Een lange brief aan een verre zus

გრძელი წერილი შორს წასულ დას

Ana Kordzaia-Samadashvili

Ana Kordzaia-Samadashvili

Ana Kordzaia-Samadashvili (ანა კორძაია–სამადაშვილი) (Tbilisi, 1968) is schrijfster, recensente en literair vertaalster Duits-Georgisch. Tussen 2003 en 2011 publiceerde ze een roman en twee verhalenbundels. Verhalen van haar werden ook opgenomen in bundels kortverhalen van diverse auteurs.  Ana Kordzaia-Samadashvili vertaalde werk van o.a. Elfriede Jelinek en Reinald Goetz in het Georgisch.

Close

Tbilisi Alle citybooks

Print

გრძელი წერილი შორს წასულ დას

გრძელი წერილი შორს წასულ დას
ანა კორძაია-სამადაშვილი

 

„ჯერ ლიტვაში ვარ, ძალიან, საშინებლად ცივა, ასე საერთოდ ვერმახსოვს, -18...! ვაიმე...! სახლში ვარ ჩემ მეგობართან ნინძე და გარეთ უკვე ვერმივდივარ:) შუბა მაქვს აქ, და ამით ვზივარ სახლში, ჰეჰე. Идиотом можно стать либо von innen nach aussen, либо von aussen nach innen. У меня последний вариант – выгляжу как дура, но это же не первый раз. И дурею медленно внутрь.

ვიპოვე ძალიან სასაცილი წერილები ჩემ მამას, დაიწყე დეტექტივი - ვინ იცნობდა, ვინ რას იცის. როგორს ფილმში, და იცი რა - რა მაგარი ბიჭი იყო...! არა, никакой нужды стать известным или какие там претензии, ничего, но когда его хоронили, ამბობენ აი ნახევარი ვილნიუსი იქეთ იყო, საერთოდ მანქანები არ დადიოდნენ, ყველას სასაფლაუზე. ჯიგარი ჩემო მამა.

ესეგი, ძალიან საინტერესო გახდა და მეტი რაღაცები არის და ჯორდანიას ეხლა ასეთი договорение მაქვს, რომ იანვარიდან დაიწყებს. ესეგი, ჯერ ერთი თვე მაქვს აქ. როგორც Urlaub – ძინავ ბევრს, ფილმებს უყურო და ინტერვიუ აკეთებ ჩემ მამას ამბავზე. ასე კარგად ვარ, კი, ეხლა ხედავ რომ აქ მართლა ძალიან კაი მეგობრები მყავს, ხუმრობები ლიტვურად რა კაიფი:) !

ჯორდანია - რა ვიცი. მარა არაფერი უკეთისია არ მაქვს, ესეგი მივდივარ იქეთ და მერე ვნახოდ. თეატრის ამბავი - მე შეიძლება დაუწერო მუსიკას, ბაზარი არარის, მაგრამ ქორეოგრაფიას ვერ ვაკეთებ. Ну, Лаша же пробьется. თაზო

- ბლინ, იმისთვის შეიძლება კაი იქნება ცოტა ხანი, მარა შენ რო ცოტა მარტო იქნები, არც მე ეგ არ მომწონს...

შენი მამა დედა, როგორ ყოველთვის?

იცი ნინძე აქ პოდვალში ერთი რაღაცა აქვს, და მე ვიფიქრე რო შენი ბინასთვის ეგ კაი იქნებოდა - dehumidifier. ასეთი აპარატი რომელი სინისტე высасывает из воздуха и превращает в воду. ბევრი წყალი გამოდის, შეიძლება დენი ცოტა წვამს, არ ვიცი რამდენი, მაგრამ არარის ასე სინისტე მერე, უფრო მშრალი და შენთვის უფრო ჯარმთელი იქნებოდა. ჩემო კარგო, ვიცი რო ეგ შენთვის ცოტა კოსმოსი არის, ნუ მაინც:)

გოგო გოგო, დაიძინე ბევრს..! გკოცნი, давай позвоню>

ეხლა სალამი ცხოველისთვის კუხნიასი (ვაიიიმმმეეე!!!!)

ე.“

 

 

მეც სახლში ვზივარ და სულ არ მინდა გარეთ გასვლა, ოღონდ მთლად შუბა არ მაცვია, და სამზარეულოში არა, დიდ ოთახში მოვკალათდი. აქაც არ ცხელა მაინცდამაინც, მაგრამ არა უშავს, მამუკას გამათბობელი ჯერ ცოცხალია. მაცვია შენი პიჟამა - „ეველინა, ეველინა, ეველინა“, სასაცილო. ეს კი მაგარი რამე დამიტოვე: მინდა - არ მინდა, ყოველ დილა-საღამოს შენ მახსენდები. ჰოდა, აჰოი, ეველინა!

ახალი სავარძელი მაქვს, პროფესორული, დიდი და, მე მგონი, ძალიან ლამაზი. მამამ მომიტანა, უფრო სწორად, წასული რომ ვიყავი, მაშინ მოუტანია და ასეთი სიურპრიზი დამახვედრა. ჩაეთვალა. ახალი ცხოვრების წესი მაქვს და ძალიან მომწონს: სავარძელი, მუხლებზე - პაკოს ჩამოტანილი პლედი, ერთი რქის სათვალე, საქსოვი და კატა მაკლია. რომ მიმიშვა, მთელი დღე ასე ვიჯდები, მაგრამ სადაა კარგი ცხოვრება? ახლა უკვე ცოტა მეშინია, მაშინდელივით ვინმე არ შემოიპაროს - იმ ჯერზე წასაღები არაფერი ჰქონდათ, ეველინა-პიჟამას ხომ არ გააყოლებდნენ, ახლა კი სავარძელია... მძიმე ტვირთია, ჩემო დაო, ქონება და კერძო საკუთრება.

ჰოდა, ამ სამეფო სავარძელში მე ჩავბრძანდი და გწერ, საბრალო ლაშა კი ფსევდოვენურ, ჭრიალა სკამზე ზის და კერავს. რამდენი ხელს გაიქნევს, სულ მახსენდება: Langes Faedchen, faules Maedchen, მაგრამ ლაშა ნამდვილად არ ზარმაცობს, ქალბატონი ბუს კოსტუმი, ფაქტიურად, დამთავრებულია, და ძალიან მაგარია. მიხდება - ნუ იტყვი. აჰა, ხელს იქნევს, სალამი ლაშასგან: აჰოი, ეველინა!

ე, ეველინა, ჯადო! გარეთ მურა აყმუვლდა! რა მაგარი ბიჭი დადგა, ვერ წარმოიდგენ. ამასწინათ გვიან გამოვედი რედაქციიდან, შტეფი მელოდა და არ მინდოდა, რომ ეღელვა, ხომ იცი, ცოტა დაშინებული ქალია და სახლში მარტოს ყოფნა არ უხარია. ჰოდა, ტაქსის გამოვყევი და მძღოლი სრული იდიოტი აღმოჩნდა. ჯერ იყო და მისამართი ვერ გავაგებინე, მერე მეჩხუბა, ამსიშორეს თუ იყო - პარკიდან ხიდამდე! - რატომ არ მითხარი, ლარი დამიმატეო, და ბოლოს, უკვე, რომ გადმოვდიოდი, მთლად სასწაული მითხრა, აი, მერვეკლასელ გოგოს რომ ეტყვი და გააწითლებ. ვიფიქრე, გადმოიღე ახლა და დაკაწრე-მეთქი ეს ღორი, და ამ დროს მურაც გამოხვანცალდა. მეთქი, მურა, ერთი, ამას შეხედე-მეთქი, და მურამ ისეთი ამბავი ატეხა, მთელი ვერის ძაღლები აღავღავდნენ. ბიჭმა გაზს დააჭირა, მურა მანქანას დაედევნა და ის გაიქცა! აზრზე მოდი, მურას გაექცა! აეეე! - ჰოდა, გაეკიდა მურა, ხმა კი აქვს, გაგიხარნია, ქვემეხივით, ვინ რა იცის, რომ ამხელა ძაღლში პუდელის გული ძგერს! და იყო უბანში დიდი ყეფა და წკავწკავი - party, party!

აჰა, მომილოცე, ლაშას ნემსი დაუვარდა. ეს ერთი გვაქვს, შენეული. თუ ჩავარდა ღრიჭოში, მერე ნახე. ახლავე მოვალ, დაიცა.

მოვნახეთ. გადავრჩით. ნემსიღა გვაკლდა ქუსლში, ისედაც ხომ სულ რაღაცა გვემართება ამ იატაკიდან: ხან თაგვი ამოხტა, ხან წყალმა ამოასხა - მართლა, აღარ ასხამს, გავაკეთეთ, და აღარც თაგვები მოდიან, ბლოკადის რეჟიმში მყავდნენ და შევძულდი. იმედია, შენ არ დაუწყებ დაპურებას.

იმ შენმა გოგომ მომწერა, პროექტის ფულს არ მაძლევენ და ეგებ შენი ბიოგრაფია მომწეროო, ოღონდ CV კი არა, მხატვრული ტექსტიო. ჰკითხე ერთი, მეკაიფება? რად უნდა? თან ინგლისურის მეტი ჩვენ საერთო ენა არ გვაბადია და რა ჰგონია, რომ ჩემი შესანიშნავი ცხოვრების ამბავს მივწერ და თან ინგლისურად მივწერ? ან რა მივწერო, რომ რა: რომ ჩემი ერთი გვარი მამისაა, მეორე - დედის, რომ ძალიან მინდა, სახელიც გრძელი მქონდეს, ვთქვათ, ანასტასია-ელისაბედი, ან რამე მსგავსი, მაგრამ არ მაქვს, და იუსტიციის სამინისტრომ ეს არ მაკმარა და პასპორტში ჩემი მშვენიერი Anna Ana-მდე შეკუმშა? ისე, რაღაც აფრიკული ტომის ლამაზმანის სახელივით გამოდის, არა?კიდევ, თუ უნდა, მივწერ, რომ დავიბადე ქალაქ თბილისში, 1968

წლის 26 თებერვალს. ძალიან მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა, არა? დაბადების საათი კი არ ვიცი და არც არასოდეს მაინტერესებდა, სანამ ერთმა ასტროლოგმა არ დაიჩემა, გაიგე, გაიგეო.

აი, რა ჯანდაბა მინდოდა ასტროლოგთან, გეხვეწები, მითხარი! შენ მაინც ხომ მიცნობ, მე მაგას როგორ გადავუხდიდი, ქალი - ყავაზე მკითხაობით ცნობილი, სატანისტ-ურბანისტი თაზაზელის დაქალი, ურწმუნო თომა?

ყველაფერი ქეთას ბრალია. ვიჯექი ჩემთვის ბედნიერად, „აპოლოში“, ერთ მშვენიერ ყმაწვილთან ერთად ზაფხულის გეგმებს ვაწყობდი - არაფერიც არ გამოვიდა, გიჟი აღმოჩნდა, მაგრამ იმ წამს ვხალისობდი, - და მომადგა ქეთა - თარსი! და ახსნა დამიწყო, რომ ასტროლოგთან მისვლა ისევე აუცილებელია, როგორც დანტისტთან სიარული. მეთქი, დანტისტი გასაგებია, განსაკუთრებით, როცა ჩასმული კბილები გაქვს, მაგრამ ასტროლოგთან რა მინდა-მეთქი. ქეთა ჩაირთო, რომ ნატალური რუკა - არა, როგორ ჟღერს? - აუცილებლად უნდა მქონდეს, რომ ჩემს კომპლექსებში და ფობიებში გავერკვიო. მეთქი, თითო საყვარელი კომპლექსი და ერთი-ორი ორიგინალური ფობია, ვთქვათ, რვიანის შიში ხომ ყველას უნდა ჰქონდეს-მეთქი. აუ, გაწყრა ქეთა! ის ბიჭი ისე დაიბნა, მეტი რომ არ შეიძლება, ეტყობა, ჩათვალა, რომ უამრავი კომპლექსი და ფობია მაქვს - კი, მაქვს, მაგრამ ამისთანაც რა მჭირს, ჰა? ოხ, ქეთა, გიჟქალა! მაგრამ სად ხარ, ის ბიჭიც ვერ ყოფილა ყოჩაღად, არ იკითხავ, რა მითხრა? აუცილებად მიდი, ეგ შენს წინა ცხოვრების ამბავსაც გეტყვისო. ვაიმე? მე ვიყავი და მითხრაო. ვაი, შენს ანას!

ხომ იცი, ქეთა თუ შემოგიჩნდა, ასტროლოგთან კი არა, ეშმაკთან წახვალ აუდიენციაზე. მეთქი, კაი. ჯერ დაურეკეო. მეთქი, კაი. დავრეკე და იმან მკითხა, რომელ საათზე დაიბადეო. მეთქი, არ ვიცი. ჯერ გაიგე და მერე რეკეო, და დამიკიდა.

მომეშვა. ქეთას ვუთხარი, არ მიღებს, დაბადების საათი რომ არ მახსოვს-მეთქი. ეგ ვის ახსოვსო, გამიწყრა ქეთა, დედაშენს ჰკითხეო. და დაიწყო „რწყილი და ჭიანჭველა“:

დედამ მითხრა, ოცდაოთხი საათი ჩნდებოდიო. მეთქი, რომელ საათზე დავიწყე-მეთქი გაჩენა? აბა, საიდან მახსოვს, ხომ გეუბნები, ოცდაოთხი საათი ჩნდებოდი, და იცი, როგორ მტკიოდაო?! მამაშენს ეხსომება, გარეთ იცდიდაო.

კაი. ვკითხე მამას. მამამ მითხრა, ვახ, არ მახსოვს, მახსოვს, რომ ბნელოდაო. ძალიან გამიხარდა. გმადლობ-მეთქი. დაიცა, დაიცა, დეიდაშენს ჰკითხე, ეგ, საერთოდ, შიგნით იყო შესულიო.

დეიდაჩემმა უაღრესად ფასეული ინფორმაცია მომაწოდა: მაშინ სამშობიაროებში ძალიან სიმკაცრე იყო, ღამის პერანგს და თეთრეულს ვერ შეიტანდი, იქაურით უნდა გესარგებლა, და ყველაფერს წარწერები ჰქონდაო: минздрав, минздрав, минздрав... მეთქი, ეგ კარგი, მაგრამ მე რომელ საათზე დავიბადე-მეთქი. აბა, მე საიდან მახსოვსო.

მეთქი, ქეთ, არავის არ ახსოვს, ეგ ასტროლოგი ჩემი ბედი არ ყოფილა-მეთქი. ქეთა დადარდიანდა და მე გავიხარე, მაგრამ იმ ბიჭმა უცებ თქვა - კაცის ჭკუა მაინც სხვაა! სამშობიაროში უნდა მიხვიდე, არქივში მთელი მასალააო დაცული.

მე ვერ ვიტან არქივებს. მეთქი, არა, ქეთ, მე მანდ წამსვლელი არ ვარ, არ გახსოვს, სახლის საბუთებზე ისტორიულ არქივში რომ დავრბოდი და გიჟად რომ ჩამოვყალიბდი-მეთქი? ბიჭმა არ მაცალა, ეგ სხვანაირი არქივია, კვლევა კი არ უნდა ჩაატარო, მიხვალ - ჩახედავენ - გეტყვიანო. ქეთას ეამა, წადი, გაარკვიე და დაბრუნდი, ჩვენ აქ დაგელოდებითო.

წავედი. Легче отдаться, чем объяснить, что не хочешь. ოპერიდან კამომდე ფეხით ვიჩანჩალე, ისე ცხელოდა, ჰალუცინაციები დამეწყო. ისე, იმ უბანში სულ ასე მემართება, რაღაც მოკლე ჩართვა ხდება ჩემს თავში - გადავალ ხიდზე და მგონია, რომ ისევ იქ ვცხოვრობ. 36 წელია, კალინინზე სახლი აღარ მაქვს, მაგრამ მაინც სულ მგონია, რომ მაქვს. როგორ აგიხსნა. ვთქვათ, ჯავახიშვილებთან ვარ, და თუ არ მითხრეს, ტაქსი გამოიძახეო, აზრადაც არ მომივა, რომ ორ ნაბიჯში არ ვარ მისასვლელი. ან ბაღით მივდივარ და თვალებს ვაცეცებ, მამა ხომ არ მოდის ჩემს შესახვედრად. ან, როცა გვიანდება, ვდარდობ, რომ ჭიშკარი დაკეტილი იქნება და გარედან მომიწევს ძახილი: „ოჯახო!“ მოკლედ, ისედაც ვერა ვარ კარგად, და იმ დღეს, თაკარა მზეში რომ გადავდიოდი მშრალ ხიდზე, მთლად წავხდი და ვფიქრობდი, პირდაპირ სახლში მივალ, რა დროს ჩემი გაჩენის დროა. არადა, რა დროს ჩემი კალინინის სახლია...

მე იქ, იტალიურად ცნობილ, სინამდვილეში კი თბილისურ ეზოში გავიზარდე, კომუნალურ ბინაში. ახლა რომ ვფიქრობ, ცოტა ფსიქიატრიული იყო, მაგრამ მაშინ სამოთხედ მეჩვენებოდა. წარმოიდგინე: იყო ორი, ერთმანეთში გამავალი, უზარმაზარი ოთახი, კედლის ღუმლით, ჭერი - იმსიმაღლე, რომ ჭაღი რაღაც ჯაჭვზე ეკიდა, სხვანაირად მარტო ჭერს გაანათებდა ალბათ. შუშაბანდიც გვქონდა, მერე იყო აივანი და ზედ - კიდევ ერთი ოთახი, და მერე საერთო სამზარეულო, რომელშიც სამი ოჯახი ერთად მზარეულობდა, სარეცხს რეცხავდა და ბანაობდა. ესენი იყვნენ - თემას არ განვავრცობ, უბრალოდ, ჩამოგითვლი:

ბერტა სოლომონოვნა, მისი ქმარ-შვილი, რძალი და ორი შვილიშვილი, დომინანტა - ბერტა, ღვთის რისხვა, მსუქანი, ყაყანა, მარად უკმაყოფილო და, ზოგადად, საძაგელი ქალი, ოღონდ არ მერჩოდა და არც მე ვერჩოდი. ესენი ათასი წლის წინათ წავიდნენ ისრაელში და მათი აღარაფერი ვიცი;

გურგენ პეტროვიჩი და რაისა პეტროვნა, და-ძმა, ოდესღაც დიდად შეძლებული ოჯახის შვილები, ახლა რომ მკითხო, ას-ასი წლისანი, სინამდვილეში კი რა ხნისანი იყვნენ, არ ვიცი. გურგენ პეტროვიჩი, წითელ ატლასის შაროვარებში... ეს კაცი გულით მიყვარდა და მასაც ვუყვარდი. ისინი გარდაიცვალნენ, უკვე დიდი ხნის წინათ;

ჩვენ: დედა, მამა, მე, ბაბუა, ბიძია, ბიცოლა, ჩემი ბიძაშვილი, მამიდაჩემი და ყველა, ვისაც ჩვენთან ცხოვრება არ ეზარებოდა - და არავის ეზარებოდა. რატომ - არ ვიცი, ადგილი გვქონდა ბევრი თუ რა...

