensable morning routine. The coffee is now beyond burnt, and the dregs persistently nest in the burner’s holes. When the morning is quiet I usually register the boiling process without much difficulty. The noise is mild and soothing at first, it comes primarily from the gas burning, then the raging mixture of water and coffee begins to painfully outshout it, bewildered from the heat, until the boiling gurgle moves the pot that whips the iron part of the burner, signalling that the time has come. Today, this apocalyptic scene went unheard, due to the renaissance buzz of the bulldozers and concrete drilling machines under my window. The tirades to “beautify the facades and reconstruct the streets” fill the sound interspace created by the pauses of buzzing and pots smashing with a new round of coffee, intertwined with the chirpy voice of the morning radio program hostess. “The entire city will get a new glow” the hostess whoops. The holes in the streets are filled with concrete, then they are smoothed out with a large and heavy roller. I apply some foundation to my face. The motions are easy and in strictly controlled directions, from the nose to the end of the cheeks, from left to right along the chin area parallel with the mouth, and from left to right along the forehead. After the foundation had been applied, quick movements come next, like painting a wall. The facades will be plastered, the colour revived, the cracks, the dents and the bulges smoothed out. The eye shadow must match the lipstick, the nail polish and the bag. I put the cigarette out, ready to plunge my naked legs into the dust and rubble among the heavy construction artillery. Damn it, I still can´t manage to find a photo of me good enough to satisfy Dido’s curiosity.

 

Our first online conversation started almost magically. Almost four hours passed from the moment the red light had trembled for the first time, announcing the new chat, to the return in the alleviatingly firm green circle. Four hours in which Dido never asked for any information that would uncover the colour of my hair, the length of my legs and the width of my hips. Instead of the usual exchange of general information, Dido spoke of a small grassy hill near his apartment where, on a snowy day, he would slide on nylon bags. I spoke of the holes in the soles of my boots, the cats that lived in the basement of our building, the library garden where we would steal green plums and the never-ending fights with the fat librarian. Since then, we have both been online every day at 6 pm, ready to share our pasts in an exciting three hours of keyboard tapping. A window in Dido’s room looks out on the back of a small apartment building, donated by Russia after the catastrophic 1963 earthquake. He lives on the second floor. He says that the height is quite decent, letting him hear the children gathering around the old benches to skip rubber bands, to play hopscotch or to secretly smoke cigarettes, yet preventing the noise from getting on his nerves. The window of my room on the sixth floor looks out to the top of Vodno , and puts in focus the Millennium Cross, which creates an undefined light stain on the glass, that spites the darkness. He never cranes his head out of the window. Neither do I. Dido once threw a cigarette butt out the window and felt very ashamed of himself afterwards. I’ve done that a couple of times, but I was more scared of my neighbours finding out than embarrassed. Dido smokes a pack of Boss Classic a day, and I smoke West Light in the same amount. His coffee is latte, white and sweet, while mine is black, thick and bitter.

 

His dreams usually transpire in big buildings accommodating more people. It is quite magical to meet a person whose dreams transpire in the same locations as mine. I dream of different situations happening at similar locations. Children’s resorts, hotels, local communities, meeting centres. This may sound weird to you, but Dido and I are convinced that our dreams have transpired at the same place at the same time on a couple of occasions. For example, one chilly night, when the streets were quiet (it must have been a work day or Sunday, but definitely not a weekend) I dreamt of a scene so mixed up that I find it exceptionally difficult to articulate it through reflective unities, but I remember perfectly where the scene took place. A big grassy garden enclosed by a rusted white fence, further narrowed with a few trees at the corners, with a giant grey-white building in the middle that resembled a children’s resort or an orphanage. On one such night, Dido dreamt of knight duels between him and his physics teacher, and the duel transpired into the exact same space. It is truly astonishing that we didn’t meet each other then. Dido thinks it’s because of his engagement with his adversary and my obsession to sort all my impressions logically. And this is not an isolated case. We know of a few such dreams, like the one in the mountaineering club, the abandoned school and the glass factory, and the thousands more that we don’t know of. Anyway, it was indeed magical to explore one another, Dido and me. To discover our encounters in the past, our accidental touches left unnoticed, the possible mutual friends, lovers, neighbours, used taxis, bus seats, slime left on the fountain, banknotes that had passed through my wallet and his. For the first time in my life, it was easy, without any apprehension, shame or stiffness. Simply easy. As if I was certain. No uncomfortable pauses, no visible trembling of the hand and annoying breathing sounds. There was one button that offered a magical exit from all the complexity of the created relations, not that we needed it for the time being. It was just that, it felt somehow soothing to know that it existed. But what is even more exciting is the fact that even though it existed, neither of us wanted to use it. It is the twenty-seventh day since I started spending my free time on our conversations, counting time before and after logging in. When I’m online and when I’m here. When I’m present and when I exist. When I am and when I become.

