BureauGrotesque – La triste histoire de Scarton de Fingleterre (sic)

BureauGrotesque - A Sad Tale of Scarton from Endland (sic)

Tim Etchells

Tim Etchells

Tim Etchells (°1962, Sheffield) est un écrivain, homme de théâtre et artiste britannique. On le retrouve depuis les années 1980 dans divers domaines artistiques, e.a. à la tête de Forced Entertainment, la compagnie théâtrale d’avant-garde mondialement célèbre, et collaborant avec tout un éventail d’artistes plasticiens, de chorégraphes et de photographes. Son œuvre inclut des performances, de la vidéo, de la photographie, des installations et des textes (dramatiques ou de fiction). Etchells enseigne le théâtre à l’Université de Lancaster. Le premier roman d’Etchells, The Broken World, a paru en 2008. Mais d’abord, sa monographie sur Forced Entertainment et le théâtre contemporain, Certain fragments (1999), avait été accueillie très favorablement. Une publication basée sur son projet en ligne Vacuum Days (2011) a été éditée par Storythings en 2012. Ces dernières années, Etchells a exposé beaucoup d’œuvres plastiques.


Lisbonne Tous les citybooks

téléchargez ePub Imprimé

BureauGrotesque - A Sad Tale of Scarton from Endland (sic)

Circling long hours, beaten and/or exhausted by many of steep hills and sunshine and cobblestones and drinking at lunchtime that idiot and drunken tourist called Scarton from Endland* (sic), got lost in a distant and pretty much made-up land called Lisboa. Eventually, when the Sun was starting to sink down he also despaired, chancing upon a probable mirage of a courtyard/garden wherein he sank to his knees and slept full deep upon the lowly ground (grass), all the time whilst several Peacocks wandered about him in the aimless direction of afternoon, as if those fabled creatures knew all too well that the actual story they were appearing in was still not yet properly started.

When the Scarton woke up hours later he did so with additional hangover plus also grief, anguish and numerous yells of Alaram (sic), for whilst he slept his backpack/rucksack or similar was stolen by an unknown vagabond knave. Summoned to this scene of distress the guardians of that mirage garden bothered him (Scarton, the tourist bloke) immediately with a numerous questions and suggestions concerning the topic of whether he was sure he had actually and in fact definitely, brought the bag/rucksack out with him after all, or was this hoopla just a innocents mistake, something for which another much more simpler and less melodramatic explanation could be implied, for example; had he not left his bag in a Hostel, or wherever, or in the Coat Check of the Museum of the City of Lisbon & Its History or etc. And he (Scarton, with the bag that was supposedly stolen) waited till they had done with all this clap trap then bode them all to pray look at his cheek for an evidence of his tale, pointing to his skin there whereupon the imprint of the zipper and texture of his backpack was imperfectly enacted from where the bag had recently served as his improvised pillow, his cheek a fading registration of the stolen (or in any case or otherwise, now absent) item that he had prized so very dear.


For many months (or days) thereafter did Scarton seek a urgent return of his rucksack, scouring Bars in the old town via fingerprint search and Google glasses, looking for leads from his underworld connections at the harbour, walking the beach out as far as Estoril and questioning such stray persons and dogs as he met, even putting a small advert in a local Newspaper quite badly translaterd (sic) into the local language, LOST RUCKSACK: ADEQUATE REWARD and all to no avail. Eventually though, lacking even a change of clothes and other possessions, Scarton grew tired of sleeping in the sand dunes near the carpark and eating only food waste from the zoo and instead made some proper effortz to get a job.

Some say he found employ as a waiter in a Rap club called House of Ill Repute, others that he was a horrible fisherman, yet others that he earned cash money by hard labouring in a digital salt mine, his fingers and complexion ruined by his long hours grafting at the salt face and staring at a screen in a Internet Cafe. Regardless if all this is true or not really, his phone records implied beyond reasonable doubt that he was in the area of Rua D’Esperanza on 23rd August around 22.13pm, and that there – hearing the news of a House Fire in his old brutalist housing estate back home in Endland (sic), and plunging to a deep fever of ‘homesicknass’, he tried calling home some several hundred and 17 times. No answer. The eyes of the Scarton turned heavy with pain, his heartbeat knocked askew.

5 nights later, lost in music and sadness, illuminated by florescent light refracted in revolverising disco mirrors and trying to drown his sorrows in drinking double strength Caipirinhas on Ice, Scarton met a local woman called Sophistia at an Internet Singles Dating Bar Disco & Kebab Stand. Looking deep at their own reflections in the deep of each others eyes in that Place, they fell, as the poets say ‘deep in love at first sight’ © and later, on the litter strewn Praça del Thromboisis, to the distant strains of Lana Dull Ray that thumped from some cars at far off traffic lights, Scarton, the Touristic, proposed marriage.