ეს - მხოლოდ ჩვენი სართული. დანარჩენი ეზოც ამავე პრინციპით, ანუ, სრულიადუპრინციპოდ თანაარსებობდა, და, შესაბამისად, მე დიდად ვერ ვხვდებოდი, ვის რა ევალებოდა და ჩემგან ვის რა უნდოდა. ისე, არავის არაფერი არ უნდოდა, ამიტომ ძალიან კარგად ვიყავი, და ვლაპარაკობდი ქართულად, რუსულად, ქურთულად, სომხურად - „გალისეს, გალისეს“ სამ ენაზე ვიცი დღესაც. დაიცა, ლაშას ვუმღერო! თორემ რაღაც ცუდად ატრიალებს ქალბატონ ბუს, მგონი, გაბოროტდა და აღარ უნდა.

„გალისეს, გალისეს, მოდიხარ,

მხიარულ სიმღერას მღერიხარ,

ბაღებში ნაკრეფი ვარდი ხარ,

ჩემი გულის დარდი ხარ!“

რუსულადაც მოგწერო? ბაზარი არაა! აი, სომხურად ვერ ვიზამ - წერა არ ვიცი. სიმღერა - გაგიხარნია.

აი, ხომ ვამბობდი, გაბოროტდა-მეთქი. ბუტბუტებს: „სხვა კოსტუმები იქნება სადა! სხვა ფრინველი არ იქნება ამ სპექტაკლში... ო, ანაია, რა ლამაზად მღერი!“ გველი.

ჰოდა, საერთოდ, მაშინ და იმ სახლში ყველაფერი მომწონდა და ყველა მომწონდა, და მათაც მოვწონდი, ალბათ, იმიტომ, რომ ყველა და ყველაფერი მომწონდა. იქ ცხოვრების მერე ძალიან დიდი დრო იყო გასული, და სიზმარი ვნახე: მოვდივარ მოსაშვილზე, უკვე ბალზაკის ასაკს ომახიანად გადაცილებული ქალი, და ჩემს შესახვედრად დეიდა მაია და ძია ბაგრატი მოდიან, კალინინელი მეზობლები, იეზიდები, მზის შვილები. გიჟივით გამიხარდა და ხელები ავწიე - Victoria! მათ კი ჩამიარეს, არც შემოუხედავთ. ისეთი დამემართა, ვერ გადმოგცემ. სიყვარულისგან გული გამისკდა და თან ძალიან მეწყინა, რომ არ შემიმჩნიეს, მეთქი, გადავუყვარდი? არ არსებობს! და მხოლოდ მერე, რომ გავიღვიძე, გამახსენდა, რომ აღარ არიან. უბრალოდ, გამომიარეს, რა, გამახსენეს, რომ ვიღაცას ძალიან ვუყვარდი ანგელოზებიან სახლში, კალინინის მოედანზე, პირველ ნომერში.

კალინინი ფსიქოტრავმაა. თუ ჩემს რომელიმე ძველ ნაწერს ფსიქოანალიზისთვის გამოიყენებ, დიდი ქექვა ამას არ უნდა - სულ იქ ვიყავი. თუ სახლი იყო - ის იყო, თუ კარგი რამ ხდებოდა - მხოლოდ იქ, რევოლუციონერის მოედანზე. ისე, ეს ჩემი გმირები, მე მოვკვდე, ჩემზე ჭკვიანი ხალხია. კალინინის ამბების დაწერა არ მოსულა. ჩამოდი და ერთი უნდა დავსხდეთ მოედნის მეორე მხარეს, ლუდი ჩემზე იყოს, და მოგიყვები და მოგიყვები, ყველაფერს გიამბობ, და აი, ნახავ, შენც მაგრად შეგიყვარდება იქაურობა.

ახლა მე რომ მაგარი ვიყო, ანტიკური ტრაგედიების ამბავში, ერთ, სხვას თუ ვერავის, ფუძის ანგელოზს მაინც შემოვაგდებდი ტექსტში, deus ex machina ამბავში, მაგრამ სადღა მაქვს ამის თავი... დიდი-დიდი, ლაშა დავიხმარო, მაგრამ ისიც, როგორც მიხსნის, „გაშიშულია“, რაღაც შუალედური სჭირს გაშეშებულსა და გათიშულს შორის. მურა კი ყმუის და ყმუის, ეს რა დასჩემდა...

იმას გიყვებოდი, ევე-ეველინა, რომ წავედი „აპოლოდან“ და მივედი კამოზე, სამშობიაროში. მაშინ სამშობიაროს ეზოში ცხოვრობდნენ ძაღლები, და მე მათი, იმ დამპალი ხარფუხელი ნაგაზის მერე, ხელი რომ გამომგლიჯა, ძალიან მეშინია. ჰოდა, კარგახანს ჭიშკართან ვიდექი, მეთქი, ვინმე შევა და შევყვები, ამათ თავი როგორ დავაკბენინო.

მერე ვიღაც კაცი გამოვიდა და რა გინდაო. მეთქი, შესვლა, და ძაღლების მეშინია. კაცი ან დებილი იყო, ან იმასაც მზემ დაკრა, ფაქტია, მითხრა, არაო. ვაა... მეთქი, რადა? აბა, შენ აქ რა გინდაო, და მოკვდა სიცილით და იქვე რომ ჯიხური იდგა და მე რომ ცარიელი მეგონა, ვიღაც ტიპმა თავი გამოყო და ისიც ახარხარდა, და მე საშინლად მეწყინა. ახლაც არ ვიცი, რაზე იცინეს, და ახლაც მწყინს - ჩემზე სასაცილო არავინ უნახავთ? არ იცი, რას ჰგავდნენ!

კაი. შევედი, ვიხეტიალე, არქივი ვიკითხე, მერე მისაღებში აღმოვჩნდი, გული გამისკდა და კიდევ ვიკითხე, და მივადექი, როგორც მითხრეს, არქივს. რომ არ ეთქვათ, ესააო, ასი წელი ვერ მივხვდებოდი, სად ვარ. თავიდან მეამა, ციოდა - თუ იცი, წესია, რომ არქივებში ზამთარ-ზაფხულ ყინავდეს? იქ ორ თეთრხალათიან, ეჭვით მომზირალ ქალს ავუხსენი, რაც მინდოდა: ჩემი საკუთარი, სხვისი კი არა, პირადად ჩემი დაბადების საათის გაგება. ახლა იმ ქალებმა იცინეს და უკვე ნერვები ამეშალა, მეთქი, რა იყო? დედას გაფიცებთ, რად გინდაო. ტყუილი ვერაფერი მოვიფიქრე და თავი წავიხდინე, ასტროლოგისთვის-მეთქი, და დარწმუნებული ვიყავი, რომ ან მთლად გადაბჟირდებოდნენ, ან გამაგდებდნენ, მაგრამ ჩემი გულის გასახეთქად - მე ხომ ძაღლების და გიჟების თანაბრად მეშინია! - უცებ დასერიოზულდნენ და ერთმა მითხრა, ორი ლარი და წამომყევიო. მივეცი - წავედით.

გზაში რაები გადავიტანე - არ გეტყვი. არ ვიცი, ჩემი გაჩენის დროს იქ რა ხდებოდა, მაგრამ ახლა ვნახე... კაი, კაი, დავივიწყეთ. ოღონდ, მე ჩემი ნებით არასოდეს ვიმშობიარებ, ხოლო თუ ვიმშობიარებ - ბოსელში, ან ზღვაში, ან სადარბაზოში. მე ამას ვერ გადავიტან - სტერილურ გარემოს, ორსულ ქალებს და საიდანღაც - კივილს და ყვირილს. ვაი, ჩემო დედა, დაგავიწყდებოდა ჩემი გაჩენის საათი, აბა, რა იქნებოდა.

მოკლედ, შევედით რაღაც ოთახში, ქალი სკამზე დადგა და თაროებზე დაიწყო ძებნა.

„1966, 1967, 1969... დაიცა! 1966, 1967, 1969...“ - და უცებ საშინლად დამიყვირა: - „68-ში დაიბადე?“

„კი!“ - ვიყვირე მეც.

„არ არის!“

„რა?“ - გული გამისკდა.

ქალი კვლავ ყვიროდა.

„სად არის 68?“

აბა, მე რა ვიცი.

„არაა!!! დამწვარია!!!“ - დაიღრიალა და სკამიდან ჩამოვიდა.

„რამ დაწვა?“ - დავინტერესდი მე.

„ცეცხლმა!“

„კარგი...“

წამოვედით და ქალმა გზაში ყველას უთხრა, რომ 68 წელი დაიწვა. ზოგმა მხრები აიჩეჩა, ზოგმა შეიცხადა, უი, რას ამბობო, ერთმა კი მთლად გამომჭრა ყელი:

„არ იცოდი?“

ასე მიწია წყევლამ: „შენი დაბადება დაიწვა.“ ნეტა, ვინ დამწყევლა? დაიწვა და ეგაა...
„არ დამწყევლო, ანაია,“ - მთხოვს ხოლმე ლაშა, თმას როცა მჭრის. ლაშას კიდევ დაწყევლა უნდა? ამხელა იდენტობების მკვლევარი, დოქტორანტი კაცი ბუს კაბას კერავს და ჩემს სიმღერებს ისმენს, მეტი რაღა... მაგრამ რა ვიცი, ვართობ. ბუზე სიმღერა არ ვიცი, მაგრამ წეროც ხომ ჩიტია? თან, რამხელა...

„...მე რა ვიცოდი, შენ რომ წერო ხარ,

იმ მონადირის დაჭრილი წერო...“

კაი, ეგ იქით იყოს. ჰოდა, რომ მივედი „აპოლოში“, ასი ლიტრი ყინულიანი წყალი რომ დავლიე და რომ მოვყევი, რაც მოხდა - მიშველეთ, ხალხო! დაბადების დღე დამეწვა! - ქეთამაც კი ფარ-ხმალი დაყარა და მითხრა, დაიკიდეო. მაგრამ ყმაწვილმა, რომელიც გიჟთან ერთად მოცლილიც აღმოჩნდა და კვლავ „აპოლოში“ დამხვდა, მითხრა, მაინც მიდი ასტროლოგთან და გიპოვნისო. მეთქი, რას, დამწვარ საქაღალდეს? არა, შენ გიპოვნისო, როდის დაიბადეო. ნაღდად ვიცი, მოსულაო. გეუბნები, არ იყო ყოჩაღად, მაგრამ ვინ აღმოჩნდა უფრო ბრიყვი? ცხადია, მე.

არ დაიჯერებ, წავედი. ძალიან ვინანე. ის კაცი არ იყო ასტროლოგი, ის იყო მჩხიბავი და ბოროტების ბუდე. კაცი-მავნებელი, ინკვიზიციას კოცონზე რომ შეეყენებინა, მეც შევაშველებდი ფიჩხის კონას და სულ ხელების ფშვნეტით ვადევნებდი თვალს, როგორ ავარდებოდა დიდი ალი. შურიანი, ავი კაცი. მომავალი ისეთი მითხრა, ღმერთმა უკეთესი არ აღირსოს. დამპალი. კიდევ კარგი, უნიჭო აღმოჩნდა და არაფერი ამიხდა. მისურვა კია. უუ, საზიზღარი ვიღაცა. ბოლოს არ დაიზარა და საბოლოოდ გამამწარა: შენი ბედნიერება შენს სახლშიაო, იმ სახლში, ყველაზე ძალიან რომ გიყვარსო.

მაშინ გავმწარდი, იმიტომ, რომ ვიფიქრე, კალინინს გულისხმობდა, ოღონდ ის სახლი აღარ არსებობს, და ვიფიქრე, ამ შამანა ბაბუს თუ ბაბოს - ეგ კიდევ გასარკვევია - ადრე თუ გვიან, ნაღდად მოვკლავ-მეთქი. ახლა ვიცი, - ხედავ, მეც გავაფრინე, ვის ციტირებას ვახდენ?! - რომელ სახლზე ლაპარაკობდა: ბარნოვზე. ჯანდაბას, იცოცხლოს. ამ ერთ რამეში ეს საზიზღარიც მართალი აღმოჩნდა, და მე მართლა ბედნიერი ვარ.

„გოგოგოგო,

ვერ მჯერავ - ძალიან უცნაური რაღაცა ეგ თვითმფრინავი, ჩემი ტვინი ვერ აიღებს როგორ ადგილია და სამყარო უცბათ შეიცვალოს, ხომ იყავი თქვენთან, თუ ეგ სიზმარი იყო?

ესეიგი - წავედი ამ auswahlkonferenz – все, они хотят меня, я там с Лаурами все сделала - და ჩემი Koerper გაგიჟდა - თითქმის მოვკვდი, ბოლო ღამე ვიყავი დელირიუმში, ასე ცუდი იყო, მარა ეხლა უკვე ვსიო, მგონი დამთავრდა, მაგრამ ნახე, ესეიგი ძალიან აბა ძალიან არ მინდა დავკარგო თავისუფლება... ბლინ, რავქნა, მე არ ვიცი. ეგ საერთოდ ძალიან სერიოზული და კარგი მუშაობა - ვიქნები ტრენიორი ერთ ძალიან პროგრესულ სკოლაში ამანში, და ეგ მე მომწონს, მარა... ვიქნები მარტო! ეხლა ხომ მარტო ვარ, ბლინ, არ მინდა ასეეე... სხვამხარეს - შეიძლენა ცოტა ხანი კაია, დავწერო წიგნს, რა ვიცი, ფული მექნება, etc etc. სხვა საშვალებები ახსნის... და პრინციპში ვიქნები თაზოსთან ახლოს...! ეგ ხომ პრიკოლი, არა? მარა...

ვაიმეეეე. რავქნააა!:)

შენ რა ქენი?

იცი რა - საერთოდ არარის მნიშვნელობა რა საქმე, საად ვიქნები - მე ყოველთვის, აი ყოველთვის მოვალ შენთან, შენ პროსტო გაქვ კაქტუსის ვირუსი, და ничего уже не поможет. გკოცნი მაგრად, ჩემოოოო

ე.“


კაქტუსის ვირუსი, ჰო? დამცინე, რა გენაღვლება, რა, შენი რა მიდის...

მაშინ, ასი წლის წინ, შენი ესემესი რომ მომივიდა, ცოტა ელესდე ტექსტი, სამ ენაზე დაწერილი, შენი სახლის ქვეშ ვდგავარო - ნეტა, ამის ქვეშ რაღაა? - არ ვიცოდი, რომ ამას კაქტუსის ვირუსი ჰქვია. მე კალინინის სინდრომს ვეძახდი. შენ რომ კენდი კაქტუსი იყავი, არც ეს ვიცოდი, და ისიც არ ვიცოდი, შაქარყინულის კაქტუსი რა არსებაა.

მე ვიცოდი, რომ დიდხანს არავისთან ერთად არ უნდა გავჩერდე, იმიტომ, რომ... მოკლედ, იმიტომ, რომ მშიშარა ვიყავი - ახლაც ვარ, შენ კი იცი, მაგრამ ცოტა სხვა რამეებში - და მეშინოდა, რომ ვიღაცა ისე მომექცეოდა, როგორც მე ვექცეოდი ვიღაცებს: იყო და აღარაა. დიდი მადლობა, რა კარგი იყო, და Lebe Wohl! მეშინოდა, რომ ვიღაცა ისევე შემიყვარდებოდა, როგორც პატარა საქსი, და მერე ისიც საქსივით დამიქნევდა ხელს ტაქსიდან - წინა საღამოს „გზა“ ვნახეთ ერთად და ეგონა, ჯულეტა მაზინას გმირს თუ მიბაძავდა, გამაცინებდა. სულ არ გამეცინა და თავიდან არც შენს დანახვაზე მეცინებოდა, ჩემო და.

გახსოვს, მამუკა ხან ამიშებს გვეძახდა, ხან - ხლისტებს. ამას წინათ ჰყვებოდა - ჩემი თანდასწრებით, თავხედი! - მივედი და ძველარამეულად ლაპარაკობდნენო. ასნი იყვნენ და ჯიშ-ჯილაგი ვერ დავადგინეო. ისევ აქ არიანო? მეთქი, მთლად ძველი შემადგენლობით აღარა, მაგრამ ისე კი-მეთქი. არაო, თავი იმართლა, კი არაფერი, კარგი ხალხია, მაგრამ ვინ არიანო? მოყოლა დამეზარა.

ან როგორ ავუხსნა, რაზე ან რა ენაზე ლაპარაკობენ გაბუღულ ოთახში ფოტოგრაფი მარტინშა, პენსიაზე გასული ქირურგი მათიასი და ერევნელი ლიანა და დიანა? ალბათ, არც არაფერზე, მაგრამ ხარობენ კია. მეთქი, ბიჭებო და გოგოებო, ქალაქში გავლა არ გინდათ-მეთქი? ვიყავითო. თურმე, ბაზარში გაიარეს და ყველაფერი იყიდეს, და გოგოებს ვიღაც მშვენიერი სტილისტი ბიჭი გამოუყოლებიათ ხელისთვის - არ იცი, რა სანახავები იყვნენ, გოგოები - საღამოს დასრულებული მაკიაჟით, კაცები - გაკრეჭილ-დავარცხნილები, მეც რაღაცას მიპირებდა, გავექეცი. ახლა ლიანა თბილისში სამსახურს ეძებს - ჯადო აქვს ამ ქალაქს, მე მოვკვდე! ნეტა, ლიანას მაინც რა დაუკარგავს? - და დიდ განცდებში ვარ: რომ ვერ იშოვნოს, ვინღა მაჭმევს ბურთუშებს?

