Do 05 september 2019

Vertaalproject: Kermis of circus?


Audrey en Julia tijdens hun stage bij deBuren

Zomerstage

Als onderdeel van de zomercursus voor internationale studenten Nederlands die de Taalunie elk jaar op touw zet, organiseerde deBuren een tweedaagse stage rondom citybooks. De studenten Audrey Daras en Julia Torgyan leerden het huis en het project kennen, vertaalden een literair fragment naar hun moedertaal (Frans en Hongaars). Julia koos voor een fragment uit 922 mensen vonden dit leuk, het citybook van Frank Westerman over Tbilisi. Lees hier de vertaling en haar persoonlijke inleiding.

Vertaalproject: Kermis of circus?

 

922 mensen vonden dit leuk is een citybook van Frank Westerman. Het verhaal volgt een Nederlander die naar Tbilisi reist. Hij wil een fictief verhaal schrijven over de dood van de Georgische rodelaar Nodar Koemaritasjvili.

Ik heb deze tekst gekozen voor mijn vertaalopdracht, omdat het altijd mijn droom was om naar Georgië te reizen. Georgië is een heel interessant land en door het verhaal kan de lezer de bijzondere Georgische cultuur beleven.

Het onderwerp van het verhaal is belangrijk en actueel in deze tijd van sociale media. Helaas wordt er tegenwoordig vaak sensatie gemaakt van grote tragedies. We denken niet na over de mensen die persoonlijk betrokken waren. Als lezer ervaar je tegelijk de gevolgen van de tragedie en het zware heden en verleden van Georgië. Hoewel het verhaal deprimerend is, maakt de humoristische stijl van de schrijver dit heel leuk om te lezen.

 

Vertaalproblemen

Vanwege de grote verschillen is het altijd moeilijk om een Nederlandse tekst naar het Hongaars te vertalen.

Er zijn een paar plaatsnamen in de tekst waarvan ik de officiële Hongaarse namen moest opzoeken. (Bijvoorbeeld: ‘Roestavelilaan’ – ‘Rustaveli sugárút’). In de Nederlandse tekst staat er een zin in het Engels (‘Our Foreign Policy Priority: Joining NATO’).

In het verhaal staat deze zin in het Engels op een plakkaat en dus is deze een deel van de beschrijving van de omgeving. Maar normaal gezien staan in Hongaarse vertalingen nooit zinnen in een andere taal, dus ik heb de Engelse zin in deze tekst ook vertaald (‘Külpolitikánk prioritása: NATO csatlakozás’).

Een andere uitdaging was de vertaling van ’nieuw als speelgoed’. Dit lijkt een uitdrukking te zijn, maar is alleen een vergelijking die de schrijver heeft gekozen om de politieauto’s te beschrijven. Deze vergelijking bestaat niet in het Hongaars, dus ik heb een andere vertaling gekozen (‘olyanok, mint az új játékautók’ – ‘ze lijken op nieuwe speelgoedauto’s’).

‘Kermis in Tbilisi’ was ook moeilijk om te vertalen. Hoewel ik het woord begrijp, voelde ik dat dit hier een ironische betekenis krijgt, dus ik moest ook een Hongaars woord vinden met een dergelijke positieve betekenis dat ook op een ironische manier kan worden gebruikt: ‘Cirkusz Tbilisziben’ – ‘ Circus in Tbilisi’.

- Julia Torgyan

 

Lees hieronder de vertaling in het Hongaars.
Scroll helemaal naar beneden voor het fragment in het Nederlands.

 

[FRAGMENT IN HONGAARSE VERTALING]

922 embernek tetszik

I.
Előfordul, hogy rossz kávézóba tévedsz be. Rendelsz valamit, leülsz, és máris túl késő. Pont ez történt velem az első napomon Tbilisziben. A Rustaveli sugárúton sétáltam a göcsörtös platánfák mellett, éppen elhagytam egy szovjet stílusú plakátot „Külpolitikánk prioritása: NATO csatlakozás” felirattal. Már legalább ötször ijesztett rám egy rendőrautó, amely hirtelen beszélni kezdett. Mindenhol ott vannak, pont olyanok, mint az új játékautók a villogó lámpáikkal. A kormány mögött ülő rendőrök arca csak úgy ragyogott az örömtől. Újra és újra megszólaltatták szirénájukat, és érces hangon rendreutasították a többi autóst. Nínó, nínó. Cirkusz Tbilisziben. De aztán esni kezdett, úgyhogy betértem abba a bizonyos kávézóba.
– Jó, de mégis, hogy kerülsz oda? Maradj, ahol vagy, odamegyek érted! – mondta Lela a tolmácsom és támaszom.
Legalább is reméltem, hogy mindkét feladatot el tudja látni. Lela elkísér a találkozómra. Negyedóra múlva betoppant.
Magas sarkú, jeges, uralkodói tekintet, összefogott sötét hajfürtök. Egy igazi jelenség. Kis híján lerántott a székről.
- Ez itt nem Grúzia! - magyarázta.
- Ugye nem azért utaztál háromezer kilómétert, hogy a többi külfüldivel sütizz?
Dacolva az amszterdami etikettel (és a kétségbeesettek bátorságával remélve, hogy ezzel jóvá tehetem a melléfogásomat) tartottam neki a kávézó ajtaját.
– Ne fáradj! – súgta oda.
– Feminista vagyok.

 

[ORIGINELE NEDERLANDSTALIGE FRAGMENT]

I
Soms stap je het verkeerde café binnen. Je bestelt, gaat zitten – en dan is het al te laat. Het overkwam me op mijn eerste dag in Tbilisi. Ik liep de Roestavelilaan af langs knokige plataanstammen en was juist een Sovjetachtig plakkaat gepasseerd met de leuze: ‘Our Foreign Policy Priority: Joining NATO’. Zeker vijf keer achter elkaar was ik geschrokken van een politieauto die plotseling begon te praten. Overal zag je die wagens, nieuw als speelgoed, knipogend met hun zwaailicht. De agenten achter het stuur straalden van plezier. Steeds lieten ze kort hun sirene huilen en riepen dan met barse blikken stemmen andere auto’s tot de orde. Wiew-wauw. Kermis in Tbilisi. Maar toen begon het te regenen en dook ik dat café binnen.
‘Okay, hoe kun je daar nou zijn beland? Blijf waar je bent, ik kom je halen.’ Dat was Lela, mijn tolk en toeverlaat. Tenminste: ik hoopte dat ze beide rollen op zich kon nemen. Lela zou me vergezellen naar mijn afspraak.
Een kwartier later stapte ze binnen. Hooggehakt, ijskoninginnenblik, bijeengestoken donkere krullen. Présence. Het scheelde niet veel of ze trok me meteen weg vanachter mijn tafeltje.
‘Dit hier is geen Georgië,’ luidde haar verklaring. ‘Je hebt toch niet drieduizend kilometer gereisd om taartpuntjes te gaan zitten eten tussen de expats?’
Bij het naar buiten gaan hield ik, tegen de Amsterdamse zeden in (en met de moed der wanhoop, om mijn faux pas goed te maken), de glazen deur van de patisserie voor haar open.
‘Doe geen moeite’, fluisterde ze in het voorbijgaan.
‘Ik ben feministe.’

 

Close

plaats een reactie

Velden gemarkeerd met een sterretje* zijn verplicht.

wordt niet getoond