To Scarton, Sophistia was the very Apple of his Heart, the End of his Chains, and she was Viagra to his Cock, and he said also she was The Lemon Juice to His Eyes After Long Years of Getting Hit With The Tear Gas of the World but she told him to be quiet, and that that was too complicated. Sophistia, he murmured at any opportunity, Sophistia etc etc repeatedly until after several nights the people in the neighbouring apartment felt sure that he had done gone mad. Indeed, Sophistia was the name that Scarton had on his lips in the morning and night, and what he quickly got done as a tattoo on his shoulders, just above where it said ‘Narcoleptic Barmy Army’ which was a loose-knit zombie teenage fashion thing with affiliations to soccer hooliganism that he had been part of when the was younger. ‘Sophistia Forever’ it said, in a typeface the Tattooist called BureauGrotesque 130pt.


Before the marriage could be done though Scarton reported to the Police of Lisboa, as was the custom then, seeking news about his stolen rucksack in effort to resolve his affairs in time for the ceremony.

Bad news. Once the anyway pointless update of the idiot Scarton concerning his bag etc was done the cops locked him up on suspicion of involvement in another matter that is not the subject of this narrative. On his first night in prison Scarton lay awake until dawn in his jail cell and could not sleep at all, thinking about his wife to be, (Sophistia) and wondering what she would think of his unexplicable absence, and if she would go back to the Internet Singles Dating Bar Disco & Kebab Stand and find another man. On the second night in the lonely jail cell he could also not sleep. And on the third and fourth (4th) nights just the same, he just lay on what passed for a mattress and stared at what passed for the ceiling, counting down the hours like a Prisoner of Time itself. On the fifth (5th) night however, exhausted by all the fucking stress and slumber deprivations, Scarton at last slept a long, long very long night, not stirring even when the web Spiders were walking over him or when Floressence light was flickering, and not even stirring when the Guards treated him to Karaoke Fado © served cold from the corridor outside.

That night as he slept Scarton dreamed an epic, troubling and vivid dream, just like those that took place long before television and other crap conspired to spoil ‘the people power of human imagination’ (sic).

In the dream he (Scarton) was a beggar man, soliciting coins on the corner of a street corner nearby an ATM in Lisaboa, and later he was setting sail on a sailing ship from the harbour, in his hands holding a flag of the ancient Navy and another flag, especially that of a well-known high-street Bank. In the final part or chapter of the dream Scarton was back in Lisaboa, no longer a beggar but rich beyond any compare as well as happily and legally married to Sophistia. In the dream the source of his wealth was linked in some way that was not clear, to a mysterious parcel what Sophistia carried for Scarton at all times, the parcel made of an unusual substance that other persons could not recognise, specifically a kind of orange canvas-like but synthetic material. Of course it was clear and well known to Scarton in his slumbering vision that this so-mysterious parcel Sophistia held for him was a kind of loose stand-in or temporary Symbolic of his missing rucksack, and that the fate of the two objects, one real, the other to a large extent metaphorical, was incontestably entwined.

On awaking Scarton banged his plastic plate and cup against the bars of his prison cell repeatedly, summoning the guards and earning both their disrespect and the great displeasure of his fellow prisoners, who wished to continue their slumbers much longer, or at least as long as was possible in that terrible jail.

‘I demand to be released at once’, demanded Scarton, and the Guards snorted with laughter, sending their fizzy drinks spurting out of their noses and reminding him (Scarton) that they (the guards) were remarkable (renowned the free world over) not for their leniency or fairness, but for their casual, brutal and largely unsupervised violence which all too often led to the premature bereavement of those that they supposedly had care and custody over.

Calmed by these words Scartan went back to the corner of the cell and curled up in it tight, his forearms a knot of anguish wrapped double round his own skull, shutting out the light and weeping for his fear of losing Sophistia.


It was only late the next night, when the big hand and the little hand were both on the 12, that the cops released Scarton, giving no comprehensible explanation of why he had been locked up in the 1st place. Thinking he should get exit fast, pulling his coat up tight and raising the hood to largely obscure his identity, Scarton descended the prison staircase as rapidly as possible, spilling through the double doors at the bottom at speed and out into Lisabon, merging with its shadows, its bustle and its night, in search of his love Sophistia.