რა ვქნა, კაქტუს, შენი არ იყოს, მუზეიაუსზე გაზრდილისა, მეც მიყვარს, როცა ბევრნი ერთად ვცხოვრობთ და არავინ არავის არაფერს ვავალებთ. ძალიან მსიამოვნებს, როცა საღამოს სახლში ყველა ოთახში სინათლე ანთია და რაღაც გემრიელი სუნი დგას - ისე, გახსენებაზე, ეს თაზო დროზე დაბრუნდეს, გააწყალა გული... მაგრად ვერთობი, გუდუ ბრიყვნისკარტას ზღაპრული კაბებით რომ დავდივართ ხოლმე და თავი ტოპ-მოდელები გვგონია. მთელი ამბავია, ანარქისტი ანთია რომ მაცივარს წვეულებებიდან პარკებით მოტანილი დელიკატესებით გამოტენის, და სულ რომ არ ელი, ალექსი მაშინ რომ მოვა დაურეკავად - „როგორ ხარ, ანიკო?“ როგორ უნდა ვიყო? უკეთაც ვყოფილვარ, მაგრამ მაინც ყველაზე მაგრად!

ყველაზე კარგია, როცა ბევრ ენაზე ვლაპარაკობთ, მაგალითად, შენ და მურა - ლიტვურად. მიყვარს ჩვენი გიჟური ჩაის სუფრები, сбегали – добавили, და უპასუხო კითხვა: „ვინ წავა მარკეტში, ვისა აქვს ახალგაზრდა ფეხები?“ დუმილი, ესე იგი, არავის. ჰოდა, გავითვალოთ!

Цан, цан,

ва-ца-цан,

вышел маленький пацан!

იცი, რას გეტყვი? თაზოსი არ იყოს, შენც გული გააწყალე. დროზე ჩამოდი, ეველინა. გპირდები, სულ არ გაგიშვებ იმ მაღაზიაში, ეს მცირეწლოვნები რას მიკეთებენ? დაბრუნდი, თორემ, ვერ ხედავ, აღარ ვარ ჯანმრთელად. ვზივარ სავარძელში, მუხლებზე - პლედი, პიჟამა „ეველინა, ეველინა, ეველინა“, და ათასგვარ სისულელეს ვწერ. კარგია, რომ ვერ წაიკითხავ - კი მყავხარ ყველაზე მაგარი გოგო, მაგრამ მაინც. ასე მირჩევნია, თორემ მერე მაგრად შემრცხვება ჩემი სენტიმენტების. შენთანაც კი შემრცხვება.

კოანი: დღეს უთხრა ერთ კაცს ერთმა კაცმა, ეს ანასიანები, აი, არ იციო... ნეტა, რა უნდა იცოდეს? ან იმან რა იცის? წესით, არ გვერჩის, ცუდს არ გულისხმობდა, მაგრამ მაინტერესებს. ლაშას ვკითხე, რას ფიქრობ-მეთქი, და მხრები აიჩეჩა. ან ისიც ვერ ხვდება, ან ლაპარაკის თავი აღარა აქვს, მიდი და გაიგე.

შენ ხვდები? არ დამიმალო!

მარად შენი

ა.

 

P.S. სულ დამავიწყდა: იმ შენს გოგოს რა ვუყო? უთხარი, რა, ანას ინგლისური შვედეთში ჰინდუებმა ასწავლეს, არ გამოგადგება-თქო. მაგას რაღაც პათოსები სჭირდება და მე რა შუაში ვარ? უთხარი, რომ ვზივარ სარდაფში, არავის ვეხები, არავინ მეხება... და საერთოდ, თბილისური ამბავი თუ უნდა თავისი პროექტისთვის - მაინც ვერ გავიგე, რას წვალობს, - ვაიმეს ამბავს მოუყევი. ჩემთან არანაირი კავშირი არა აქვს, მართლა მაგარი ამბავია, და აჰა, ფეშქაშ! თან არ ეგონოს, რომ არად ჩავაგდე, ან უყურადღებო ვარ, ან სიზარმაცით მომდის.

მე მგონი, ეს შენთვისაც არ მომიყოლია. ძია ვახუშტის ჰყავდა ერთი კატა. მითხრა, ჩემი შვილი მოვიდა და ჯიბიდან რაღაცა ამოაცოცა და ხელისგულზე რომ დავხედე, ვიყვირეო: „ვაიმე!“ კატის კნუტი იყოო, პატარა, წირპლიანი, ჭუჭყიანი, კუდგაფშეკილი, და დაარქვეს ვაიმე.

მე ვიცნობდი ვაიმეს. უზარმაზარი გაიზარდა, ლამაზი, ვეფხვივით. მთელი უბნის კატების რისხვა იყო, უბანში ყველა კნუტი ვაიმეს ჰგავდა. ვაიმე სულ ნაჩხუბარი იყო, ყურჩამოგლეჯილი და დასისხლიანებული, მაგრამ იარებს ამაყად დაატარებდა და მაგრადაც უხდებოდა. ერთხელ ვიღაცამ - მაგას კატა ვერ უზამდა, კაცის ნახელავი იყო - თავი გაუტეხა, და რომ დავინახე, გული გამისკდა, მეთქი, ვაიმე. გამოძვრა. გამოძვრა რომელია! მაგარი კატა იყო, და გმირულადაც მოკვდა - ქალისთვის ბრძოლაში. მაშინ ძია ვახუშტიმ მითხრა: „აღარ არის ვაიმე, კატა, რომელსაც ღირსება სიცოცხლეზე ძვირად უღირდა“.

ესაა და ეს. გკოცნი მაგრად. წავალ, დავიძინებ, თორემ ხვალ ისევ მოვისვრი მაღვიძარას, და მეზობელს ისევ ორ საათზე რომ ვუთხრა „დილა მშვიდობისა“, მეტისმეტი იქნება.

ა.

P.P.S. ამ ხუმრობა-ხუმრობაში მაგარი ბუ გამოვიდა. თუ სპექტაკლის დროს ძალიან არ გაპუტეს, ჩამოვკიდებ, დაგახვედრებ. მაგარი ვინმეა.

ა.კ.ს.


„ვაააა!!!! რა მაგარია!!! ჰაჰაჰა, anders habe ich es mir auch nicht vorgestellt. იცი, რა? სერიოზულად ქართულ ასოებს ვსწავლობ, მართლა, რომ კითხულობ შნი წერილები. ნუ, 5 წლის მერე vielleicht werde ich soweit sein, hihihi.

ვა ახალი ამბავი ჩემთან - მინდა მაისის ბოლოს დამთავრო ეგ სამუშაო, es ist wie seelischer selbstmord. es ist echt wie ein mythologischer trip in den bauch eines monsters, ich traueme von schlangen und feuer, es ist verruecht, dieser ort - middle east - ist verzaubert von jinns und keine ahnung was, total verrueckt... მქონდა სწორი გრძნობა, რო მე არ მინდა აქ...

მარა შანსი არ არის რო არ ამოვალ საქართველოთი ზაფხულში, მინდა ძალიან ბარნოვზე, უკვე ამდენი ხანი!..

შენი ცხოვრება როგორია?? მე ნახევარი მაინც ვერ გავიგე, ლიტველი გოგო ხომ ვარ:) ასეთი გრძნობა მაქვს, რომ კარგად ხარ, ხომ მართალია??? გკოცნი ბევრს, ჩემო საყვარელო და, დამიწერე საშვალებით რა ქენი, გკოცნი ძააალიან მაგრად.

ე.“

 

Download de ePub-versie Print

Een lange brief aan een verre zus

‘Ik ben nog altijd in Litouwen, het is hier vreselijk koud, ik herinner me niet dat het ooit kouder is geweest, -18 verdorie! Ik ben bij mijn vriendin Nindze thuis en ik zie het niet zitten nog naar buiten te gaan:) Ik heb mijn bontjas meegenomen en ook binnen draag ik die, tja. Mijn nieuwe theorie is: ik zie er belachelijk uit ─ dat is niet voor het eerst ─ maar ook van binnen word ik alsmaar belachelijker.
Ik heb hele rare brieven aan mijn vader teruggevonden. Nu kan ik detective spelen: wie kende hij allemaal, wie wist wat? Zoals in de film. Trouwens, hij moet een hele leuke kerel geweest zijn! Maar beroemd of niet, in elk geval zou half Vilnius niet eens gehoord hebben dat het zijn begrafenis was, er was geen enkele auto te zien, niemand was op het kerkhof. Mijn lieve vader.
Dat is allemaal erg spannend en er is nog veel meer: ik heb ondertussen afgesproken met Jordanië dat ik vanaf januari mag beginnen. Ik zal hier dus nog een maand blijven. Het is alsof ik op vakantie ben: ik slaap veel, kijk films en geef interviews over mijn vader. Ik voel me hier prima, nu besef ik ook wat voor goede vrienden ik hier heb, ik ben helemaal gek op Litouwse grappen:)!
Jordanië...ik heb mijn twijfels. Omdat ik niets beters in het vizier heb, ga ik er toch naartoe en ik zie ter plekke wel hoe het verder moet. Wat het theater betreft: ik kan wel de muziek schrijven, dat is geen punt, maar ik kan niet voor de choreografie zorgen. Dat doet Lasja wel.
Misschien ziet Tazo het voor een korte periode wel zitten, maar dat jij alleen achterblijft, verdomme, dat vind ik erg...
Hoe is het met je moeder, en met je vader? Zoals gewoonlijk?
Weet je, Nindze heeft hier iets in haar kelder, en ik moest aan jou denken, je zou het vast in je flat kunnen gebruiken - een 'dehumidifier'. Zo'n apparaat dat vochtigheid opzuigt en omzet in water. Er komt veel water uit, en het verbruikt niet veel stroom, denk ik, ik weet het niet precies, maar je zou in elk geval minder last hebben van vochtigheid, de lucht zou droger zijn wat dan weer goed zou zijn voor je gezondheid. Mijn beste, ik weet dat dit voor jou futuristisch klinkt, maar denk er eens over na:)
Meisje, meisje, slaap zacht! Kusje, ik bel je nog.
En nog veel groeten aan het beest in de keuken (oei oei!!!!)
E.’


Ik zit ook thuis en ik heb ook helemaal geen zin om naar buiten te gaan, ik draag wel geen bontjas en ik zit ook niet in de keuken: ik heb me in de woonkamer ingegraven. Hier is het ook niet echt warm, maar het valt nog mee, Mamoeka's verwarming doet het nog. Ik draag jouw pyjama 'Evelina, Evelina, Evelina'. Grappig, hoor. Ik ben erg blij dat je die hebt achtergelaten: willen of niet, elke morgen moet ik nu aan jou denken. Dus, ahoi, Evelina!
Ik heb een nieuwe bank: academisch, breed en volgens mij ook nog eens erg mooi. Papa heeft me hem gegeven, beter gezegd, terwijl ik weg was, heeft hij hem hier gebracht om me te verrassen. Dat was recht in de roos. Ik heb een nieuwe levensgewoonte die me veel plezier doet: ik op de bank met de deken van Pako over mijn knieën; alleen een hoornen bril, een breiwerkje en een kat ontbreken nog. Het liefst zou ik de hele dag zo blijven zitten, maar waar is het leven zo zoet? Nu ben ik wel een beetje bang, dat er weer iemand zal binnenbreken. De vorige keer viel er helemaal niets te stelen, aan de Evelinapyjama hadden ze niets, maar aan die bank... Wat een zware last, lieve zus, eigendom en privébezit te hebben. 
En zo ben ik dus neergestreken op deze koninklijke bank en schrijf ik je een bericht, en de arme Lasja zit op een pseudo-Weense, krakende stoel en is druk aan het naaien. Bij iedere steek herinner ik me 'Langes Faedchen, faules Maedchen', maar Lasja is helemaal niet lui, het kostuum voor mevrouw De Uil is bijna klaar en ziet er prachtig uit. Het staat me erg goed. Uiteraard! Kijk, hij zwaait, groetjes van Lasja: Ahoi, Evelina!
Ach, Evelina, ongelooflijk, maar waar! Buiten jankt Moera! Wat is het een stevige kerel geworden, onvoorstelbaar. Nog niet zolang geleden kwam ik laat thuis van de redactie, Steffi wachtte op me en ik wou niet dat ze zich zorgen zou maken, je weet wat voor een bangerik ze is en dat ze niet graag alleen thuis zit. Dus heb ik maar een taxi genomen, maar de chauffeur was een regelrechte idioot. De ellende begon al toen hij maar niet begreep waar ik naartoe wou, daarna begon hij te zeuren dat ik meteen had moeten zeggen dat het zo ver was, van het park tot aan de brug! Geef me een lari* meer! En toen we eindelijk aankwamen en ik wou uitstappen, heeft hij me iets ongelooflijks gezegd, iets waar je een meisje van de achtste klas mee doet blozen. Ik dacht: kom uit die auto en ik sla je in elkaar, en toen kwam Moera aanzetten. Moera, zei ik, moet je die eens zien, en Moera begon zoveel kabaal te maken dat alle honden van Vera in geblaf losbarstten. De jongeman trapte op zijn gaspedaal, Moera rende achter de auto aan en de chauffeur sloeg op de vlucht! Kun je je dat voorstellen? Moera heeft hem op de vlucht gejaagd! Wauw! Dat is onze Moera, en zoveel kabaal kan hij maken, ongelooflijk, als een kanon, wie kan zich voorstellen dat in zo'n hond het hart van een poedel schuilt! Heel de wijk daverde van het geblaf en gebulder: party, party!
O nee, fantastisch! Lasja heeft de naald laten vallen. We hebben er maar één, die is nog van jou. Als die door een spleet is gevallen, dan zijn we verloren. Ik kom zo terug, een ogenblikje.
Gevonden! We zijn gered. Dat ontbrak er nog aan, we hebben al van alles meegemaakt met die vloer: soms kruipt er een muis doorheen, soms dringt er water doorheen. Van water hebben we geen last meer, dat hebben we gemaakt, muizen zien we ook niet meer, ik hield een blokkade en ik begon ze te haten. Ik hoop dat jij ze geen kruimels zult toewerpen.
Die vrouw van jou heeft me geschreven: ze krijgt het geld van het project maar niet en ze vroeg me of ik haar mijn biografie kon sturen, niet in de vorm van een cv, maar als een literaire tekst. Alsof ik daarop zat te wachten! Waar heeft ze dat in godsnaam voor nodig? Bovendien is Engels de enige taal die we delen en denken ze nu echt dat ik mijn ongelooflijk spannende leven zal opschrijven en dan ook nog in het Engels? Wat valt erover te schrijven? Dat mijn ene familienaam die van mijn vader is en mijn tweede die van mijn moeder? Dat ik ervan droomde ook een lange voornaam te hebben, zoals Anastasia-Elisabeth of zo, maar dat ik die niet heb omdat het Ministerie van Justitie me dat niet gunde, maar het wel klaarspeelde om in mijn paspoort Ana op te nemen in plaats van Anna? Het lijkt wel een naam van een schoonheid van een Afrikaanse stam, nietwaar?
Mocht ze daar belangstelling voor hebben, dan kan ik ook schrijven dat ik in de stad Tbilisi geboren ben, op 26 februari 1968. Dat is toch erg belangrijke informatie, nietwaar? Ik weet wel niet om hoe laat ik geboren ben en ik heb dat ook nooit willen weten, totdat een astroloog me vroeg om hoe laat ik dan wel niet geboren was.
Maar wat had ik in godsnaam te zoeken bij een astroloog, heb jij daar een verklaring voor? Jij weet in elk geval hoe ik in elkaar zit, hoe zou een vrouw als ik daar geld aan kunnen uitgeven, berucht om koffiedik lezen, de hartsvriendin van de satanist-urbanist Tazazeli, een ongelovige Thomas?
Het is allemaal de schuld van Keta. Ik zat helemaal ontspannen in Café Apollo samen met een knappe jongeman plannen voor de zomer te smeden ─ daar is wel niets van terechtgekomen, hij bleek ze niet allemaal op een rijtje te hebben, maar op dat moment genoot ik er intens van ─ toen plots Keta opdook. De onheilsbrengster beweerde dat het bezoek aan een astroloog net zo noodzakelijk was als het bezoek aan een tandarts. Ik zei: 'Dat van die tandarts, dat begrijp ik, vooral als je een paar implantaten hebt zoals ik, maar wat heb ik verloren bij een astroloog?' Keta raasde door dat ik absoluut een geboortehoroscoop ─ heb je daar al ooit van gehoord? ─ nodig had om vat te krijgen op mijn complexen en fobieën. Ik zei: 'Iedereen heeft toch een of ander charmant complex en een paar fobieën nodig, zoals angst voor het getal acht?' Maar o wee, Keta dreigde te ontploffen! De jongeman wist niet waar hij het had, hij dacht vast dat ik oneindig veel complexen en fobieën had. Dat is ook zo, maar het gaat verder toch goed met me? Ach Keta, die gekkin! Maar wacht, nu komt het ergste, die jongeman bleek ook niet helemaal normaal, weet je wat hij zei? 'Je moet er zeker naartoe,' zei hij, 'hij zal je ook over je vorige leven vertellen.' Is dat zo? 'Ik ben eens langsgegaan en hij heeft me erover verteld,' zei hij. O wee, jouw arme Ana!
Maar je weet hoe Keta is, als ze je niet naar een astroloog meeneemt, dan wel op audiëntie bij de duivel. 'Goed,' zei ik. 'Je moet eerst bellen,' zei ze. 'Goed,' zei ik. Ik belde en hij vroeg hoe laat ik was geboren. 'Dat weet ik niet,' zei ik. 'Zoek dat eerst uit en bel dan terug,' en hij legde de hoorn neer.
Ik was opgelucht. Ik vertelde Keta dat de astroloog me niet zou ontvangen omdat ik het uur van mijn geboorte niet kende. 'Dat moet je vragen aan wie het wel kan weten!' raasde Keta, 'je moeder dus.' En toen begon 'De krekel en de mier':
Moeder zei dat de geboorte vierentwintig uur geduurd heeft. 'Hoe laat is de geboorte begonnen?' vroeg ik. 'Tja, hoe kan ik dat nog weten, ik zeg je toch dat het vierentwintig uur geduurd heeft, besef je wel hoeveel pijn ik toen had? Je vader weet het vast nog, hij stond buiten te wachten.'
Goed. Toen heb ik het vader gevraagd. Vader zei: 'Oei, dat weet ik niet meer, ik weet alleen nog dat het donker was.' Dat maakte me blij. 'Dankjewel,' zei ik. 'Wacht, wacht,' riep hij nog, 'vraag het aan je tante, zij was zelfs binnen.'
Mijn tante gaf me informatie van onschatbare waarde: 'In die tijd waren ze in de moederhuizen erg streng, je kon zelfs geen nachthemd of beddegoed binnensmokkelen, je moest je tevreden stellen met wat ze je ter plekke aanboden, overal stond de bedrukking “Gezondheid Gezondheid Gezondheid” op...' 'Dat is allemaal goed en wel' zei ik, 'maar hoe laat ben ik geboren?' 'Hoe kan ik dat nu nog weten,' zei ze.
Dus ik zei: 'Keta, niemand weet het nog, ik heb geen geluk met die astroloog.' Keta begon zich zorgen te maken en ik was eigenlijk alleen maar opgelucht, maar de jongeman zei plots ─ het verstand van een man zit echt helemaal anders in elkaar: 'Je moet naar het moederhuis, in het archief bewaren ze alle gegevens.'
Ik kan archieven niet uitstaan. Ik zei: 'O nee, Keta, daar ga ik zeker niet naartoe, weet je nog dat ik voor papieren over het huis naar het historisch archief moest en dat ik helemaal dolgedraaid terugkwam?' De jongen gaf niet op: 'Het is een heel ander soort archief, je hoeft er helemaal niets op te zoeken, je gaat er naartoe, ze zullen alles zelf voor je uitzoeken en je alles doorgeven.' Keta sloot zich bij hem aan: 'Ga nu maar, zoek het uit en kom terug, we zullen hier op je wachten.'
Ik ben er uiteindelijk naartoe gegaan. Het is soms makkelijker om toe te geven dan uit te leggen dat je geen zin hebt. Ik slenterde van de opera naar de Kamostraat, het was zo heet dat ik begon te hallucineren. Eigenlijk voel ik me altijd raar in die wijk, als een soort kortsluiting in mijn hoofd, ik steek de brug over en ik denk dat ik weer daar woon. Het is al 36 jaar dat ik niet meer in de Kalininstraat woon en toch denk ik telkens weer dat ik er nog altijd woon. Hoe kan ik dat beschrijven? Ik ben bijvoorbeeld bij de Djavachisjvili's op bezoek en als ze me niet zouden zeggen dat ik een taxi moet bellen, zou ik helemaal vergeten dat ik al lang niet meer twee stappen verder woon. Of ik vertrek via de tuin en knijp mijn ogen samen om te kijken of vader me misschien tegemoetloopt. Of als het al laat is, ben ik bang dat de poort dicht zal zijn en dat ik vanaf de straat mijn familie zal moeten wakker roepen. Kortom, het ging eigenlijk al niet goed met me, maar die dag toen ik onder de brandende zon de Droge Brug overstak, verloor ik helemaal mijn verstand en dacht ik: 'Ik loop maar meteen naar huis, het heeft nu echt geen zin om me met het uur van mijn geboorte bezig te houden. Maar had het dan wel zin om naar mijn huis in de Kalininstraat te lopen?
Ik ben daar in een soort binnenplaats opgegroeid, dat we Italiaans hof noemen, maar eigenlijk typisch is voor Tbilisi, in een gemeenschapsflat. Als ik er nu aan terugdenk, was het eigenlijk een gekkenhuis, maar voor mij was het toen het paradijs. Stel je voor: we hadden twee enorme kamers die in elkaar overliepen, met een muurkachel en een plafond dat zo hoog was dat de luster aan een ketting hing, anders zou die enkel het plafond verlicht hebben. We hadden ook een kerker en een balkon en boven nog eens twee kamers en een gedeelde keuken waar drie gezinnen samen kookten, de was deden en zich wasten. Het ging om de volgende mensen, ik noem ze even op:
Berta Solomonovna, haar man, zoon, schoondochter en twee kleinkinderen, de dominante Berta, de toorn van God, zwaarlijvig, luidruchtig, altijd ontevreden en over het algemeen een kwaadaardige vrouw, maar ze viel me niet lastig en ik viel haar ook niet lastig. Ze emigreerden wel duizend jaar geleden naar Israël en ik heb niets meer van hen gehoord;
Goergen Petrovitsj en Raisa Petrovna, broer en zus, kinderen van een ooit welstellende familie, die als je het mij vraagt, 100 jaar oud waren, maar ik heb eigenlijk nooit geweten hoe oud ze precies waren. Goergen Petrovitsj droeg broeken van rood satijn... Ik hield van die man met heel mijn hart en hij hield ook van mij. Ze zijn lang geleden overleden;
En wij: moeder, vader, ik, grootvader, oom, tante, mijn neef, nog een tante en iedereen die er niet tegenop zag bij ons te wonen ─ en niemand zag ertegenop. Waarom dat zo was, weet ik niet, misschien omdat we veel ruimte hadden...
Dat was nog maar enkel onze verdieping. De rest van de binnenplaats woonde volgens hetzelfde principe samen, zonder enig principe dus, en daarom begreep ik niet zo goed wat er van iedereen verwacht werd en vooral wat er van mij verwacht werd. Eigenlijk verwachtte niemand iets van mij en dus ging het prima met mij en ik sprak Georgisch, Russisch, Koerdisch, Armeens: 'Galises, galises' kan ik in drie talen zeggen. Wacht even, nu ga ik dat liedje zingen voor Lasja! Hij takelt mevrouw De Uil nogal toe, waarschijnlijk heeft hij er schijt aan en is hij het meer dan beu.