 

So here I go again, I have been browsing through the photo folders on my computer for twenty-eight days now, hoping that today will be the day when I will finally find a photo of me good enough to satisfy Dido’s curiosity. The nail polish on my toes is starting to peel off. I will have to correct that imperfection before I leave home. Some raspy male voice on the morning radio programme presumptuously promises that they are “patching the holes in the road infrastructure, which are a big problem in our municipality”. For God’s sake, these people have managed to paint, polish and perfume the entire city, while I can’t even reconstruct my own face, finish putting my feet in order and restore my own body. Browsing through the photos is taking me far too much time, and my concentration is again interrupted by the concrete drilling machines’ smashing and the excavators’ buzzing occasionally pierced by the construction workers’ deep shouts. A famous actor speaks on TV: “Remember well what the capital’s centre looks like today. It will never be the same again”. The anchorwoman continues with a solemn, but calm tone: “The presentation took everybody’s breath away, some 200-300 people were present in the hall. Some of them were delighted, commenting that they felt as if they were watching another, prettier city…”. I feel the entire world has gone on an almost mystical beautification mission and all that clamour, spasm and effort won’t subside until all the bulges have been flattened, all the holes patched, until each sign of old age, endurance and resistance has been animated with subdued colours. The surface must be absolutely smooth and firm in order to be pleasant to the public eye. I don’t know how people manage it. I find it almost impossible to complete this mission in the interval between waking up and leaving home. I had just finished doing my toe nails when, in the mirror, I noticed the tweezed stray eyebrow hairs had burst through the pores and arrogantly peeked through the skin. I have two options. Tweezers or waxing strips. The second option is quicker but less precise and with a greater risk of deformation. Suddenly I’ve got it. There is a third option. I let my hair fall freely and I let the front part cover my face. With scissors I cut the hair right above the eyelids. Niiiiice. I flatten the loose shirt over my jeans and I tighten it at the waist line with the sleeves, tying a strong knot. The size of the hips has now been masked. It’s not a perfect reconstruction yet, but I’ve already confessed that I haven’t so far managed to fix my surface well enough. It’s hot outside. I feel like the people passing me by in the narrow street are looking at me reproachfully. It is absolutely inadmissible to spoil the view of the others with such an aesthetic flaw. But what can I do about it? I look down, I direct my gaze toward the asphalt and I count the steps. That deforms my body even further. Being conscious of my feet moving makes my stride clumsy and ridiculous. I try to reach the office silently and imperceptibly, like an animated caricature, so I can enjoy my freedom again, throwing myself at the papers, the invoices and the payment orders and trying to sooth the agitation caused by the unwanted encounters with the unknown and known passersby. Nevertheless, I’m still pressed by the commitment to find a photo of me good enough for Dido.

 

I knew, even at the beginning of our online conversations, that the damned day would come when Dido would ask to see me. I wasn’t sure whether he’d ask for a photo first, a video chat or to meet me in the flesh, but I knew that the encounter was imminent. As much as I feared that invitation, as secretly as I hoped that he, too, shared my fear of being seen, something deeply sensible within me was still told me to start preparing for that battle in good time. Dido did not ask that from me during our first conversation. To be honest, he didn’t ask in the next few conversations either, but I opened the photo folder and started the tedious search from the very first day. It turned out I was right. On the seventh day something occurred that opened a new perspective in our relations. Completely unexpected, literally in the middle of a sentence I was sending, I received a long kiss ******************. Never before had I been kissed that lovingly. I brought my two forefingers closer to the keyboard. I placed the first softly over the Shift button, and with the other I passionately pressed the Eight. I closed my eyes and I pressed Enter. A swarm of beetles started buzzing in my head. Together with my eyes I also opened the smile with the right brackets :))))). Dido returned my excitement and asked me: Can I see you? I tried to throw him off topic suggesting other themes, explanations, experiences, but I knew the question was hanging in the air, waiting for the answer to tie it in an anchor and balance the logical asymmetry. Ten minutes had barely passed when Dido made his final choice. He asked me for a photo. It was indeed more than useful that I had prepared for this moment beforehand. I was certain of my answers, ready for the request. I knew how to answer without having to lie, but at the same time without raising doubt that Dido would ever get a photo of me.

 

To avoid sounding resolute, even now, I hope that perhaps today, or tomorrow, or next Friday I will stumble upon a photo blurry enough and clear enough to show how I look, but not avail me to the eye. I truly hope so, but I don’t exclude the possibility that such a photo simply doesn’t exist. I wanted to meet him halfway the very moment he had requested it from me. I tried to take some new photos on the webcam. In vain. I was struggling for nearly two hours, taking photos while I was exchanging all kinds of stuff with Dido. At last I grew tired with the failure and turned the camera off. I wished Dido good night, not forgetting to promise him that I would e-mail him my photo as soon as I found one.