Scartan went first to the address on Rua Psychosis where his love had told him that she lived but it turned out to be a boarded up building, partly closed down, and partly given over to a wholesale business re-selling genetically modified crops that were not fit for human consumption.

Panicked not to find her Scartom went next to a bar in the Old Town of Liverpool Lisboa, where he and Sophistia used to hang out sometimes in their brief romance, a former sailors’ brothel called Ines Inside & Out now converted as a Upscale eatery and Endland-style Theme Pub under the name The Architects of Misfortune. Morose and mind racing Scarton ate tinned fish and calling Sophistia repeatedly on her cell phone every 90 seconds that she did not answer and leaving a message after message, meanwhile getting into a conversation with some supposedly local girls dressed in a vertiginous height of discount fashion that was mostly sequins, giggles and polyurethane, and that he could not really tell if they were being friendly or if they were just leading him on so that they could lure him out down a dark alley where their boyfriends would rob him of his wallet, his mobile and his watch and his Timberlands.

In the end the Scartem was so depressed he hardly didn't care what happened to him at all. He yearned his love and his rucksack. He was tired. He was sad. He did not know what was happening. He wanted to sleep. He wanted to lie down. He wanted another drink. He wanted this whole thing to be over and indeed, when the girls he was talking to went off from the bar (Ines), he was struck by a irresistible urge to head out with them despite all common senses to the contrary. He knew full well from an advice column that he once read online that he should not try to involve himself with 2 girls at the same time, esp not girls as drunk as those 2, but in any case regardless, he followed them as they went tottering out into the streets on the futile and convoluted search for a party or something like it. Scartam tagged along from place to place, the 3 of them an unwieldy triple-act in the maze of Lisboa’s increasingly Darkened streets. Scarton was still miserable but somehow vaguely enjoying the vibe, even buying pet lizards for the girls from some urchin kid who materialised unexpected on a deserted Rua Malfeitor, a pre-legal reptile sales rep in barefeet and a T-Shirt of Vladimir Putin.

From time to time as the night unravelled, Scarton would remember Sophistia and check his phone, calling her or sending SMS, all to no avail. Around 3 maybe 4am, as Scarton and the girls stumbled together, the taller of them stopped laughing so much and instead complained that she was feeling tired and then that alas she began to feel ill, staggering and looking dizzy in her crop top, heels and sequin covered short shorts.

Sitting down on some marble steps to rest she let her lizard out of her hand and blankly watched it go running off down a hole down into the earth, then she moaned and sank back, even lower to the ground, and eventually passed out and her friend kept saying ‘Jennifer, Jennifer’ to wake her, but she (Jennifer) would not wake, only signs of life getting slower and slower until her voice pretty much almost ran out, and then her eyesight failed and her tongue slurred thickly and from the depths you could just almost still hear her whispering ‘help, help, help me, help’ and then in the end another voice came out of her that was not her voice at all and it was saying ‘Game Over, Game Over’ and ‘Pay More Credit at the Counter If You Want to Play On’ and then she (Jennifer) went still and stiff and soon became very cold and did not move there on the steps and her friend (Claryssa or Clarissifa, or somesuch, from United States) began to panic also, checking her own pulse frantically and trying to ring the customer support line of whatever game she and the Jennifer were apparently playing and crying and running out of credit on her phone also and asking Skarton to do something though she did not know what he could do really and instead he only held her hand and gazed helpless into her helpless eyes until not too long afterwards he felt it (her hand) also turning cold and she also started to say the by now pretty ominous words ‘Help Help’, and also the stiffness came to her too and she let out some simple fragmented words – to say that she loved this one or that one, and that he (Scartan, who witnessed the whole scene) should send a message to her Mother and her boyfriend or somesuch, back home wherever that was in Maryland and a fragment of a nursery rhyme, then she too was very perfect still on the marble worn by time and a million footsteps, the two of them like side by side as broken on the steps and Scarton looking down then turned his eyes up to the Stars in despair and checking his phone for no word of Sophistia.

When the cops came to clear up the mess with the Game Overs, Scarton answered their Qs as best he could, feeling more and more of a twat for being there in the 1st place and eager to get home to see if S. had showed up again. The cops though took their own sweet time; fingerprints and trivia quizzes, background checks, swabs, trick questions, retina scans, blood tests, IQ tests and Litmus tests and Turing Tests and etc and by the time Scartom got home it was already 5am and the Pasteleraria (sic) below his flat was operating at full speed, pumping charms, noise and the smells of ‘cookery’ out into the neighbourhood dawn.


Months passed.