Galises, galises, ik zie je komen,
je lied doet me dromen,
de roos uit de tuin meegenomen,
is mijn hart binnengekomen!

Wil je het ook in het Russisch? Geen probleem. Alleen in het Armeens kan ik het niet, ik kan geen Armeens schrijven. Zingen, dat wel.
Ik zei je toch dat hij er schijt aan heeft. Hij mort: 'De andere kostuums moeten eenvoudig zijn! Er komt geen tweede vogel voor in dit stuk... Ach Anaia, wat kan je mooi zingen!' De slang.
Maar terug naar dat huis: ik vond er alles en iedereen prachtig en ook zij vonden mij prachtig, misschien omdat ik zelf alles en iedereen prachtig vond. Op een keer zag ik de volgende droom toen ik daar al lang niet meer woonde: ik loop door de Mosasjvilistraat, ik ben een vrouw die de leeftijd van Balzac al ruimschoots overschreden heeft, en tante Maia en oom Bagrati lopen me tegemoet, buren uit de Kalininstraat, kinderen van de zon. Ik was dolblij en ik stak mijn handen in de lucht: 'Victoria!', maar ze liepen langs me heen, ze keken me niet eens aan. Dat is me overkomen, het is onbeschrijflijk. Mijn hart barstte van liefde, maar tegelijk was ik erg boos dat ze niet eens naar me keken, zouden ze niet langer van me houden, dacht ik. Dat kan toch niet! En pas later, toen ik wakker werd, herinnerde ik me dat ze niet meer leefden. Ze zijn gewoon langs me heen gelopen, ze hebben me eraan herinnerd dat velen erg veel van me hielden in dat engelachtige huis, in nummer 1 van het Kalininplein. 
De Kalininstraat is een van mijn psychotrauma's. Als je ooit een van mijn schrijfsels aan psychoanalyse zou willen onderwerpen, dan hoef je niet diep te graven: ik ben daar eigenlijk nooit weggegaan. Als er ooit een huis voor mij bestond, dan was het dat huis, als er ooit iets goeds is gebeurd, dan enkel daar, op het Plein van de Revolutionairen. Mijn helden zijn veel verstandiger dan ik, dat staat vast. Het is onmogelijk om over mijn avonturen in de Kalininstraat te schrijven. Kom me bezoeken en dan strijken we even neer aan de overkant van het plein, ik zorg voor bier en ik zal je alles, maar dan ook alles vertellen, en je zult zien dat ook jij heel erg van die plek zult gaan houden.
Als ik nu eens een zwaargewicht was, goed in antieke tragedies, dan zou ik nu op zijn minst een bewaarengel op de tekst loslaten, een deus ex machina of zo, maar wat stelt mijn gewicht voor... Mijn flinke jongen Lasja zal me wel uit de nood helpen, maar ook hij beweert last te hebben van stijfslapte, iets tussen stijfheid en slapte in. En Moera blijft maar janken, het is een nieuwe gewoonte... 
Ik was je eigenlijk aan het vertellen, Eve-Evelina, dat ik van Apollo naar het moederhuis in de Kamostraat aan het lopen was. Op de binnenplaats van het moederhuis woonden er toen honden. Sinds een smerige Kaukasische herdershond in mijn arm heeft gebeten, ben ik als de dood voor honden. Ik bleef dus een hele poos aan het hek wachten en hopen dat er iemand zou opduiken met wie ik samen naar binnen zou kunnen lopen om de kans te verkleinen dat de honden me zouden bijten.
Maar toen kwam er een man naar buiten die me vroeg wat ik daar te zoeken had. 'Ik wil gewoon naar binnen,' zei ik, 'maar ik ben bang voor de honden.' Ofwel was de man een idioot of hij had ook last van de zon, in elk geval zei hij dat ik niet naar binnen kon. 'O nee,' zei ik, 'waarom dan niet?' Hij zei dat ik daar niets te zoeken had en hij barstte in lachen uit en er stak een kerel zijn hoofd uit een hok waar ik al die tijd van dacht dat het leeg was en ook die bestierf het van het lachen en ik kreeg het helemaal op mijn heupen. Ik weet nog altijd niet waar ze om moesten lachen en ik ben nog altijd boos: hebben ze dan niemand grappigers gezien dan mij? Je kunt je niet voorstellen hoe ze eraan toe waren!
Goed. Ik ben toch binnengedrongen, ik heb lopen zoeken, ik heb gevraagd naar het archief, maar ik kwam uit bij het onthaal, ik kreeg bijna een aanval, ik heb het nog een keer gevraagd en eindelijk bereikte ik het archief. Hadden ze me niet gezegd dat dit het archief was, dan had ik in nog geen honderd jaar begrepen waar ik was. In het begin rilde ik, het was koud: weet jij soms of het een regel is dat het in archieven zowel in de winter als in de zomer ijskoud is? Ik heb twee achterdochtige vrouwen in witte schorten uitgelegd waar ik naar op zoek was: mijn eigen, nee, niet dat van een ander, uur van geboorte. Nu begonnen die vrouwen ook te lachen en ik kreeg het benauwd: wat doe ik toch verkeerd, dacht ik. 'Waar heb je dat in godsnaam voor nodig?' vroegen ze me. Ik kon geen enkele smoes verzinnen en ik heb het er maar op gewaagd: 'Ik moet ermee naar een astroloog,' zei ik en ik verwachtte dat ze nu helemaal zouden barsten van het lachen of me eruit zouden gooien, maar tot mijn grote opluchting ─ ik heb evenveel angst voor gekken als voor honden ─ werden ze plots ernstig en een van hen zei: 'Twee lari dan, volg me maar.' Ik gaf haar twee lari en daar gingen we.
Maar wat ik onderweg allemaal heb moeten doorstaan, onbeschrijfelijk. Ik weet niet hoe het was toen ik er werd geboren, maar wat ik te zien heb gekregen... Goed, goed, vergeet het maar. Maar één ding staat vast: nooit zal ik uit vrije wil een kind op de wereld zetten, maar stel dat ik er toch niet aan kan ontsnappen, dan in een stal of op zee of in de hal. Ik heb er geen woorden voor: alles steriel, zwangere vrouwen en gegil en geschreeuw uit een hoek. Ach moeder, nu begrijp ik waarom je vergeten bent hoe laat ik precies ben geboren.
Kortom, we lopen een kamer binnen, de vrouw gaat op een stoel staan en begint te zoeken op de rekken.
'1966, 1967, 1969... wacht eens even! 1966, 1967, 1969...' En plots gaat ze gillen: 'Je bent toch in 1968 geboren?'
'Ja,' gil ik terug.
'Het staat hier niet!'
'Wat?' ik val bijna flauw.
De vrouw gaat door met gillen.
'Waar is 1968?'
Hoe kan ik dat nu weten?
'Het staat hier niet!!! Het is verbrand!!!' gaat de vrouw tekeer en ze klimt van de stoel.
'Hoezo verbrand?' vraag ik nieuwsgierig.
'Door het vuur.'
'O ja?'
We liepen samen terug en de vrouw zei tegen iedereen die ons pad kruiste dat het jaar 1968 verbrand was. Sommigen haalden hun schouders op, sommigen schrokken: 'Oei, wat zeg je daar nu!' en één doorboorde mijn hart:
'Wist je dat dan niet?'
Er rust een vloek op me: 'Je geboorte is in de vlammen opgegaan.' Wie heeft die vloek over me uitgesproken? In de vlammen opgegaan, tja...
'Vervloek me niet, Anaia,' smeekt Lasja wel eens als ik hem vraag mijn haar te knippen. Hoe zou ik Lasja een nog zwaardere vloek kunnen opleggen? Hij is een voortreffelijk onderzoeker naar identiteit, deze doctor laat ik een kostuum voor een uil naaien en ik laat hem naar mijn liedjes luisteren, wat kan ik hem nog meer aandoen? Ik doe wel hard mijn best hem op te vrolijken. Ik ken geen liedje over een uil, maar een kraanvogel is toch ook een vogel? En wat voor één...

'... Wist ik veel dat je een kraanvogel was,
een kraanvogel neergeknald door een jager...'
Maar eigenlijk doet dat er allemaal niet toe. Dus, toen ik terugkeerde naar Apollo en honderd liter ijskoud water had gedronken en gekrijst had van 'Help, mensen, mijn geboortedag is in de vlammen opgegaan!', toen liet ook Keta de degen zakken en sprak: 'Laat maar zitten!' Maar de jongeman die behalve gek ook nog eens werkeloos bleek te zijn en dus nog altijd in Apollo op me zat te wachten, zei me dat ik toch maar naar die astroloog moest gaan omdat die me vast zou helpen met de zoektocht. 'Wat voor zoektocht,' zei ik, 'naar het verbrande dossier?' 'Nee, de zoektocht naar jou, hij zal achterhalen om hoe laat je geboren bent. Dat kunnen ze. Ik heb dat al verschillende keren gehoord.' Ik zweer je, erg snugger was hij niet, maar wie bleek hier de idioot te zijn? Ik natuurlijk.
Je zult het niet geloven, maar ik ben nog eens bij die astroloog langsgegaan. Ik heb daar nu grote spijt van. Die man was geen astroloog, maar een waarzegger en een warhoofd, een kwakzalver die de inquisitie op de brandstapel zou hebben gezet en ik zou er eigenhandig de lont aan gestoken hebben en met groot plezier hebben toegekeken hoe de vlammen alsmaar groter werden. Een jaloerse, boosaardige man. Hij heeft me de toekomst voorspeld, god beware me. De smeerlap. Gelukkig maar dat hij geen enkel talent had en dat er niets van is uitgekomen. Hij wenste me dat wel toe. Wat een engerd. Uiteindelijk heeft hij me helemaal op stang gejaagd: 'Je geluk ligt bij je thuis, daar waar je het liefste bent.'
Ik was uitzinnig van woede omdat ik dacht dat hij de Kalininstraat bedoelde, maar dat huis bestaat niet meer, en ik dacht: 'Ik zal die stokoude sjamaan vroeg of laat de nek omdraaien.' Nu begrijp ik wel welk huis hij bedoelde (Je ziet dat ook ik gek geworden ben, want wie citeer ik hier nu?): dat in de Barnovstraat. Ach verdomd, dat het hem goed moge gaan. Daar heeft hij wel gelijk in gehad, want hier ben ik gelukkig.
A.

Ach meisje, meisje… Ik kan het niet geloven, vliegen is iets vreemds, mijn hersenen kunnen er niet tegen dat locatie en omgeving plots veranderen, ik was toch bij jullie, nietwaar? Of was het allemaal een droom?
Dus ik was op die Auswahlkonferenz ─ iedereen wou me, bij Laura heb ik nergens nee op gezegd ─ en mijn Koerper draaide helemaal dol: ik viel bijna dood neer, de laatste nacht heb ik in een delirium doorgebracht, zo slecht ging het met me, maar nu is het voorbij, ik denk dat het voorbij is, maar zie je wel dat ik mijn vrijheid niet wil verliezen... Verdomme, wat moet ik nu doen? Ik weet het niet meer! Eigenlijk gaat het om een hele serieuze en goede baan: ik zal opleider zijn in een progressieve school in Aman, en daar heb ik wel zin in, maar... Ik zal zo alleen zijn! Ik ben nu ook alleen, verdomme, en dat wil ik echt niet langer... Aan de andere kant is het misschien wel goed voor me, voor een korte periode, misschien ga ik wel een boek schrijven, en geld zal het me ook opbrengen, enzovoort, enzovoort. Het zal deuren openen... En eigenlijk zit ik daar ook in de buurt van Tazo...! Daar bof ik toch mee, nietwaar? Maar...
Ai ai ai, wat moet ik doen!:)
Wat heb jij gedaan?
Eigenlijk doet het er niet toe wat voor baan ik heb of waar ik ben: uiteindelijk kom ik altijd weer naar je toe, alleen: jij hebt het cactusvirus, en niets kan je redden. 
Kusjes, lieverd
E.'