 

I have been browsing through the photo folders on my computer for twenty-nine days now, hoping that today will be the day when I will finally find a photo of me good enough to satisfy Dido’s curiosity. The commotion on the street broke out earlier today and is far louder. The elimination of the rubbish and the ugly bumps on the streets is complete, the colour of the facades is refreshed with youthful tones, defying the old paleness and wrinkles. The space will be adorned with fountains, sculptures and monuments. The inauguration will take place tomorrow night. My make-up is not very effective, as a matter of fact, I’ve been noticing lately that it refuses to even participate in the battle against age. I wrap my neck in a long scarf and I put hefty earrings on. It’s hot outside, but that’s a price my neck will have to pay. I’m starting to sweat already. I opt for a long wide grey skirt instead of trousers, and a blouse of a muted tone and a simple cut. I look like a giant concrete cylinder. Though aesthetically poor, miserable even, to point out the anomalous shape would certainly have been a far bigger failure in the eyes of the crowd. It is essential today to avoid leaving any kind of impression. The people on the streets are more numerous than usual. They are satisfied with the results of the city’s plastic surgery. They want more. They want to see the entire city go under the knife. They are happy. Happier and chattier than usual. The noise crawls into my home too. “Splendid! Perfect! We should be proud!”. Enclosed shoes and hair falling over the face. That’s the plan for today. If there is enough time to complete the reconstruction and restoration, success could burst out on the horizon, after a long time. Experience has taught me that muted black, brown and grey tones in a wide regular cut are least likely to attract attention and gazes from people. When they don’t see me, I’m free. Free to smile in their presence, to walk with heavy and clumsy steps that can quickly carry me to the desired destination, to lift my chin and save myself from the pain caused by my stiff neck.

 

Free to breathe without trembling, unburdened by the lump in the upper part of my belly, the twinge in my muscles has subsided. Only when I’m at home do I feel this freedom, when I’m alone or in the company of a small circle of people I’m certain they would never look at me that way because they’ve known my flaws for way too long, they’ve grown accustomed to them to a sense-numbing point. I try to prolong these moments of freedom, on the account of the moments of anxiety and agitation. I often succeed. I reduced the contacts with the world only to the connecting paths of one free territory to the next. From work to home, from home to work. My peace was only disrupted by the walks along the few streets in my city that I have always taken these past few years, that is, since the world started looking at me and noticing the spots that needed restoration and reconstruction. Dido is at the same time a vent, a connection, emotion and happiness, yet still, another obstacle, another angst, another crack in my personal freedom. Perhaps it could’ve been different had he not wished to see me, had he tried to feel me, smell me, hear me, touch me, get to know me in a different way, to perceive and conceive me, not just see me.

 

It is a true pleasure remembering my first conversations with Dido. Though, lately, the chats have become shorter. Their frequency has remained the same, but the duration has altered. I feel a need to be done with it sooner and turn the computer off. I keep fabricating all kinds of chores, pending tasks and fake deadlines. Damn it! We’ve been negotiating an encounter in person for days. The stress is killing me. If I haven’t managed to procure a photo of myself good enough for almost a month now, God knows how much time I will need to create a good enough version of myself. I want to unveil myself to Dido. I want to uncover his eyes, to feel the touch of our looks too. I sincerely long to exchange looks with Dido. But can there be looking without looking through, knowing without getting to know? Could I skip the long early phases of seeing somebody or something? Dido and I, we could look at each other after our senses have grown sufficiently numb, challenged by habit and familiarity. I stall as long as I can, but the encounter is imminent and scheduled for tomorrow. I decide to give in, for tomorrow people will come out in the streets in large crowds, to celebrate the new look of the city. The possibility to notice and examine one another decreases when the normal everyday passing through public space amounts to euphoria. In an ecstatic atmosphere, the gazes of people are usually dispersed over the horizon or pointed towards the men in suits, which on such occasions are always giving speeches prompted on some high stage. I should and must make use of this indifference for the individuality, and that is exactly why I’ve chosen tomorrow. Still, one big personal failure remains. There is the opportunity to save myself from the attention of the others and I shall take it, but there is no way to save myself from Dido’s gaze. Not even my perverse torso and limbs wrapped in fabric will shield off Dido’s piercing gaze across my face, my hair, my skin, my nose, lips, eyes. I could never and by no means defend the strategically most important part of my body. My face is angular, uncovered, naked, conveniently exposed to gazes, judgment and critique. Unprotected from wrong deductions, unforeseen reactions and emotions. Untied for all possible interpretations that I can’t discover, correct, categorize in a logical manner, control.