The fair land of Lisboa was consumed by strikes, carnivals and ghosts of colonial era Ships that had departed centuries back but now returned at random, clogging the harbour with their slow speeds and tattered sails, the sailors calling from their ambiguous Limbo in antique slang, demanding to know how faired the king or the Queen or whatever. Scarton stayed indoors. One night in the car park beyond the Best Buy on Florissant, protestors set fire to an effigy of the Troika, parading the grotesque figures of the European Union, the European Central Bank and the IMF around on their backs before dumping them, burning, at the Parliament doors, to the cheers of the drunken crowd. Scarton watched the overspill from the revels from his window, observing the undercover plain clothes cops as they slipped amongst the protestors in the street, uploading pictures of the persons they supposed to be ringleaders to a private channel on the All New Instagram.

Later, lying on the mattress on his floor he heard once more the mournful sounds of Lana Dull Ray weaving closer in the night air, as though braided on the roars and yells of the mob that still blistered and turned on the streets outside. “Sweetness” she sang above the far off twittering of ambulances, fire trucks and cop cars, “There will be no closure. Balance will never return. There will be no level scales..” a song from the side two opening track of her album “Real Housewives of the East Ural Nature Reserve”.

Eventually the singing and the yelling from everyone came to an end and Scarton slept in what passed for silence in Lisboa at that time. No matter what happened he could not forget Sophistia.


Many nights afterwards Scartone dreamt a fitful dream that he was somehow back in the original Garden wherin he started this unlikely tale (sic), lying down on the actual grass again, and actual sorry head resting once more on the actual rucksack. From this strange slanted Perspective, he could observe the peacocks moving about, going this way and that, and he could hear also a sound from far away, at least so he thought it in the dream, and he roused himself from his place lying on the dream grass there to search for it. Night after night he tried, without success, to reach that sound until finally the figure of Sophistia showed up (appeared to him in the dream) and led him there. “Come with me” she said and in the dream he willingly followed, as he would have done in real and actual life.

Sophistia led him to window in the large wall that surrounded the garden from which he could see down on Lisboa, not like the real view from his apartment but like a slowed down or nightsight version of it, with things somehow more blurred and more clear at exactly the same time. The lights of the city shifted and blinked, flickering in a pattern that was no pattern at all etc but when Scarton (in the dream) turned to Sophistia for some kind of explanation she was gone.


When Scartan woke from this long dream he was in his apartment again lying in the exact same position as he had been when he went to sleep, twisted on the matress (sic) on the floor and to his shock and awe Sophistia was lain beside him, only she had blood all over her and a very dead looking smile on her once-beautiful looking and formerly alive face.

Confronted by this scene Scartan screamed in shock and big surprise, jabbering like a idiot about who could of done such a thing and oh oh his love and that kind of crap and then started looking for a sign of the Intruder or whosoever had done this terrible ‘unpaid labour of devile’ ©. Round and round the apartment he walked, treading the blood from his dead love into the carpet and generally compromising what the police would later call a crime scene.

When he got his mental equilibrium back to square one Scartaum picked up his phone to call the cops but just when he was dialing he realised how bad this was all gonna look when they arrived with the blood and the dead Sophistia and how stupid his story was gonna sound and how they would probably not believe him of any word he said and he put the phone back in his pocket, washed his hands and tried to clean the blood off his shoes in the bathtub with the shower and paper towels then he packed a bag and he dyed his hair a orange colour using a mixture of spices and children’s paints that were left in a drawer in the kitchen for some inexplicable reason.

Thus disguised Spartan took a cab (taxi) to the airport, weeping and mourning Sophistia and shaping up badly the whole way, staring out the windows at his beloved Lisboa and knowing that he was leaving for good, the beautiful lights and the darkness of the waterfront and his love, his love, his love that he would not see no more. And then as they went off the freeway he suddenly remembered that he had not got his passport with him and he told the driver to turn around and the driver turned around and they went back to the apartment and the taxi waited by the Pasteleraria (sic) where the steam engines were starting to work overtime and Sparton went up the stairs in a state of trepidations and dread and opened the door with trembling heart and also hands.

Inside the apartment it was empty and there was no Sophistia all bloody and wounded and dead and there was no blood anywhere anymore and Spartan moved slowly from one room to another, rubbing at his eyes, heart clamouring, and but he thought and what and what and if and why and when and what and what and how and how and how and why and what and when and why and what and why and what and if and why and what the fuck.

Scartan called her name: Sophistia.

No answer.

Hand on the Passport in the drawer beside the TV, he thought of course that if she was really not dead then he did not have to leave Lisboa but then he picked it up anyway (the passport), walked out of the door and down the stairs, and fell into the back of the car ‘once again’ ©. Things were too twisted up, he thought, he knew he could not stay.