Het cactusvirus, nietwaar? Je lacht me uit, wat houdt je tegen, wat heb je nog allemaal in je mars...
Wat had die sms eigenlijk te betekenen die je me honderd jaar geleden stuurde met die nogal LSD-achtige inhoud in drie talen: ‘Ik sta voor je deur’? Ik wist niet dat zoiets cactusvirus heette. Ik noem het het Kalininsyndroom. Ik wist niet dat jij een snoepgoedcactus was en ik wist ook niet wat voor ding een suikerspincactus was.
Ik wist alleen dat ik nooit lang bij één iemand moest blijven, omdat... Kortom, omdat ik toen bang was, dat ben ik nog altijd, dat weet jij maar al te goed, maar nu voor andere dingen, ik was toen bang dat iemand me zou aandoen wat ik anderen aandeed: er was eens en nu is er niets meer. Dankjewel, het was heel goed en Lebe wohl! Ik was bang dat ik weer van iemand zou gaan houden zoals van die kleine Saksi en dat die iemand net als Saksi vanuit een taxi naar me zou zwaaien: de avond voordien hadden we nog samen naar La Strada gekeken en hij dacht dat als hij Giuletta Masina zou nadoen, ik dan zou moeten lachen. Ik moest helemaal niet lachen en in het begin moest ik om jou ook niet lachen, lieve zus.
Weet je nog dat Mamoeka ons soms Amish noemde, soms Chlysten? Onlangs vertelde hij, terwijl ik in de buurt was nota bene, de provocateur: 'Ik was bij hen op bezoek en ze praatten Oud-Aramees met elkaar. Het waren er ongeveer honderd en ik begreep niet wat voor wezens ze waren. Wonen ze hier nog altijd?' 'Niet precies dezelfde mensen,' zei ik, 'maar op zich zijn ze er nog altijd.' 'Ik heb daar niets op tegen,' sprak hij sussend, 'het zijn goede mensen, maar wie zijn ze eigenlijk?' Ik zag ertegen op daar een antwoord op te geven.
Hoe leg ik in godsnaam uit waarover en in welke taal de fotograaf Martinsja, de gepensioneerde chirurg Matthias en Liana en Diana uit Jerevan in een rokerige kamer met elkaar praten? Nergens over waarschijnlijk, maar ze vermaken zich wel. Dus zei ik: 'Jongens en meisjes, hebben jullie geen zin om de stad in te trekken?' 'Daar waren we al,' zeiden ze. Toen bleek dat ze naar de markt waren gegaan en er van alles en nog wat hadden gekocht en dat de meisjes een uitstekend schoonheidssalon hadden bezocht waar ze hun handen hadden laten verzorgen. Je kunt je niet voorstellen hoe mooi de meisjes eruit zagen, helemaal opgemaakt om uit te gaan, de mannen, prachtig gekapt en gekamd, ze waren ook iets met mij van plan, maar ik ben gevlucht. Maar nu zoekt Liana werk in Tbilisi, deze stad is behekst, dat staat vast! Als ik Liana maar niet verlies. Ik ben helemaal overstuur: stel dat ze geen werk vindt, wie zal dan balletjes voor me klaarmaken? 
Wat ik moet ik doen, Cactus, jij die ook door de muze bent gebeten, ook ik hou ervan om met velen samen te wonen en dat niemand een ander iets oplegt. Ik geniet ervan 's avonds thuis te komen en alle lichten in alle kamers te zien branden en de geur van lekker eten op te snuiven. Nu ik eraan denk: dat Tazo maar gauw terugkomt, mijn hart kan het niet meer aan... Ik amuseer me rot als we in de sprookjesjurken van Goedoe Brichvniskarta** rondlopen en het gevoel hebben dat we topmodellen zijn. Het huis staat op zijn kop als de anarchistische Antia de koelkast volstopt met delicatessen die ze op feestjes heeft gepikt en als heel onverwacht Alex dan zonder vooraf te bellen voor de deur staat: 'Hoe gaat het, Aniko?' Hoe moet het dan met me gaan? Er zijn dagen waarop ik me nog beter voelde, maar nooit zo uitgelaten als op zulke ogenblikken!
Het leukste vind ik wanneer we in verschillende talen spreken, jij en Moera in het Litouws bijvoorbeeld. Ik ben gek op onze krankzinnige theepartijtjes, hoe we dan heen en weer lopen, en de onbeantwoorde vraag: 'Wie loopt er naar de winkel, wie heeft jonge benen?' Stilte, niemand dus. Goed, dan tellen we af!

San san
in de ban van
een zigeunerman

Weet je wat? Niet alleen omwille van Tazo, ook door jou kan mijn hart het niet meer aan. Kom snel, Evelina. Ik beloof je dat ik je helemaal niet naar die winkel zal sturen, wat doen jullie minderjarigen me eigenlijk aan? Kom terug, zie je dan niet dat ik niet gezond ben? Ik zit op de bank, met op mijn knieën een deken, in een Evelina-Evelina-Evelina-pyama en ik schrijf louter onzin. Wat goed dat je het niet kunt lezen, je bent inderdaad een opperbeste meid, maar toch. Het is beter zo, want anders schaam ik me nog dood voor mijn sentimentaliteiten. Zelfs tegenover jou zou ik me schamen.
Vandaag zei de ene man tegen de andere man: 'Ken je dat volk van Ana?' Wie kennen? Hoezo kennen? Op zich heeft hij niets tegen ons, hij bedoelde het niet slecht, maar ik vraag het me toch af. Ik heb Lasja gevraagd wat hij ervan dacht en hij haalde zijn schouders op. Misschien weet hij ook niet wat het te betekenen heeft, of heeft hij geen zin om te praten, wie zal het zeggen?
Weet jij het misschien? Hou geen informatie voor me achter!
Voor altijd de jouwe
A.

P.S. Ik vergat je nog te vragen wat ik met die vrouw van jou moet beginnen? Kun je haar zeggen dat ik in Zweden Engels heb geleerd van Hindoes, dat ze er geen boodschap aan zal hebben? Ze heeft behoefte aan drama, maar wat heb ik daarmee te maken? Vertel haar maar dat ik in een kelder hok, dat ik niemand lastigval en dat niemand mij lastigvalt... En mocht ze voor haar project een verhaal over Tbilisi nodig hebben ─ ik heb nog altijd niet begrepen waarom ze zoveel moeite doet ─ vertel haar dan maar een of andere vreselijke geschiedenis. Het is ongelooflijk, ze kent me niet eens en hopsa: kassa! Ze mag vooral niet denken dat ik haar heb laten vallen of dat ik haar verwaarloosd heb of dat ik lui ben.
Ik denk dat ik het jou nog niet verteld heb. Oom Vachoesjti had een poes. Hij vertelde me dat zijn zoon langskwam en dat hij iets uit zijn broekzak viste en toen hij het liet zien, dat Vachoesjti riep: 'Ach!' Het was een kitten, klein, slijmerig, smerig, met een warrige staart en ze hebben haar Ach genoemd.
Ik heb Ach gekend: sterk als een reus, mooi, een echte tijger. Hij was de schrik van alle katten uit de buurt, alle kattenjongen in de buurt werden Ach genoemd. Ach kwam niet thuis zonder dat ie gevochten had, met een losgerukt oor, onder het bloed, maar hij droeg zijn verwondingen moedig en ze stonden hem ook. Op een keer sloeg iemand ─ het kon geen kat geweest zijn, wel een mens ─ zijn kop in. En toen ik Ach zag, was ik er het hart van in: 'Ach,' zei ik. Hij kwam er weer bovenop. Meer dan dat! Het was een prachtige kat en hij is heldhaftig overleden: in de strijd voor een vrouwtje. Toen sprak oom Vachoesjti: 'Ach is niet meer, de kat voor wie eer belangrijker was dan het leven.'

Dat is het dan. Kusjes. Ik ga nu, ik ga slapen, want ik kan het niet nog een keer maken de wekker van het nachtkastje te slaan en de buren rond twee uur in de middag goedemorgen toe te wensen.
A.

P.P.S. Ik moet zeggen dat terwijl ik hier sta te grapjassen, er wel een prachtige uil geboren is. Als ze hem tijdens het toneel niet al te hard aanpakken, zal ik hem aan de muur hangen, voor als je terugkomt. Het is een prachtexemplaar.
A.K.S.

'Wauw!!! Fantastisch!!! Hahaha, anders habe ich es mir auch nicht vorgestellt.
Weet je wat? Ik ben het Georgische alfabet aan het leren, echt waar, om je brieven te kunnen lezen. Nou ja, over vijf jaar vielleicht werde ich soweit sein, hihihi.
Ik heb nieuws: eind mei stop ik met deze baan, es ist wie seelischer selbstmord. es ist echt wie ein mythologischer trip im bauch eines monsters, ich traeume von schlangen und feuer, es ist verrueckt, dieser ort ─ middle east ─ ist verzaubert von jinns und keine ahnung was, total verrueckt... Nu weet ik dat mijn gevoel klopt: ik wil hier helemaal niet zijn...
Het is uitgesloten dat ik deze zomer niet naar Georgië kom, ik verlang zo naar de Barnovstraat, het is al zo lang geleden!
Hoe is het met jou?? Ik heb de helft niet begrijpen. Ik ben toch een Litouws meisje:)
Ik heb het gevoel dat het goed met je gaat, dat klopt toch??? Veel kusjes, allerliefste zus, schrijf me hoe je de financiële kwestie hebt aangepakt, kusjes, kusjes.
E.'


Noten
* De munteenheid van Georgië is de Georgische lari
** Goedoe Brichvniskarta is een Georgische sprookjesfiguur

Vertaald uit het Georgisch door Ingrid Degraeve

Ingrid Degraeve (1972) woont en werkt in Brussel en in Tbilisi. In Tbilisi is ze sinds 1999 werkzaam als vertaler, schrijver, docent Nederlands, uitgever en kunstcurator. Ze richtte er het docentschap Nederlands aan de Ilia State University, Uitgeverij Link en een centrum voor hedendaagse kunst op. Sinds 2008 werkt ze ook als projectleider aan het Taaluniecentrum Nederlands als vreemde taal in Brussel.
Ze publiceert vertalingen uit het Frans, het Duits en het Georgisch en voert opdrachten uit voor Poetry International, het Vlaams-Nederlands Huis deBuren, bloemlezers en literaire tijdschriften. Sinds 2003 verschijnen haar vertalingen uit het Georgisch bij Belgische en Nederlandse uitgeverijen. De uitgaven kregen de steun van het Vlaams Fonds voor de Letteren.  In 2007 begon ze essays en verhalen in het Georgisch te schrijven. In 2008 kreeg ze in Georgië de Sachelebi-prijs toegekend als bezieler van de Georgische cultuur. Datzelfde jaar kreeg de dichtbundel mikroskopi van Maia Sarisjvili die ze met haar Georgische uitgeverij Link uitgaf, de Georgische SABA-prijs voor de beste dichtbundel van het jaar.

 

Podcast in het Nederlands voorgelezen door Rebecca Lenaerts.

Download de ePub-versie Print

Une longue lettre à ma sœur partie trop loin

« Je suis toujours en Lithuanie. Il fait un froid de canard. Emmitouflée dans mon manteau de fourrure je passe des heures entières dans ma chambre, mon nid douillet et je n’ose pas mettre le nez dehors. Tu vois le tableau? J’ai toute la chance de devenir idiote ou bien von innen nach aussen, либо von aussen nach innen. On pourrait me prendre pour une sotte, mais ce n’est pas la première fois que cela m’arrive. Moi-même je sens que peu à peu je décline au point de me voir un jour bête à manger du foin.
Je viens de mettre la main sur les lettres de papa. Tu peux commencer à écrire un roman policier, pour expliquer à tous ceux qui auront le temps de t’écouter qu’il était un type bien, fortiche. Il n’aspirait pas à la célébrité, mais le jour de ses funérailles la moitié ou presque de la ville de Vilnius accompagnait son cercueil, - la circulation bloquée, des voitures stoppées, bref, ce jour-là tous les chemins menaient au cimetière. Mon brave papa, un homme dur à cuir!
Ma vie devient de plus en plus intéressante, je viens de signer un contrat. A la fin du mois je serai prête à me mettre au travail pour réaliser mon projet. D’ici là je peux prendre mon temps, il n’y a pas péril en la demeure, je me lève tard, je vois des films et parle de mon père aux journalistes friands de confidences sensationnelles. J’ai beaucoup d’amis, nous nous voyons presque chaque soir pour nous amuser et boire un pot dans une boîte de nuit.
Quant à mon contrat, je n’ai rien de mieux. Je vais m’engager et puis on va voir. (Pardon pour ce plagiat).
Tu m’as dis que Thamase t’avais quittée et je n’aime pas que tu restes seule. Quant à lui, à mon avis, cette décision l’arrange bien. Mais qui sait comment tout cela va tourner.
Tes vieux, ils vont bien?
Dans la cave j’ai trouvé un petit bidule qui, je pense, sera à sa place dans ton appartement, un truc qui pompe de l’humidité en la transformant en l’eau. Il y aura beaucoup d’eau, mais l’air sera purifié, plus salubre pour ta santé. Je me rends bien compte que tu auras du mal à comprendre mon charabia, mais je ne peux m’interdire de bavarder. C’est plus fort que moi.
Dors tranquillement ma petite sœur. 
Je vais t’appeler un ces jours.
Bize
E. »