 

Here comes the thirtieth day, when I refuse to face the arduous browsing through the photo folders. Instead, I try to photoshop myself well enough. I’m meeting Dido in twenty minutes. I’ll put myself on display for him and give myself up to his gaze. There is no make-up, lipstick, mascara or eye shadow good enough in this world to hide my vulnerability. There is only one option left. I find my raincoat in the old suitcase safely stored under the bed. The width and length are perfect. It hangs from the shoulders and falling freely demonstrates indifference all the way down to the ankles. I hide my feet in simple enclosed black shoes. These black shoes have been living in my home for nearly a year now. They summoned me from a shop window with their simple and humble shape. They looked like two shy children between the bewildered high heels. They had one flaw though. A silver sequin in the middle was glistering crudely and unexpectedly. It looked like a tumour attacking a calm soul. I decided to buy them even though they had a defect. I fixed them at home. I bought black nail polish and I painted the lump. I’ve accepted them as mine and I’m not disposing of them now. I only have the head left, including the hardest part - the face. I pick out a long and light grey scarf. I put it over my head, one end over my face all the way to the eyes, and I lower the upper part on the end of my forehead. Almost perfect. Only the eyes remain, but I leave theme exposed to danger for practical reasons. Doing them is a piece of cake. The gaze fiercely and painfully penetrates the inside through the bits of skin. It is excruciatingly painful when someone is rummaging through you, and you are helpless. The eyes have something other body parts don’t. A control mechanism. When you close them or when you turn your gaze away, the defence is strengthened and the attack is seldom successful. I lock the door, put the key in the pocket of the raincoat and dash down the stairs, then through the front door.

 

Freedom! Freedom! Freedom! Both my face and my body are concealed. I’m a free woman. I walk the streets freshened with new asphalt and inhale the vapour of the painted facades. I’m finally free to smile, to stick my tongue out, to move my feet giddily, taking inarticulate steps. People look at me but can’t see me. Curiosity draws them in, the challenge to witness the other, the different. I see pity in occasional gazes. They must be thinking it is too hot for this poor girl to be wrapped up like this. Spitefully I thrust my tongue out at them, hidden safely under the scarf on my face. They don’t know. They can’t see me. They can’t criticize, disapprove, judge. They simply don’t know. They can look at me as much as they please, I’m no longer afraid. I lift my chin high, and after a really, really long time, I’m walking through the streets with my eyes on the horizon, not the asphalt. Every attack on my interior is impossible. I’m so impenetrable that I can feel the tickling of the gazes sliding over the fabric through my body and falling defeated on the pavements paved with new tiles. I feel as if my chest will explode any second from the deep breathing. I’m not accustomed to this being-free situation, so, in some parts of my body, I still feel pressure from old but burdens disappeared. It is marvellous. So good. So commitment-free, easy and graceful. Dozens more metres separate me from the fountain where I’ve arranged to meet with Dido.

 

There’s a crowd of people around me and I’m not scared even for a second. I’m not trying to hide my face, turn my look away, fix my hair or my make-up. I am standing erect, with Dido by my side. He checks his watch often and looks left and right. We’ve been standing next to each other for about ten minutes now. Occasionally, we are separated by the passersby moving towards the square, expecting the announced fireworks, but that’s only for an instant. Dido slowly grows impatient. He starts pacing back and forth, heaving sighs of agitation and exasperatedly casting his look over his left shoulder, then over his right one. I sneak up from behind his back and I allow myself to inconspicuously touch his short sleeve shirt. My caress will later transfer itself through his body. When he leaves, perhaps upset or disappointed thinking I’ve stood him up, the vibrations from my touch will disperse over his waist like a soft embrace that will console him. God, how beautiful Dido looks with his back turned to me, pensive and nervous. As always, our meetings are magical because we are not aware of them. Maybe Dido doesn’t know that now, but he will. I skip around him. I’m thrilled. We are standing here, together, in a secret that no-one knows. We are together. Our scents mix together, our sighs embrace, somewhere over all these sweaty bodies. I close my eyes from time to time, in an attempt to remember and keep this state with all its peculiarity. After some time, Dido leaves our meeting place and heads towards the bus stop, visibly disappointed. I also head home. Exhilarated. Free. This has been the best date of my life.

 

 

Translated from Macedonian by Olga Petan

Podcast read by Emma Brown

 

Olga Petan graduated from the Faculty of Philology “Blazhe Koneski” in Skopje in 2012, with a BA in English Literature, Translation and Interpreting, minoring in Spanish Language and Literature. In 2011 she translated a number of books as a part of the government project 130 Volumes of Macedonian Literature. Apart from translating literature, she also works as an interpreter at various conferences and seminars.