On the lonely road to the airport the driver offered only radio therapy and few words of wisdom, Scartan paid with a fist of coins, hit up the EasyJet counter and purchased a ticket back to Endland (sic).

At the Gate he ate a box of pastel del nata and stared at the runway, the darkening sky, the lights of the aircraft as they lifted and soared. He slept the whole flight home.


Endland (sic) when he got there was an agony of fluorescent light reflected in linoleum and the long brutal sharp tongued quiz show of Immigration desk. Why was he home? they wanted to know. How long had he been in the Land of Lisboa? What had he seen there? Were the people there intelligent or kind? Were they plotting a massacre? Were they part of Austerity? What clothing and customs did they wear? Scarton answered quickly, not thinking about his answers properly and before he knew it he was flagged as a possible target, dragged out of line for some more detailed questions and placed in a room with 20 other black guys ‘strictly at random’.

The clock in the waiting room ticked double loud, the floor shone bright and ocean deep, the walls had pictures of celebrities from a previous era, dancing at a Product Launch, bowing kisses to a crowd, staring long, hard and deep into the lens of the camera and seeming to pity Scarton as he sat there, too tired to be properly nervous, too nervous to be properly tired.

Once he got past the Citizenship test Scartan wiped the spermicide out of his eyes, dressed swiftly and left the room without thinking to count the score. A pass was a pass.

Outside he got a taxi, declaring the name of the street and brutalist towerblock whereby he used to live. No problem, said the driver and off they went, the dude given to speeding up the car and bumping it into other cars as a signal they needed to get out of the way.

All along the motorway there stood the wicker effigies of various heroes and hoodlums as was celebrated in Endland (sic) at that time. There was the old Cromwell, his body in the chains, and there was the idiot Blair on his knees before the Jihadists, eyes bright burning and bulging, just before the last one cutted off his head. And there was a massive figure of the Wayne Rooney, and Sheryl (?), and a half a modernist tower block replicated from olden times all burning. And there was the graffiti saying BLOOD BLOCK and ORANGES, and there was the sound of the car, and the voice on the radio saying bad news, and all apologies.

When they came finally to his Road Scarton was almost too afeared (sic) to get out of the car. He thought he could feel his heart pounding and he did not want to move. The driver said ‘but you have to go’ so Scatron stumbled out on the gravel drive, the tears streaming onto his tanned skin and running down as he shook the drivers hand and made his way to the door where the ghost of his father was waiting, and the ghost of his mother and the ghost of his sister and it was only then really, only really then, that Scarton realised it was him that had died, not Sophistia, that it was him that died a long long time ago, most likely in that garden of Lisboa of the peacocks and the fading fado sound he thought and he felt happy then, when he knew that, finally, happier than in other times, relaxed and steady in the certainty of his own end, wrapped in his cold mothers arms, in the stare of his cold father, in the tears of his cold sister.

And for the rest in Endland (sic), well, it was just like normal in them Total Bargain Dayze with the snowball contests and the waterboarding in the doorways of abandoned shops and the Holly and the Ivy and the online gaming and the fixed odds betting machines and the men yelling in Scouser accents from the house next door at regular irregular intervals telling their Wives to ‘Shut Up’, and ‘Beast Wars’ was popular and Chinese Money flooded out the markets and the memory of what happened at the Peace Talks was fading anyway and Keira Knightley was arrested for Crimes Against Acting and Nitrogen Cocktails were still all the rage, a la mode and de rigeur in the Pubs of Londone and of course children slept easy in their beds because they knew that The Saville was dead and it could not come to scare them anymore with its glittering eyes, yellowed hair, sunglasses and exploding cigars. And all over that country when the nights fell, people joined together in song and others dozed in front of TV or looked up at the stars and wondered which were probably satellites.

Scarton dead meanwhile, made instant coffee for his father. Drank a bottle of the old Halifax Lager flavoured with Enzymes from Rhodes. He stared in the scratched mirror of his childhood, brushed away more tears, examined his Tattoos of Excalibur and the Dam Busters, sighed a sigh of oldness, lusted for forgetting and sobbed for Lisbon/Lisabon and Sophistia, dream or no dream.


Lisbon/Sheffield/London 2015.