Vautrée dans ce fauteuil vraiment royal je t’écris cette lettre, tandis que le pauvre Lacha assis sur une chaise pseudo-viennoise tricote. Chaque mouvement de sa main me rappelle ces mots: Langes Faedchen, faules Maedchen. Mais Lacha ne perd pas son temps, il ne paresse pas. Le costume de madame hibou est presque prêt et il me va à merveille, tu n’aurais rien à me reprocher. Lacha lève la main pour t’envoyer un salut, oh, Evelyne!
Quelle magie! Notre chien Moura s’est mis à aboyer. Il a grandi, tu ne pourras le reconnaître, un vrai clébard.  L’autre jour j’ai quitté la rédaction tard dans la nuit. Chtéfie m’attendait et je ne voulais pas la faire poireauter. Tu sais bien qu’elle est peureuse et elle n’aime pas rester seule à la maison. J’ai arrêté un taxi. Cet idiot de chauffeur a eu de la peine à trouver ma rue. Puis il a commencé à se plaindre de la longueur du trajet en me demandant de lui payer encore deux laris de plus. Pour comble, le rustre m’a jeté quelques mots grossiers qui auraient fait rougir n’importe quelle fille chaste. Enragée, je me forçais à me retenir pour ne pas griffer ce porc avec mes ongles. Sur ses entrefaites notre Moura a fait son apparition. « Tu vois, Moura, - lui ai-je demandé, - allez, fais quelque chose ». Et Moura d’attaquer le pauvre chauffeur qui a pris ses jambes à son cou et a couru vers son taxi. Les chiens du quartier se sont joints à cœur joie à ce jeu en faisant chorus aux aboiements de Moura et en poursuivant le taxi qui s’est enfui sans demander son reste. Tu te rends compte, hein? Il a eu peur de Moura! Moura n’arrêtait pas d’aboyer. En l’entendant personne n’aurait cru que ce corps solide et fort en apparence, cachait en réalité un cœur de caniche inoffensif. Tout le quartier était abasourdi par ce vacarme infernal – party, party!
Oh, Lacha a laissé tomber son aiguille, - félicitations! Nous n’avons que cette aiguille et si elle est allée se perdre dans une rainure du parquet, Lacha peut en faire son deuil!!
Quelle chance nous l’avons trouvée. On est sauvés! Il ne nous manquait qu’une aiguille dans le talon. Nous en avons assez, des malheurs! Ce parquet n’est qu’une source inépuisable d’ennuis: une souris qui sort soudain son museau de son trou, ou de l’eau qui jaillit perfidement de terre pour inonder le parquet. Mais grâce à Dieu, il y a longtemps que je n’ai vu ni souris, si fontaine, mouiller nos meubles. Nous avons enfin reparé le parquet et les souris vexées par le blocus établi m’ont prise en horreur. J’espère que toi aussi tu te refuseras à les nourrir.
Ton amie m’a écrit pour me faire savoir qu’on avait refusé de lui verser de l’argent pour qu’elle puisse réaliser son projet. Elle me demande de lui envoyer ma biographie. Elle entend par là un texte stylisé, soi-disant littéraire. Demande-lui un peu comment elle voit ce « style littéraire ». Elle veut que je lui raconte ma vie en anglais. De toute façon, réflexion faite, je n’ai rien à lui apprendre. Je porte deux noms de famille: je tiens l’un de mon père et l’autre de ma mère. J’aimerais que mon prénom soit aussi long que mon nom (par exemple Anastasia -Elisabeth), mais le Ministère de la justice l’a abrégé et Anna est devenu Ana. Un nom digne d’une beauté d’une tribu africaine. Qu’est-ce que tu en penses?
Je pourrais écrire à cette fille que je suis née à Tbilissi, le 26 février 1968. Une information de première importance! Je ne me souviens plus de l’heure de ma naissance. Cela ne m’avait jamais intéressé. Mais un jour, un astrologue m’a demandé avec insistance de lui faire connaître l’heure exacte de ma venue au monde. Peine perdue, je n’ai rien trouvé. Quant à cet astrologue, je n’aurais jamais dû aller le voir. Tu me connais bien! Payer un astrologue alors que moi-même je suis en mesure de lire dans le marc de café, moi, une sataniste - urbaniste, un Thomas l’Incrédule.
C’est à Kéti que je dois en vouloir, c’est à elle et à personne d’autre que je dois imputer cette bêtise. Je vais t’expliquer: un jour je suis assise avec un mec de ma connaissance à la terrasse de l’ « Apollo » et je me la coule douce. Nous parlons de nos projets pour l’été quoique je me rende bien compte qu’ils sont éphémères et qu’il n’en résultera rien de réel. Il me semble que mon compagnon est un peu toqué. Et voilà Kéti qui se pointe et se met à me persuader d’aller voir un astrologue. « C’est aussi nécessaire qu’une visite chez un dentiste quand tu as mal aux dents » - me dit-elle. Passe encore le dentiste, surtout quand tu portes un râtelier. Mais qu’est-ce que j’ai à faire d’un astrologue et de sa fausse prédiction. Mais Kéti ne veut pas en démordre: «  Tu dois avoir ta propre « carte natale » pour voir plus clair dans tes folies et tes complexes. » Je lui rétorque que tout homme doit posséder au moins une folie et deux ou trois complexes préférés. Par exemple, tout le monde a peur d’un chat noir. Kéti se met en colère et mon mec perd complètement la tête. Il est évident qu’il me prend pour quelque décervelée irrémédiablement subjuguée par ses lubies. Oui, je le concède, j’ai mes folies mais pas tout à fait aussi redoutables qu’on pourrait le croire. Oh, pauvre Kéti! Elle est folle, ma parole! Et puis ce faux chevalier servant qui m’incite à aller de ce pas chez le devin tant vanté: « Il te dira ton passé aussi. » Je lui jette un regard de travers: « Qu’est-ce que tu me chantes, hein? » et alors il crache le morceau: « Moi aussi, je suis allé chez lui et il m’a raconté toute ma vie, depuis la naissance jusqu’à la mort. »
Tu connais bien la persévérance, l’opiniâtreté de Kéti, elle ne lâche jamais sa proie, si elle te force à aller rendre visite au diable, tu n’auras aucune chance de contrer sa volonté. Elle n’admet pas d’objections. « Avant d’aller le voir tu dois l’appeler pour le prévenir de ta visite » - ajoute Kéti… La première question de l’astrologue porte sur l’heure de ma naissance. Quand je lui annonce que je n’en sais rien, il m’intime l’ordre de faire tout mon possible pour dévoiler “ce grand secret » et raccroche.
Un peu soulagée, je dis à Kéti que l’astrologue ne peut pas me recevoir parce que j’ignore l’heure de ma naissance. « Demande à ta mère » - me conseille Kéti.
Maman me dit que j’ai mis 24 heures à naître. Quant à l’heure exacte de ma naissance, elle n’en a aucune idée. « Demande à papa. Pendant tout ce temps il faisait les cent pas dans le corridor de la maternité. »
Je vais voir mon père. « Moi non plus, je ne m’en souviens pas – me dit-il – il faisait nuit noire, c’est tout ce que je sais. » Toute joyeuse, je le remercie. « Attends un peu – dit papa – va voir ta tante. Elle doit savoir; Elle est restée à coté de ta mère pour la soutenir. Une fois devant la porte de la salle d’opération, elle a insisté auprès du chirurgien pour obtenir l’autorisation d’assister à l’accouchement.” 
Ma tante me fournit une information précieuse: à l’époque le règlement des maternités était beaucoup plus strict que de nos jours. Les patientes n’avaient le droit d’apporter ni linge de lit, ni chemise de nuit. « J’ai compris, ça m’a l’air absurde- dis-je – mais ce qui m’intéresse en ce moment, c’est l’heure de ma naissance ». « Ah, ça… mais je ne peux rien te dire. J’ai oublié » - répond ma tante d’un ton compatissant.
« Je n’ai trouvé personne qui puisse se souvenir de l’heure de ma naissance », ai-je annoncé à Kéti. Donc, je ne peux me présenter à ton astrologue, il me mettrait à la porte ». En voyant le chagrin de Kéti, le garçon m’a suggéré d’aller fouiller les archives de la maternité. Il y a des moments où les hommes font montre de plus d’intelligence que nous autres femmes. 
Je répugne à passer des heures entières à fureter parmi des vieux papiers jaunis. Je connais la musique. J’avais une fois consacré quelques jours à passer en revue des archives de la ville pour dénicher des documents dont j’avais besoin et cette démarche héroïque avait failli me rendre tout à fait dingue… Non, merci ». Le garçon ne prend pas au sérieux ma harangue. Il m’explique que je n’aurai pas grand-chose à faire: « Tu arrives, un employé parcourt des dossiers et finita la comedia ». Kéti m’ordonne de me rendre sans tarder à la maternité.
Rien à faire. Je m’exécute et me mets en route à mon corps défendant. Il est plus facile d’obéir que d’expliquer les raisons du refus. Je marche à pied, il fait chaud, le soleil tape et je suis en nage, j’étouffe, j’ai des hallucinations. Ça m’arrive toujours, quand je traverse ce quartier, mon ancien quartier. J’ai le sentiment que je ne l’ai jamais quitté. Il y a 36 ans que nous avons déménagé, mais je suis obsédée par l’idée que ma maison existe toujours, elle n’a pas changé de place. Comment t’expliquer? Quand je suis en visite chez mes voisins d’autrefois et que mes hôtes me proposent d’appeler un taxi, alors seulement je me rends compte que je suis loin de ma maison et que j’ai un long trajet à faire.
Ou bien en passant devant ce petit jardin, je tourne et retourne la tête pour repérer mon père venant à ma rencontre. Si je suis en retard, j’ai peur de trouver la porte de la maison fermée à clé et d’être obligée d’appeler pour que quelqu’un me l’ouvre. Ce jour-là, en arpentant la rue sous un ciel torride, je me sens sur le point de m’évanouir et je décide de rentrer « chez moi » en faisant fi de l’heure de ma naissance et de l’astrologue. Une minute après je me reprends en réalisant que je ne trouverai nulle part dans ce quartier de « chez moi », ma maison d’autrefois.
J’ai grandi dans une « cour géorgienne ». A dire vrai, c’était une « cour géorgienne ». Je revois notre « appartement communal» qui était pour moi un paradis. C’est facile à imaginer: deux grandes pièces communicantes, une cheminée et sous le plafond haut un lustre au bout d’une longue chaîne qui éclaire tout cet espace; une véranda, un balcon et sur le balcon encore une petite pièce et un coin- cuisine où trois familles s’affairaient, lessivaient et se lavaient à la fois.
Je ne vais pas m’étendre sur ce sujet. Si cela t’intéresse je pourrai te présenter mes voisins:
Berta, son mari, son fils avec sa bourgeoise et ses deux enfants. Berta, « la redoutable, une grosse femme bavarde, toujours maussade, pimbêche; ça fait une une paie que la famille a quitté la Géorgie pour s’installer dans leur patrie historique, Israël. Nous n’avons jamais eu de leurs nouvelles.
Gourguin et Raïssa, frère et soeur arméniens, issus d’une famille aisée. Je n’ai jamais connu leur âge; pour moi, ils étaient de perpétuels centenaires. Gourguin portait un pantalon de soie rouge. Je l’aimais bien et lui-aussi, il me chérissait. Ils sont morts…
Et enfin notre famille: papa, maman, moi, grand-père, oncle, tante, mon neveu, une autre tante, la sœur de papa et d’autres parents proches ou éloignés qui venaient de temps en temps (selon moi assez souvent) habiter chez nous, dans notre minuscule appartement, pour des raisons mystérieuses que je ne pouvais pas comprendre. 
Et je ne parle que de notre étage. Il y en avait d’autres ou d’autres familles cohabitaient de la même manière, suivant le même principe, autant dire sans aucun principe. Je n’ai jamais su qui faisait quoi, ni ce que les autres attendaient que je fasse. J’étais libre, toujours dispose et cela m’arrangeait bien. Je parlais géorgien, arménien, russe et kurde. Même aujourd’hui, je peux chanter une chanson arménienne « Galissesse » dans trois langues. Je vais la chanter pour Lacha. Je vois d’ici qu’il se mettra en colère et j’ai peur que le pauvre hibou en fasse les frais:

Galissesse, tu viens au rendez-vous,
Tu chantes et la nature te fait chorus
T’es une rose cueillie dans le jardin 
T’es plus jolie que n’importe quelle fille russe.

Tu veux que je t’envoie les paroles écrites en russe? Qu’à cela ne tienne! Mais quant à l’arménien, pardon, je passe la main! Mais, en revanche, je peux la chanter. Je n’ai pas menti. Je vois que Lacha devient de mauvais poil, il se renfrogne, j’entends d’ici ses grognements: « Oh, Anaïa, tu croasses comme une corneille. » Langue de vipère!
Pour finir, je peux dire que mes voisins m’aimaient et moi, je les aimais.
L’autre jour, j’ai fait un rêve: moi, une femme qui a dépassé  l’« âge balzacien », je marche dans la rue et je vois mes voisins se promener bras dessus, bras dessous. Folle de joie, je lève la main et je crie: « Victoria », mais ils font semblant de ne pas me voir. Je reste bouche bée. Je ne saurais te dire mon émotion et mon trouble.  Quoi, ils ne m’aiment plus? Je me réveille et je me rends à l’évidence: ni Maria, ni Bagrate ne sont encore en vie. Tout simplement ils sont venus me rendre visite dans mon sommeil pour me rappeler encore une fois qu’ils ne m’ont pas oubliée et qu’à l’époque, il y en avait deux dans cette petite « cour italienne » du vieux quartier qui m’aimaient.
La rue Kalinine est pour moi un « psychotraumatisme » (cherche ce mot dans un vocabulaire médical). Pour cela il suffirait d’analyser mes vieux manuscrits. Tout y est dit! Je garde dans mon for intérieur, quelque part dans mon cœur, le souvenir des moments rares de bonheur passés dans cette maison, dans ce quartier, dans cette rue qui portait le nom d’un révolutionnaire russe.
Mes voisins de jadis, devenus personnages de mes nouvelles, étaient, crois-moi, beaucoup plus intelligents que moi. Je ne réussirai jamais à coucher sur le papier l’histoire de ma vie. J’espère qu’il viendra, ce jour, où assise en face de toi dans un petit bistro, sirotant de la bière, je t’ouvrirai mon cœur pour te faire aimer, à toi-aussi, mes héros.
Si j’étais un bon écrivain et douée pour composer des tragédies à la manière des poètes antiques, j’inventerais une sorte de deus ex machina et je te parlerais de l’ange gardien de notre maison, mais hélas! Il ne me reste plus qu’à appeler Lacha pour qu’il vienne à ma rescousse, mais il m’explique qu’il se sent « déphasé » lui-aussi. Quant à notre chien, Moura, il n’arrête pas d’aboyer. Il en a pris l’habitude. Va savoir pourquoi?!...   
Et bien, revenons à nos moutons. Je reprends mon récit. En sortant de l’« Apollo » je mets le cap sur la maternité. La cour est pleine de chiens bâtards qui me font peur. Tout cela me rappelle ce maudit chien qui m’a un jour mordu au bras dans le « vieux  quartier » de Tbilissi. Je reste devant le portail en guettant quelque visiteur pour éviter le contact avec ces bêtes féroces qui me regardent avec leurs yeux injectés de sang.
Quelque temps après, un gardien fait son apparition pour me demander ce que j’attends, plantée comme une statue devant la porte de la maternité. « Je voudrais entrer, mais tous ces clébards me foutent les jetons. » Cet abruti de gardien ne comprend rien, peut-être à cause d’un coup de soleil et il se met à rire en secouant la tête en guise d’interdiction. Puis un autre type sort d’une guérite, située près du portail. En me voyant, lui aussi commence à rire à gorge déployée. Je comprends que tous les deux se moquent de moi et de mon ingénuité. J’en suis vexée et extrêmement irritée, - est-ce que je suis à ce point ridicule? Même aujourd’hui je ne peux m’expliquer la raison de leur hilarité stupide. Connards! Deux salauds qui n’arrêtent pas de faire des grimaces en se tapant sur le bide.
Enfin, me voilà dans l’immeuble. Une infirmière m’introduit dans une grande salle froide. Je vois des montagnes de dossiers. J’annonce à une dame, vêtue de blanc, le but de ma visite. Je cherche quelque mensonge à lui refiler, mais je ne trouve rien de valable et finis par lui dire la vérité. « Je voudrais voir mon certificat de naissance ». « Pour quoi faire? » - me demande la dame en me jetant un regard dubitatif. « Mon astrologue veut savoir l‘heure de ma naissance ». Imagine ma surprise quand je la vois devenir tout à coup grave et prête à m’aider. « Vous avez à payer deux laris. » - me dit-elle – suivez-moi ».
Impossible de te faire part de l’horreur que j’éprouve à la vue de toutes ces femmes en couches, à l’abandon, laissées pour compte, rassemblées dans les corridors. Non, je n’accepterai jamais d’accoucher dans de telles conditions, mieux vaut trouver, le moment venu, une entrée d’un immeuble ou une étable. Je ne pourrais supporter cette puanteur, ces cris de femmes désespérées, privées de tous les soins.
Rien d’étonnant à ce que j’ai tout à fait oublié pourquoi je suis venue, ce que je fais là, perdue au milieu de cette folie collective. Maudit soit cet instant!
Nous entrons dans la salle, l’infirmière grimpe sur un escabeau et commence à examiner des dossiers rangés sur des rayons.
« 1966,1967 … attends un peu! 1966, 1967,1969… » Elle tourne la tête vers moi: 
«  Tu es née en 1968? »
«  Oui.»
«  Je ne trouve rien. »
«  Quoi? – mon cœur bat la chamade. »
La femme crie:
« Où est 68? Je ne peux mettre la main dessus. Dommage, mais je ne peux vous aider. »
« Incroyable! Votre dossier est brûlé. »
« Mais qui l’a brûlé et pourquoi? »
« Un incendie. »
« Ah, je comprends… quel malheur! »

Cinq minutes plus tard tout le personnel ne parlait que de ma déveine, tout le monde me prenait en pitié. Si je savais qui avait jeté un sort sur moi, qui avait maudit le jour et l’heure de ma naissance en me donnant en pâture à ces hypocrites qui s’affairaient autour de moi pour me faire leurs condoléances sournoises!... Au bord des larmes, je quitte la maternité… 
« Tu ne vas pas pester contre moi, n’est-ce pas? » - me demande Lacha, qui est en train de refaire ma coiffure, - des mèches de cheveux coupées sans pitié tombent à mes pieds. Mais je n’ai rien contre lui, il a un sort peu enviable, - jeune savant, chercheur de talent, qui est obligé de faire un costume de hibou pour un spectacle joué par des amateurs. Et, pour comble, il doit écouter mes chansons. Je ne connais pas de chansons sur des hiboux, mais en ce qui concerne des cygnes… Rien de grave, la grue est un oiseau, lui aussi. Un hibou, une grue, je n’y vois pas de différence.
« Je ne savais pas que tu étais ce grue
Blessé par un chasseur… »
Bon, restons-en là! Je rentre à l’« Apollo », où l’on me fait boire 10 litres d’eau glacée, et un peu soulagée, je fais part de mon échec total à mes amis. « On a brûlé mon dossier. Vous vous rendez compte? Dites-moi ce que je dois faire ». Kéti ne dit rien, elle est déçue. Après un long silence elle me conseille de ne plus penser à l’astrologue  et à sa prédiction: « Laisse tomber, pense à autre chose ». Mon chevalier servant n’est pas d’accord, il commence à me rebattre les oreilles en rabâchant le même refrain: « Tu ne dois pas manquer cette chance, tu dois te rendre chez lui. Il va trouver quelque moyen pour t’aider. » Je lui réponds qu’il est impossible de rétablir le certificat de ma naissance: « Il est brûlé, calciné, réduit en cendre » et cet idiot de continuer à me sermonner. « Et pourtant, tu ne dois pas abandonner. Il va deviner l’heure de ta naissance. N’en doute pas! » Et moi, folle que je suis, je vais voir le devin, un homme méchant, serpent venimeux, qui mérite d’être brûlé sur les bûchers de l’inquisition. Moi, je suis prête à ajouter ma part de fagot à ce feu et à me réjouir en entendant ses cris et en voyant ses grimaces.
Il me prédit un avenir sinistre. Il ne me reste qu’à espérer que sa prédiction ne se réalise jamais, sinon je le tuerai de mes propres mains. Pour conclure son discours, il me lance cette phrase énigmatique, mystérieuse: « Ton bonheur, tu ne le trouveras que dans la maison où tu as passé ton enfance. » Il me parle de la maison de la rue Kalinine qui n’existe plus! Un jour je le tuerai, c’est décidé! Je deviens folle de rage. Mais tout à coup je me souviens qu’à l’heure actuelle, j’habite une nouvelle maison où je me sens complètement heureuse…
A.