* Since the ‘90s, ‘Endland’ has made multiple appearances in Etchells’ stories; a country that – according to the author – both does and does not exist. He mixes references to real people and locations with names sprouted in his own imagination, uses Old English vocabulary alongside deliberately misspelled words. He posits that it’s precisely this kind of grotesque storytelling that can tell us something about the ‘strange and bitter times’ in which we live.
The author explains the origins of his Endland stories in more details in this text (pdf).

téléchargez ePub Imprimé

BureauGrotesque – Uma Triste História de Escartão de Finglaterra (sic)

Andando às voltas durante longas horas, derreado e/ou exausto com as várias colinas íngremes e luz solar e pedras da calçada e vinho à hora do almoço, aquele turista idiota e ébrio chamado Escartão de Finglaterra (sic), perdeu-se numa terra remota e a modos que inventada chamada Lisboa. Ao cabo de algum tempo, quando o Sol começava a afundar-se entrou igualmente em desespero e foi dar por acaso à provável miragem de um pátio/jardim onde se afundaram também os seus joelhos e adormeceu profundamente sobre o terreno vulgar (de erva), por um tempo infindo enquanto vários Pavões cirandavam de roda dele na direção sem tino da tarde, como se tais criaturas fabulosas soubessem muito bem que a verdadeira história em que apareciam não começara ainda e deveras.

Quando o Escartão acordou horas mais tarde fê-lo com uma ressaca também acrescida de pesar, angústia e vários gritos de Alarim (sic), pois enquanto dormia a sua mochila/sacola ou coisa que o valha fora roubada por um desconhecido vagabundo meliante. Tendo sido convocados à cena de tais apuros, os guardas deste jardim de miragem não se fizeram rogados em incomodá-lo de pronto (ao Escartão, o turista) com uma miríade de perguntas e sugestões respeitantes ao assunto de ele ter ou não a certeza de efetiva e a bem dizer rigorosamente transportar consigo a sacola ou saco afinal de contas, ou se tamanho chinfrim não seria tão-só um inocente equívoco, algo que levasse a admitir uma outra explicação bastante mais simples e menos melodramática, por exemplo: não teria ele deixado a mochila numa Pousada, ou alhures, ou no Bengaleiro do Museu da Cidade de Lisboa & sua História ou etc. E aguardou ele (Escartão, juntamente com a mochila presuntivamente [sic] furtada) que terminassem todo aquele léro-léro, posto o que a todos implorou que por favor lhe inspecionassem a bochecha para comprovar a sua história, apontando para a pele no sítio preciso onde a impressão do fecho de correr e da textura da sua mochila se espelhava imperfeitamente dado há pouco aí lhe ter servido como almofada de improviso, restando a bochecha como evanescente registo do artigo roubado (ou de toda a forma e feitio agora ausente) que ele assaz prezara.


Durante os vários meses (ou dias) subsequentes, pugnou Escartão por um retorno urgente da sua mochila, batendo os Bares da Cidade Velha por intermédio de impressões digitais ou óculos do Projeto Google, inquirindo pistas aos seus contactos do submundo nos cais, calcorreando a orla marítima até ao Estoril e interrogando todos os transeuntes e cães vadios com que se cruzava, chegando mesmo a colocar num jornal regional um pequeno anúncio muito mal transletrado (sic) na língua local, MOCHILA FRUTADA, RECOMPENSA ADEQUADA, tudo em vão. Enfim, porém, sequer sem uma muda de roupa ou outros bens, fartou-se Escartão de dormir nas dunas adjacentes ao parque de estacionamento e de comer somente os restos de comida do jardim zoológico, envidando ao invés as necessárias deligências (sic) para arranjar emprego.

Há quem diga que encontrou trabalho como empregado de mesa num clube de Rap chamado Casa de Má Fama, outros que foi um vergonhoso pescador, e ainda outros que ganhou dinheiro a pronto a trabalhar no duro numa salina digital, estragando os dedos e a figura com as muitas horas passadas a escarafunchar rabiscos na fronte do sal e a olhar para um ecrã num cibercafé. Seja isto verídico ou nem tanto, os seus registos telefónicos conduzem à legítima conclusão de que ele se encontrava na zona da Rua da Esperança no dia 23 de agosto cerca das 22h13, onde ouviu sentado as notícias de um Incêndio Doméstico no seu velho e brutalista edifício habitacional lá na terra natal de Finglaterra (sic), e que, mergulhando em altas febres de “saudadje”, tentou ligar para casa umas cento e tal e 17 vezes. Sem resposta. Os seus olhos tornaram-se pesados de desgosto e falharam-lhe as batidas cardíacas.

5 noites depois, perdido em música e tristeza, iluminado pela luz fluorescente refratada pelos espelhos girandulatórios de uma discoteca e esforçando-se por afogar as mágoas com a ingestão de duplas Caipirinhas on the Rocks, Escartão conheceu uma mulher do burgo chamada Sophistia numa Kebaberia & Bar Dançante de Encontros de Internet para Solteiros. Contemplando profundamente os seus reflexos nas profundezas dos olhos um do outro naquele Sítio, sucumbiram, como dizem os poetas, à “paixão à primeira vista” ©, posto o que, entre o entulho da Praça da Trombólise, ouvindo os distantes acordes de Lana Dolo Ray que sacolejavam de certos veículos nos semáforos ao longe, Escartão, o Turístico, pediu Sophistia em casamento.

Para Escartão, Sophistia era a verdadeira e única Maçã do seu Coração, o Corte das suas Amarras, era a Viagra do seu Pau, e até lhe disse que era o Sumo de Limão para os Seus Olhos Após Longos Anos a Apanhar com o Gás Lacrimogénio do Mundo, mas ela mandou-o calar, que isso era muito complicado. Sophistia, murmurava ele à mínima oportunidade, Sophistia etc etc sucessivamente até que após várias noites as pessoas do apartamento vizinho se convenceram de que ele enlouquecera de vez. Efetivamente, Sohpistia era o nome que Escartão tinha nos lábios de manhã e de noite, e que rapidamente mandou tatuar nos ombros, mesmo em cima de onde se lia “Super-Dragões Narcolépticos”, que era uma moda zombie e deconchavada de adolescentes com associações ao hooliganismo futebolístico a que ele pertencera quando era mais novo. “Sophista Eternamente” dizia, num tipo de letra que o Tatuador chamou BureauGrotesque 130pt.


Antes de se poder concretizar o casamento, porém, Escartão apresentou-se à Polícia de Lisboa, segundo o costume da época, para saber notícias da sua mochila roubada a fim de resolver os seus assuntos a tempo da cerimónia.

Más notícias. Quando terminou a atualização de todo infrutífera do idiota Escartão a respeito do seu saco etc, os chuis meteram-no no xelindró devido a suspeitas de envolvimento num outro caso que não é assunto desta narrativa. Na primeira noite passada na prisão, Escartão ficou acordado até de madrugada na sua cela sem conseguir dormir nada, a pensar na sua futura esposa (Sophistia) e a cogitar que pensaria ela da sua inexplicável ausência, e se voltaria à Kebaberia & Bar Dançante de Encontros de Internet para Solteiros onde encontraria outro. Na segunda noite na cela solitária também não conseguiu dormir. E na terceira e quarta (4ª) noites a mesma coisa, ficou meramente deitado sobre o que passava por ser um colchão e a olhar para o que passava por ser o teto, em contagem decrescente das horas como um verdadeiro Prisioneiro do Tempo. Na quinta (5ª) noite, porém, completamente fodido de tanto stress e privações de sono, Escartão dormiu enfim uma longa e imensamente prolongada noite, sem se mexer sequer com as Aranhas Rastreadoras a andar sobre si, nem com os estremecimentos da Floressência in Lux, ou tão pouco se mexer quando os Guardas lhe serviram Fado Karaoke © a frio do corredor lá fora.

Nessa noite enquanto dormia Escartão teve um sonho épico, perturbador e nítido, exatamente como os que aconteciam antes de a televisão e outras porcarias conspirarem para arruinar “o poder popular da imaginação humana” (sic).

No sonho, ele (Escartão) era um mendigo, a pedir moedinhas à esquina junto a uma caixa de Multibanco de Lisaboa, e depois estava a levantar amarras do cais num veleiro, segurando nas mãos uma bandeira da Marinha de antigamente e outra bandeira, em especial a de um Banco muito conceituado da avenida. Na última parte, ou último capítulo do sonho, Escartão estava outra vez em Lisaboa, e já não era um mendigo mas incomensuravelmente rico além de feliz e legalmente casado com Sophistia. No sonho a fonte da sua fortuna associava-se de forma não muito clara a um pacote misterioso, o qual Sophistia carregava por ele em todos os momentos, sendo o pacote composto por uma substância rara que as outras pessoas não conseguiam reconhecer, mais especificamente uma espécie de lona cor de laranja mas de material sintético. Era obviamente claro e consabido para Escartão na sua visão sonolenta que o tal pacote muito misterioso que Sophistia carregava por ele era uma espécie de vago objeto de substituição, ou de transição Simbólica, da sua mochila perdida, e que o destino dos dois elementos, em que um era real e o outro em larga medida metafórico, se entrelaçava irrevogavelmente.