Quelle chose bizarre que cet avion. Tu survoles la terre et le monde change au dessous de toi, incroyable!...
Je sais qu’on m’attend à cet Auswahlkonferenz, je dois y aller, tout le monde a envie de me voir… Mon Koerper a perdu la tête… C’est la dernière nuit de délire.
Je ne veux pas perdre ma liberté, je dois la sauvegarder coûte que coûte, mais je suis un peu perdue, ne sachant à quoi me raccrocher, n’ayant aucune idée de ce que je dois faire. J’envisage même de partir pour Aman et devenir institutrice dans une « école progressiste ». Cette idée me tiens à cœur, mais je sais bien que je serai condamnée à une solitude sans mesure…
Chez moi aussi je me sens seule et je n’aime pas ça. Je ferais mieux de partir loin, de quitter mon pays et d’écrire un livre pour me procurer un peu d’argent, etc. etc. Après une longue absence je reviendrai pour rester aux côtés de mon Thomas chéri… Quelle histoire! 
Oh, pauvre de moi!
Et toi, tu vas bien?
Qu’est-ce que tu deviens?
Sois sûre, on se reverra un jour.
Tu as un « virus de cactus », soeurette!
Je t’embrasse
E. »


Tu parles d’un « virus de cactus »? Tu te fous de ma gueule ou quoi? T’en souviens-tu? Un jour, cent ans auparavant, j’ai reçu ta lettre: - tu m’attendais devant ma maison. Tu dis un « virus de cactus » et moi, j’appelle cela un « syndrome de la rue Kalinine. »
Je sais bien que je ne peux rester longtemps avec personne parce que je suis froussarde. J’ai peur d’être traitée comme je traite les autres: une rencontre, deux ou trois mots par politesse et… adieu, je ne te reverrai plus ». J’ai peur de m’éprendre de quelqu’un, de me mettre à l’aimer comme j’aimais autrefois le petit Saxe qui a pris un taxi et m’a quitté sans mot dire. La veille au soir nous avions vu « la Strada » avec Juliette Massina et il a voulu imiter le geste du protagoniste. Je n’avais pas le cœur à rire…
L’autre jour Mamouka a raconté (en ma présence) à ses amis qu’il nous avait surprises, mes copines et moi, au moment où nous parlions l’ancien araméen. Il n’a pas révélé la nationalité de mes interlocutrices.”Elles sont toujours là? » - m’a-t-il demandé. « Beaucoup sont parties », ai-je répondu. Je ne brûlais pas d’envie de lui parler de mes amies. Il insistait pour savoir d’où elles venaient, toutes ces filles, mais j’ai préféré faire la sourde oreille. 
Comment lui expliquer de quoi on parle (et en quelle langue) dans ma petite pièce envahie d’une épaisse fumée des cigarettes et où sont rassemblés un photographe, un chirurgien retraité et deux arméniens. Le sujet est futile mais nous nous amusons bien. Je veux savoir si quelqu’un a envie de faire une petite promenade, mais ils m’expliquent qu’ils ont déjà visité le marché central de la ville et ont acheté des fruits et des légumes. Les filles ont fait la connaissance d’un styliste… Si tu avais vu les filles maquillées et les hommes rasés de près et bien peignés… tu les aurais pris pour des modèles sur un podium. Le styliste s’apprêtait à faire montre de sa maestria sur ma chevelure mais, bernique, j’ai refusé. Liana, l’arménienne, veut rester à Tbilissi et trouver un petit boulot. On dirait que notre ville possède un charme secret qui attire les étrangers. Moi, il m’est difficile de comprendre la raison de leur choix. 
J’aime vivre avec les autres, quand on est nombreux et que personne ne se mêle de  tes affaires; chacun s’occupe de ses affaires. Je suis heureuse quand je vois que le soir toutes les fenêtres sont illuminées ou quand je hume les odeurs des plats exquis en préparation.
Il est marrant de voir nos filles vêtues de robes splendides confectionnées par Goudou. Quelle joie de voir Nathia l’anarchiste ranger dans notre frigidaire des délicatesses rapportées des banquets ou bien notre Alexis qui vient toujours quand on ne l’attend pas et qui me pose sa sempiternelle question: « Ça va, Aniko? » Et moi, je ne sais que lui dire. Après tout, ça pourrait aller mieux, mais… En réalité, je n’ai pas à me plaindre de ma vie.
Nous parlons plusieurs langues. Par exemple, Moura aboie en lithuanien. J’aime contempler mes amis boire du thé, réunis autour de la table. Quelqu’un demande: « Qui veut faire un saut au supermarché? » Le silence, tout le monde baisse la tête pour cacher ses yeux. Oh, mes chers camarades? Alors il ne nous reste qu’à tirer au sort ou de jouer à pile ou face.
Je dois t’avouer que je m’ennuie sans toi et que j’attends avec impatience le jour de ton arrivée. Le plus tôt sera le mieux! Je me sens en peu patraque, un peu mal dans ma peau. Je reste tout le temps assise dans mon fauteuil, un plaid sur mes genoux, emmitouflée dans mon pyjama fatigué et murmure sans cesse: « Evéline, Evéline… » et continue à t’écrire mille bêtises. Ça me console de savoir que te ne pourras pas lire mes lettres, sinon j’aurais eu honte des mes émotions.
« Tu les connais, ces amis d’Anne? » - a demandé un homme à un autre. Qu’est-ce qu’ils veulent savoir? Pourquoi cette question posée d’un ton désobligeant?  J’espère qu’ils n’avaient pas l’intention de nous nuire, d’obliger l’autre à dire du mal de nous, de casser du sucre sur nos dos. La question me paraît un peu perfide. Lacha ne dit rien, il ne fait que hausser les épaules. Peut-être, lui non plus, ne comprend rien ou bien il n’est pas d’humeur à m’expliquer quoi que ce soit. Va savoir!
Et toi, qu’est-ce que tu en penses? Peut-être y vois tu plus clair? Fais un  effort et essaie de ne rien me cacher.
Je t’embrasse
A.


P.S. Ah, j’oubliais. Qu’est-ce que tu veux que je fasse de cette fille que tu m’as recommandée et à qui tu me demandes d’apprendre l’anglais? Pas besoin de te rappeler que l’anglais n’est pas mon fort. Je l’ai appris moi-même en Suède et mon professeur était nul autre qu’un Hindou. Tu lui expliqueras, à cette fille. Essaie de la dissuader. Elle dit qu’elle cherche des « pathos «, mais elle ne doit pas compter sur moi. Je n’en ai aucune expérience et pour tout dire cela ne m’intéresse pas.
Je ne sors presque pas de ma cave, j’évite tout contact avec les autres et personne pour s’intéresser à moi. Que ta copine ne me prenne pas pour une fainéante, une méchante. Si elle fait un bouquin sur notre ville, je pourrais lui faire cadeau d’une histoire assez drôle, l’aventure d’un chat nommé  « Vaïmé ». La voilà: un jour mon neveu entre dans le bureau de son père qui est absorbé dans son travail (il était en train de rédiger un article pour une revue littéraire) et s’approche de la table et dépose sur la table, sous le nez de mon oncle, un chaton noir, sale, hirsute, yeux chassieux et la queue entre les jambes. « Vaïmé » - crie mon oncle et ordonne à mon neveu de quitter le bureau et de ramener son trésor là où il l’a déniché. Le soir, à la suite des longues négociations, mon oncle s’adoucit et le chaton obtient le « droit de cité » à la condition qu’on l’appelle « Vaïmé ».
Le chaton a grandi et est devenu grâce aux soins de mon neveu un chat solide, fort et bagarreur. Tous les chats du quartier le redoutaient. Quant aux chattes… Tous les chatons nouveaux-nés lui ressemblaient. Toujours couvert de plaies et de bosses, il se promenait, entre deux combats, la tête haute et la queue en panache dans les rues du quartier. Un jour quelqu’un lui a brisé le crâne avec une pierre, à peu de frais. C’était un chat dur à cuire. Il est mort comme un héros en défendant une chatte. Mon oncle m’a dit: « On ne verra jamais plus notre « Vaïmé», pour lui l’honneur valait plus que la vie. »
Voilà, c’est tout. Et maintenant, il faut que j’aille faire dodo, sinon demain je risque de renverser mon réveille-matin et de souhaiter à mes voisins bon matin à deux heures de l’après-midi.

P.P.S. Pendent que je te racontais des histoires et des cancans, Lacha a achevé de confectionner le costume. Un chef-d’œuvre, crois-moi! Si le hibou se tire sain et sauf du spectacle et qu’on ne le déplume avant ton arrivée, tu le verras et tu l’apprécieras. Il a l’air bien sympa…
A.K.S.


Ha, que c’est beau! Bravo! Ha, ha, ha… anders habe ich es mir auch nicht vorgestellt.
Je suis en train d’apprendre l’alphabet géorgien pour être à même de lire tes lettres. Dans 5 ans vielleicht werde ich soweit sein, hihihi.
A la fin de ce mois, je finirai mon travail es ist wie seelischer selbstmord. es ist echt wie ein mythologischer trip in den bauch eines monsters, ich traueme von schlangen und feuer, es ist verruecht, dieser ort - middle east - ist verzaubert von jinns und keine ahnung was, total verrueckt....
J’en ai marre de rester là où je suis, je m’ennuie de Tbilissi et de ses ruelles. Je ferai tout mon possible pour venir en Géorgie cet été…
J’ai lu ta lettre, mais je n’ai pas compris grand-chose. Après tout, je ne suis qu’une fille lithuanienne. J’espère que tu ne m’en voudras pas.
Je t’embrasse mille fois, ma chérie et
j’attends ta lettre.
Ne m’oublie pas!
E. »

Traduit du géorgien par Georges Ekizachvili

La biographie de Georges Ekizachvili commence un jour de novembre 1963. Étudiant à la faculté des lettres de Tbilissi, il faisait le pied de grue dans le froid devant le grand hôtel Ivéria en guettant le passage de l’un de ces rares touristes français que le pouvoir soviétique autorisait à se rendre en URSS pour lui demander de lui donner un livre d’un auteur français vivant. Ce livre fut L’Étranger d’Albert Camus. Camus était inconnu dans le bloc soviétique, Georges Ekizachvili a été le premier à le traduire et à parler de lui, il en est fier. Depuis il a traduit Robbe-Grillet, Maeterlinck, Molière, Baudelaire, Maupassant, Sagan, Houellebecq, Modiano, Sarraute, Sartre, Saint-Exupéry, Pennac et Pierre Péju. Il a également traduit du géorgien vers le français des scénarios de films et des pièces de théâtre. Il est aussi auteur de poèmes et de nouvelles en même temps qu’essayiste.

 

Traduction française lu à haute voix par Geneviève Damas.

Print

A long letter to a sister far away

'I'm still in Lithuania, and it's bloody freezing. I've never known cold like it – minus 18..! Christ! I'm home with my friend Nindze and I don't even wanna leave the house :) I'm sitting inside in my fur coat that I got here, hehe! Идиотом можно стать либо von innen nach aussen, либо von aussen nach innen. У меня последний вариант – выгляжу как дура, но это же не первый раз. И дурею медленно внутрь (You can turn into a fool from the inside out or the outside in. I'm the second type. I  look like a fool, and it's not the first time either. I'm slowly turning into a fool from the outside in).
I found some really funny letters to my dad,  so I started doing a bit of snooping around – you know: who he knew, who knows what – like in a film. And you know what? He was such a cool guy! No, никакой нужды стать известным или какие там претензии, ничего, но когда его хоронили (you don't need fame or big ambitions, when they were burying him), they tell me half of Vilnius was there,  there were no cars left in the streets 'cos everyone was at the cemetery. Dad, what a star!
So that was all very interesting and there's some other stuff going on too, and now I've got a договорение (contract) in Jordan, starting in January. So I've got another month here. A bit of an Urlaub (holiday) – sleep a lot, watch some films and talk to people about dad. So I'm pretty well, yeah, I've really got some good mates here, and jokes in Lithuanian – what a laugh! :)
Jordan – well, we'll see. But I've got nothing better on, so I'll go, and after that... we'll see, won't we? And about the theatre thing - I can write the music for it, sure, but I can't do the choreography. Ну, Лаша же пробьется (Lasha will manage somehow).
Tazo – hell, it might be good for him for a while, but I don't like the thought of you being on your own much either...
Are your mum and dad still ok? 
You know, Nindze's got this dehumidifier thing in the cellar and I was thinking it'd be good for your flat. It gets all the damp and высасывает из воздуха и превращает в воду (sucks it out of the air and turns it into water). It gets loads of water out, and yeah it uses a bit of electricity - dunno how much - but afterwards it's not so damp, is it? It'd be drier, and better for your health. I know that sounds strange, dear, but still... :)

Get lots of sleep, love!
Much love, давай позвоню (I'll give you a ring).
And say hi to that creature in the kitchen (aaaargh!)
E.


I'm sitting at home too, and I've no wish to go out, but I am definitely not wearing a fur coat, and I'm not in the kitchen; I've made myself comfy in the living room. It's not exactly hot here either, but never mind; Mamuka's heater hasn't died on us yet. I'm wearing your pyjamas - 'Evelina, Evelina, Evelina' - funny, eh? It's great that you left them for me - they make me think of you morning and night whether I want to or not. And so: hey there, Evelina!
I've got a new armchair, the kind of thing a professor would have. It's big and really beautiful – well, I think it is, anyway. Dad brought it round for me; he must have brought it round as a surprise when I was out because when I got back, there it was. Good on you, Dad! I've got a whole new way of life and I love it: my armchair, that rug Pako brought back slung over my knees, a pair of bone-rimmed spectacles... all I need now is some knitting and a cat. If they let me I'd sit here all day like this, but what kind of life would that be? I'm already getting a bit scared someone will sneak in, like before;  there was nothing worth taking last time - I mean they wouldn't come after your Evelina-pyjamas, would they? – but now there's the armchair... Property and possessions are a heavy burden, sister dear.
Anyway, I'm sitting here on my throne writing to you, and poor Lasha's sitting on a creaky mock-bentwood chair and sewing. He's waving his arms around so much I keep thinking of that saying: Langes Fädchen, faules Mädchen (long thread, lazy girl), but Lasha's not really being lazy. In fact, Mrs Owl's costume is already finished, and it's brilliant. Don't tell him, but it suits me. Oh, he's waving at me - greetings from Lasha: hey there, Evelina!
Oh no, Evelina, like magic, Mura's just started howling outside! You wouldn't believe what a good dog he was the other day. I was late coming out of editing, Steffi was waiting for me and I didn't want her to get upset, because, you know, she gets a bit nervous and doesn't like being at home on her own. Anyway, I got a taxi and it turned out the driver was a right idiot. First of all he couldn't work out where I was going, and then he started arguing with me, saying why didn't I tell him it was so far – from the park to the bridge! - and that he'd need to put the fare up by one Lari, and finally, as I was getting out, he said something so incredible it'd make a nun blush. Just get this pig away from me, I thought, before I scratch his eyes out, and just at that moment Mura came rushing out. Mura, I said, just look at this guy!, and Mura kicked up such a storm that every dog in the district started barking. The guy hit the gas, Mura ran after the car and the guy just split! You see? Mura chased him off! Brilliant! Anyway, Mura ran off after him, and I'm telling you, that dog can bark! He's like a cannon! Who'd have guessed that inside a dog of that size there beats the heart of a poodle?! And all you could hear all over the neighbourhood was barking and yapping – one big party!
Oh, great, Lasha's dropped his needle. We've got one of those ones like you've got. Have a look if it's fallen down that crack, would you? Hold on, I'll be right back.
We've found it. We've survived. A needle in the heel's just what we needed, and you know, this floor's always got something bad in store for us. Sometimes it's a mouse leaping out at you, sometimes it's water gushing out... actually we don't get water gushing out anymore, since we fixed it, and the mice don't come in now either - I set up a blockade and they went right off me. I do hope you won't start feeding them.
That girl of yours wrote to me: she said they weren't going to give her any money for the project and could I maybe jot down my biography for her - not a CV, mind, an artist's statement. Ask her if she's taking the mickey, will you? What does she want it for? If the only language we've got in common is English then what, does she think I'm going to write out my amazing life story for her and not only that, but do it in English too? And what am I supposed to write: that one of my surnames comes from my father and one from my mother, and that really I want to have a long first name too, Anastasia-Elizabeth maybe, or something like that, but that I haven't, and that the Ministry of Justice weren't even happy with that and shortened the name in my passport from my lovely 'Anna' to 'Ana'. It makes it look like the name of some African tribal beauty, don't you think?
And then, if she wants, I'll write that I was born in Tbilisi on 26 February 1968. That's important, isn't it? I don't know what time I was born, though and until an astrologer told me to find out I wasn't the least bit interested.
And tell me, really, what the hell did I want with an astrologer, anyway? I mean you know me, how could I pay good money for that, me, a woman who tells fortunes with coffee grounds, an urban devil-worshipper, a Satanist doubting Thomas?
It's all Keta's fault. There I was, sitting happily in the Apollo, making plans for the summer with this really nice guy – nothing came of it in the end (turns out he was crazy) but back then I was on cloud nine – anyway, there I was when Keta showed up and jinxed everything! She started on about how going to an astrologer was as important as regular trips to the dentist, and I said, sure, I got what she was saying about the dentist, especially if you've got teeth implants, but why would I want to go to an astrologer? Then Keta said I should definitely get them to do my natal chart – doesn't that sound marvellous? – so that I could find out more about my hang-ups and phobias. Surely everyone should have a favourite hang-up and one or two special phobias, I said, like fear of the number 8 or something. And oh my god, Keta got really cross! The guy I was with couldn't have been more confused if he'd tried, he thought I must have hang-ups and phobias coming out of my ears – well, I have, but I'm none the worse for them, am I? Oh, Keta, you crazy woman! But where have you gone? There must be something wrong with that guy too, right? Why aren't you asking what he said to me? He said I should definitely go, and that the astrologer would tell me what life had in store for me. I've been, he said, and he told me. Just my luck...
And you know, don't you, that with Keta bending your ear you'd go and see the devil himself, never mind an astrologer. Fine, I said. Call him then, she said. Fine, I said. I called him and he asked me what time I was born. Don't know, I said. Find out and then call me back, he said, and hung up on me.
What a relief! So I told Keta he wouldn't see me because I couldn't remember what time I was born. Nobody remembers that, she tutted, ask your mother. And so off I went on a wild goose chase...
My mum told me she was in labour for 24 hours. 'What time did I actually show?' I asked her. 'How would I remember that?' she answered, 'Like I said, I was in labour for 24 hours - have you got any idea how much pain I was in? Your father might remember, he was waiting outside.'
Fine. I asked dad. Oh I can't remember that, he said, but I do remember it was dark outside. I was really happy. Thanks, I said. Hold on, hold on, he said, ask your aunt - she was in with your mum for most of it.
Well, my aunt gave me some crucial information. Back then, she said, maternity hospitals were really strict and you weren't allowed to take your own sheets and nightgowns in - you had to use theirs, and everything had Ministry of Health, Ministry of Health, Ministry of Health stamped on it in Russian... That's great, I said, but what time was I born? How do you expect me to remember that?, she said.
Look, Keta, I said, nobody can remember! Seeing that astrologer's obviously not on the cards for me. Keta was really disappointed, and I was really glad, but then suddenly that guy piped up - men's brains really do work differently! - and said: you should go to the maternity hospital, they keep all the notes in the archives!.
I can't stand the archives. No, I said, no Ket, I'm not going there, don't you remember when I had to keep going down to the history archives to find the documents for the house and I almost lost my mind? Before I could say anything else the guy says look, this is a different archive, you don't have to do any research, you just go, they do all the looking for you, then they tell you what you need. Keta was really pleased: go on, she said, go and find out and then come back, and we'll wait here for you.
So off I went. Легче отдаться, чем объяснить, что не хочешь (It's easier to just go along with it than explain why you don't want to). I traipsed from the opera house down to Kamo Street, and it was so hot I started seeing things. And what always happens to me in that part of town is that I get some kind of short-circuit in my brain – I cross the bridge and suddenly start thinking I still live there. It's been 36 years since I lived on Kalinin Street, but I still keep thinking I've got a place there. How can I explain it to you? Say I'm at the Javakhishvili's - if they didn't tell me to call a taxi I'd never remember my place is more than a stone's throw from theirs. Or, I'll be walking through the gardens and looking all over the place for dad coming to meet me. Or, when it starts to get late, I'll worry that the main gate will be closed and that I'll have to call my family from outside – 'Hey, guys!' To cut a long story short, I never feel quite right when I'm there as it is, and that day, crossing the Dry Bridge in the burning hot sun, I felt completely out of it and was thinking I might just go straight home – what kind of time was this to be worrying about when I was born? Or thinking about my house in Kalinin?...
I grew up in what they call an Italian courtyard, even though they're so typical of Tbilisi, in a communal flat. When I think about it now it was all a bit mad, but at the time it seemed like heaven to me. Try to picture it: there were two huge rooms leading off one another, with wall heaters and ceilings so high that the chandeliers hung down from a sort of chain, probably because otherwise they would only light the ceiling. We had a glazed loggia too, with a balcony coming off it and another room on top, and then a shared kitchen in which three families cooked, washed their dishes and bathed. There was – and I'm not going off on a tangent here, just counting them for you – there was:
Berta Solomonovna, her husband and son, daughter-in-law and two grandchildren. Berta ruled the roost. She was the bane of those who knew her, stout, garrulous, always dissatisfied and generally vile, although she never bothered me and I never bothered her. They went to Israel a long time ago and I don't hear anything about them now;
Gurgen Petrovich and Raisa Petrovna, brother and sister, born to a family that used to be very well-off; if you asked me now I'd say they must have been a hundred years old, though I don't really know how old they were. Gurgen Petrovich, with his red satin wide-leg trousers... I loved that man with all my heart and he loved me too. They both died a long time ago;
Then there was us: mum, dad, me, grandad, my uncle, his wife, my cousins, my aunty and anyone else who didn't find living with us too much trouble – and nobody did. Why, I don't know: it's not as if we had the room...
That was just on our floor, but everyone else round the courtyard lived together on the same principle – in other words, completely without principles - and, accordingly, I had no idea who was responsible for what and who wanted what from me.  Anyway, nobody really wanted anything from me, and so I was just fine, and spoke Georgian, Russian, Kurdish and Armenian – to this day I can sing that old Armenian hit 'Galises, Galises' in three languages. Hold on a minute while I sing it to Lasha..! Something's gone wrong with Mrs Owl, I think - he's all cross and he's had enough.
Galises, galises, come along,
Singing your happy and joyful song,
A rose from the garden is what you are,
Most beautiful sorrow of my heart!
Do you want me to write it in Russian, too? No problem! I won't be able to write it in Armenian, mind – I don't know the script. I can sing it though!

See, I told you he was cross, he's muttering: 'What about the other costumes, eh? There aren't going to be any other birds in this show... oh, Anaia, you sing so beautifully!' Snake.
Anyway, I liked pretty much everything and everybody from that time and that flat and, probably because of that, everybody liked me. A long time after I'd stopped living there I had a dream: I'm walking down Mosashvili Street, a woman already well past Balzac's age, and Aunty Maia and Uncle Bagrat are coming to meet me, two of my neighbours from Kalinin, Kurds, Zoroastrians. I raised my hands, ecstatic, made the sign of victory!... But they walked straight past without even looking at me. I can't tell you how upset it made me. My heart ached with love for them, and at the same time I was distraught that they hadn't acknowledged me. 'Don't they love me anymore?' I said. It wasn't even an option! And it's only when I woke up that I remembered that they're not with us anymore. They'd just dropped by, you see, to remind me that someone really loved me in the house of angels, No. 1 Kalinin Square.
For me, Kalinin is like a psychological trauma. Psychoanalyse one of my old pieces of writing and you won't need to dig too deep to find it – I was always there. If there was a house it was that one, if something good happened it only ever happened there, on Revolutionary Square. Anyway, I swear those people, those heroes of mine, are cleverer than me. I never really got very far with writing about Kalinin. Come back, though, and we'll sit on the other side of the square, I'll buy the beers, and I'll tell you, I'll tell you everything, and then you'll see, you'll fall in love with the place too.
If I were any good at Greek tragedy then, if nothing else, I would throw a  house spirit into the text right about now as a deus ex machina, but I really can't be bothered... At the very most I might call on Lasha for help, but he is also 'done out', as he describes it, which is some kind of middle ground between done in and worn out. And Mura's just howling and howling, I really don't know what's come over him lately...
I was in the middle of telling you, Eva-Evelina, that I went from the Apollo down to Kamo Street, to the maternity hospital. Well, there were a couple of dogs living in the maternity hospital courtyard and ever since that evil sheepdog took a chunk out of my hand I've been really scared of them. So anyway, I stood by the gate for ages, thinking to myself that somebody was bound to go in and that I'd follow them and let them get bitten instead.
Then a man came out and asked what I wanted. To go in, I said, but I'm afraid of the dogs. Well, honestly, either the guy was stupid or the sun had got to him too. No, he said to me, you can't go in. Hell.... Why? I said. What on earth do you want here, love? he said, and started hooting with laughter. And then some other guy stuck his head out of the wooden guard hut, which I thought was empty, and he started roaring too, and I got really upset. Even now I've no idea what they were laughing at, and I'm still upset about it too – had they never seen anyone funnier-looking than me? You should've seen what they looked like!
Anyway. I went in, wandered about, asked where the archives were, found myself back at reception, lost my patience, asked again, went the way they told me and finally made it to the archives. If they hadn't told me I was in the right place I'd never have guessed in a hundred years. I liked it right from the start: it was cold – because there's a rule, you know, that archives should be freezing all year round. I explained to the two women working there, with their white coats and suspicious expressions, what it was I wanted: to find out the time of my – nobody else's – birth. Well, the women laughed and I got a bit cross. What's the matter, I said. Tell us honestly what you want it for, on your mother's life, they said. I couldn't think of anything to make up and so I dropped myself right in it. I need it for an astrologer, I said, and was sure they would either start laughing their heads off or just throw me out, but instead, just to really infuriate me – because as you know I'm as scared of mad people as I am of dogs – they went all serious and one said 'Give me 2 Lari and follow me'. I gave it to her, and off we went.
I won't tell you what I went through on the way. I don't know what it was like there when I was born, but this time I saw... Ok, ok, let's forget it. Suffice it to say, I will never give birth of my own volition, and if I do give birth it'll be in a cow shed or the ocean or an entrance hall. I'm not putting up with that – all those sterile surroundings, pregnant women, and yelling and screaming coming from goodness knows where. Poor mother, no wonder you forgot what time I was born, what on earth was I thinking?
Anyway, we went into a room, the woman got up onto a chair and started looking on the shelves.
'1966, 1967, 1969... Wait. 1966, 1967, 1969...', and suddenly she screeched at me: 'Were you born in '68?'
'Yes!' I yelled.
'It's not there!'
'What?' - my heart stood still.
The woman started shouting again.
'Where's '68?'
How the hell was I supposed to know?
'We haven't got it! It got burnt!' she roared, and got down off the chair.
'Burnt?' That sounded interesting.
'In a fire!'
'Right...'
We left the room and on the way back the woman told everyone we passed that '68 had gone up in flames. Some of them shrugged their shoulders, some gasped 'Oh! You don't say!..', but one really embarrassed me:
'You mean you didn't know?'
And there was the curse: 'Your birth went up in flames.' Who cursed me though, eh? It just got burnt...
'Don't curse me, Anaia,' Lasha always pleads when he's cutting my hair. Does Lasha really need to be cursed anymore? A doctoral researcher, with all that work he does on identity, and he's sewing owl costumes and listening to me sing?... Well anyway, at least I entertain him. I don't know any songs about owls, but cranes are birds too, right? And big ones at that...
'...How was I to know you were a crane,
a crane wounded by that hunter...'
Anyway, enough about that. So I got back to the Apollo, downed a few gallons of  iced water and when I told them what had happened – guys, help, my birthday's gone up in flames! - even Keta dropped her weapons and told me to let it go. But the guy - who turned out to be feckless as well as mad, and who was still waiting there at the Apollo to meet me – said I should go to see the astrologer anyway, and that he'd find it for me. What, I said, the burnt file? No, he said, he'll find it for you, the time of your birth; I know, I've heard about it happening. I'm telling you, there was something wrong with that lad, but who ended up looking more foolish? Me, obviously.
You won't believe it, but I went. I really regretted it. The guy wasn't an astrologer, he was a sorcerer in a den of iniquity. Such a malevolent man that if the Inquisition had condemned him to be burnt at the stake, I'd have fed the fire with bundles of twigs and stood there rubbing my eyes as I watched the huge flames leap up around him. A jealous, evil man. God himself couldn't have come up with a better future than this man did. A total loser. It's a good job he turned out to be talentless and that none of it came true. He wished all sorts on me though. Ugh, what a loathsome individual. In the end he didn't hold back at all and really pissed me off by saying: 'Your happiness lies in your house, in the house you love the most'.
‘Then I got upset, because I thought he meant Kalinin, but of course that house isn't there anymore, and I thought sooner or later I swear I'm gonna kill this shaman Babu, or Babo, or whatever it was. Now I know which house he was talking about – you see, I've lost the plot, I'm setting store by what he said! - he meant the one on Barnov Street. To hell with him anyway. Turns out the loathsome bastard was right about that one thing, and I really am happy.'
A.


'Hey hey, my dear,
I can't believe it – planes are very strange things, I can't get my head around how you stay in one place and it's the world that suddenly changes: you were there, weren't you, or did I dream it?
So I went to that auswahlkonferenz– все, они хотят меня, я там с Лаурами все сделала  (auditions - they all want me - I did it all with Laura) – and my poor body went crazy – I almost died, the last night I was delirious, it was so bad, but now it's all over, I think it's finished, but look, it's just that I really, really don't want to lose my freedom... Dammit, I dunno what to do. It's a really good job, really serious - I'll be an instructor in a really progressive school in Amman and I like the sound of that but... I'll be alone! I'm alone now, of course... hell, I don't want it that much... On the other hand, it might be good for a while, I could write a book, maybe,  and I'll have money etc etc. It'll open up new opportunities.. and in theory I'll be near Tazo...! That'd be a blast, wouldn't it? But...
Arrrrggggghhh. What should I do? :)
What did you do?
Know what? It doesn't really matter what I'm doing or where I am – I'll always, always come back to you, you've got the cactus bug, that's all, and ничего уже не поможет (there's nothing you can do about it). Loaaaaads of love, babe,
E.'

'The cactus bug, you say? Make fun of me, then, what do you care? What have you got to lose by making fun of me?
Ages ago, when I got your text message, that rather trippy text in three languages that just said 'I'm standing under your house' – what on earth's under my house? - I didn't know you called that the cactus bug. I called it Kalinin syndrome. I had no idea you were a cactus candy, and I had no idea what a boiled cactus sweet was either.

I knew that I shouldn't stay with anyone for too long because... well, basically because I was a coward – well, I'm still a coward now, but about slightly different things – and I was afraid that someone would treat me like I treated others: once we had something, now we don't. Thank you, it was great, and Lebe Wohl! (Have a good life!) I was afraid  I'd fall in love with someone just like I fell in love with little Miss Sachs, and that they'd wave at me from a taxi just like Sachs did – the night before, we'd seen Fellini's La Strada together and she'd thought that imitating Giulietta Masina's heroine would make me laugh. I didn't laugh at all and I've never felt like laughing about seeing you, either, dear sister.
You remember Mamuka used to call us Amish and Khlists and other weird sects? The other day I caught him saying – in my presence, bold as you like! - 'And when I got there they were speaking Old Aramaic. Hundreds of them - I couldn't make out where they were from. Are they still here?' And so I said 'Well, it's not the exact same people as before, but basically, yeah.' 'Oh no, it's no big deal,' he said, trying to justify himself, 'They're decent people an' all that, but I mean, who are they?' And I really couldn't be bothered explaining it to him.
And how should I explain to him what they talk about in that steamy room, and what language they use, Martinsha the photographer, or Matias the retired surgeon, or Liana and Diana from Yerevan? They probably don't say anything that important, but they enjoy doing it nonetheless. Guys, I said, don't you want to go into town? We've been, they said. They went to the market, apparently, bought everything in sight, and the girls found some guy to do makeovers for them... And you can't imagine what they looked like - the girls in full evening make-up, the men all cut and combed; he had something lined up for me too but I legged it. Now Liana's looking for a job in Tbilisi – this city's magical, I swear!  What's Liana got to lose - but I'm in a tricky position: if she can't find one who the hell's going to feed me buns?
What should I do, Cactus? Just like you, Vilnius girl, I like it when loads of us live together and nobody makes demands on anyone else. I love it in the evening when there's a light on in every room in the house and fabulous smells coming from the kitchen – anyway, that reminds me, Tazo needs to come back soon, I'm getting really fed up with him... I love it when we swan around in crazy Gudu's fabulous dresses pretending we're supermodels. We go all out. Antje the anarchist crams the fridge full of all the great food she's brought over in carrier bags from various parties and dinners, and then just when you're least expecting it Aleksi turns up with no notice - 'How are you, Aniko?' How should I be? I've been better, but I still feel better than anyone else!
It's best when we're speaking several languages, like when you speak to the dog in Lithuanian. I love my crazy tea parties, сбегали – добавили (the comings and goings), and that question that has no answer: 'Who's going to pop to the shop? Who's got young legs?' Silence. Nobody, then. So we start trying to choose:
Eeny, meeny, miney, mo...
Do you know what I'm going to say to you? I'm getting fed up with you too, just like I am with Tazo! Come back soon, Evelina. I promise I won't make you go to the shop - that what the youngsters are for! Come back! I'm not well anymore, can't you see? I sit in my armchair, a travelling rug on my knees, wearing my 'Evelina, Evelina, Evelina' pyjamas and write all sorts of rubbish. It's a good job you won't be able to read them – I mean, sure, you're my best girl, but still. It's better this way, so I don't get embarrassed by my feelings. I'll still be embarrassed when I'm with you though.
A riddle: today this one guy said to another guy 'Those friends of Ana's... well, you really have no idea'. What idea should he have? What idea has he got himself? I don't think he's got anything against us in general - he didn't mean anything bad by it - but I'm intrigued.  I asked Lasha what he thought and he just shrugged. Either he doesn't know or he doesn't want to talk about it – your guess is as good as mine.
Do you know what he meant? Don't keep it from me if you do!
Yours, as ever,
A.

P.S. I completely forgot: what shall I do about that girl of yours? Can't you just tell her I was taught English by Swedish Hindus and that I'll be no use to her? She's looking for some kind of emotional angle – well, where on earth do I come in? Tell her I sit in a cellar, don't see a soul, have no contact with the outside world... and if she wants something about Tbilisi for her project – I never did work out what it is she's studying -  give her some tale of misfortune. Tell her it's nothing to do with me but it's a really great story, and there you go, knock yourself out! And don't make her think I'm giving her the brush off, either, or being inattentive, or  lazy.
I don't think I've told you this before, but Uncle Vakhushti had a cat. He told me his son came along one day, slowly pulled something out of his pocket and that when he looked down into his hand there was a tiny, dirty, sticky-eyed, stiff-tailed kitten. 'Blimey!' he said and Blimey became its name.
I knew Blimey. He grew massive and he was beautiful, like a tiger. He was the scourge of the neighbourhood cats, and soon every kitten in the neighbourhood looked like him. Blimey was always getting into fights, his ears were always torn and bloodied, but he wore his wounds proudly and they really suited him, too. One day somebody smashed his head open – it couldn't have been a cat, it must have been a person that did it – and when I saw it I was really scared and said 'Oh Blimey!' Talk about a close shave! And that's an understatement! He was a great cat, and he died a hero too – fighting over a woman. And Uncle Vakhushti said to me: 'Blimey's not with us anymore. He was a cat who valued honour more than life itself'.
Well, that's about it. Much love - I'm off to bed, otherwise tomorrow I'll be chucking that alarm clock across the room and wishing the neighbours good morning at 2 o'clock again, and that really won't do..
A.

P.P.S. In the midst of all this farce the owl came out looking great. If it doesn't get plucked too drastically during the show I'll save it to show you. She's a fine-looking specimen..
A.K.S

'Wowwww!!! That's fabulous!!!! Hahaha, anders habe ich es mir auch nicht vorgestellt (I didn't imagine it any other way)..
Do you know what? I've had to start brushing up my Georgian so I can read your letters. In another 5 years vielleicht werde ich soweit sein (maybe I'll be ready), hahaha..
Oh, and I've got news – I'm gonna pack this job in end of May, es ist wie seelischer selbstmord. es ist echt wie ein mythologischer trip in den bauch eines monsters, ich traueme von schlangen und feuer, es ist verruecht, dieser ort - middle east - ist verzaubert von jinns und keine ahnung was, total verrueckt (it's like emotional suicide, it's like a mythological trip into the bowels of a monster, I dream of snakes and fire, it's crazy, this place – the Middle East is bewitched by genies and god knows what, totally crazy)... and I just know I don't wanna be here...
But I'm coming to Georgia in the summer, no question - I've been wanting to walk down Barnov Street for so long!..
How's things with you? I didn't understand half what you wrote - I'm a Lithuanian girl now, aren't I? :)
I'm thinking that you're well, yeah??? Love and kisses, sis. Write and tell me what you did with the money I sent. Love you loads,
E.'

 

Translated from Georgian by Elizabeth Heighway

Elizabeth Heighway first became interested in Georgian whilst studying for a degree in Philosophy and French at Oxford University. She subsequently studied Georgian at the University of Chicago, holds the Diploma in Translation from Georgian to English, and is currently finishing her MA in Translation Studies at the University of Birmingham. She has a particular interest in contemporary fiction and poetry. She lives in Birmingham, UK with her two children and works as a freelance translator from French and Georgian.

 

English translation (podcast) read by Emma Brown.