Quando acordou, Escartão fez ribombar repetidamente o prato e a caneca de plástico contra as barras da sua cela prisional, convocando os guardas e granjeando quer o desrespeito destes quer o enorme desagrado dos seus pares reclusos, que queriam prolongar bastante mais os seus sonos, ou quando muito o mais possível naquela horrível prisão.

— Exijo que me libertem imediatamente — exigiu Escartão, e os guardas roncaram de riso, lançando em repuxo pelas narinas as bebidas com gás e recordando-o (a ele, Escartão) que eles (os guardas) haviam granjeado uma reputação (disseminada por todo o mundo livre) não pela sua condescendência ou justiça, mas pela sua violência arbitrária, brutal e praticamente sem vigilância, que não raro conduzia ao pesar prematuro dos que aparentemente se encontravam sob os seus cuidados e alçada.

Tranquilizado por tais palavras, Escartom voltou para o canto da sua cela onde se dobrou todo encolhido, os braços num nó cego de angústia duplamente cruzados sobre o crânio, tapando a luz e chorando pelo medo de perder Sophistia.


Só na noite seguinte, já tarde, quando o ponteiro grande e o ponteiro pequeno se encontraram ambos no número 12, vieram os chuis libertar Escartão, sem lhe darem qualquer explicação inteligível sobre o motivo da sua detenção em primeiro lugar. Julgando que o melhor era raspar-se depressa, abotoando o casaco até cima e enfiando o capuz para ocultar quanto podia a sua identidade, Escartão desceu pelas escadas da prisão o mais rapidamente possível, derrapando pelas portas duplas ao fundo a grande velocidade, e emergindo em Lisaboa, fundindo-se com as suas sombras, sua azáfama e sua noite, em busca do seu amor, Sophistia.

Escartão dirigiu-se em primeiro lugar ao endereço da Rua Psicose onde o seu amor lhe dissera que vivia, mas que era afinal um prédio entaipado, em parte devoluto e em parte ocupado por um negócio grossista de revenda de colheitas geneticamente modificadas e impróprias para consumo humano.

Em pânico por não a encontrar, Encartão dirigiu-se a seguir a um bar na Baixa de Liverpool Lisboa, onde ele e Sophistia iam às vezes durante o seu breve romance, que antes era um bordel de marinheiros chamado Inês Dentro & Fora e agora se convertera num restaurante Fino e Bar Temático de estilo finglês que dava pelo nome de Os Arquitetos da Desgraça. Taciturno e com a cabeça a mil, Escartão comeu conservas de peixe a ligar repetidamente para o telemóvel de Sophistia a cada 90 segundos depois de não obter respostas, e a deixar sucessivas mensagens, ao mesmo tempo que se envolvia numa conversa com umas raparigas alegadamente locais vestidas numa loucura vertiginosa de moda a desconto, que consistia basicamente em lantejoulas, risos parvos e poliuretano, sendo que ele não conseguia perceber se elas estavam só a ser simpáticas ou a enrolá-lo para o poderem levar lá para fora até um beco escuro onde os namorados lhe roubariam a carteira, o telemóvel, o relógio e os Timberlands.

Ao fim e ao cabo o Escratão estava tão deprimido que mal queria saber o que lhe aconteceria afinal. Tinha saudades do seu amor e da sua mochila. Estava cansado. Estava triste. Não sabia o que estava a acontecer. Queria dormir. Queria deitar-se. Queria outro copo. Queria que aquilo tudo acabasse e na realidade quando as raparigas com quem estava a falar saíram do bar (Inês), assaltou-o uma vontade extraordinária de partir com elas apesar de todo o senso comum em sentido contrário. Sabia muito bem à conta de uma rubrica de conselhos que lera online que não devia tentar meter-se com 2 raparigas duma vez, especialmente raparigas tão bêbedas como aquelas 2, mas de toda a maneira e feitio seguiu-as enquanto elas cambaleavam pelas ruas na busca fútil e ensarilhada de uma festa ou qualquer coisa parecida. Escartaum foi-se deixando arrastar de sítio em sítio, os 3 deles um triplo virote desirmanado no labirinto das ruas gradualmente Escurecidas de Lisboa. Escartão continuava infeliz mas de certa maneira a curtir vagamente a onda, chegando a comprar uns lagartinhos de estimação para as miúdas a um malandro de um catraio que se materializou inesperadamente numa deserta Rua Malfeitor, um vendedor de répteis pré-legal de pés descalços e uma T-shirt do Vladimir Putin.

De quando em vez no desenrolar da noite, Escartão lembrava-se de Sophistia e consultava o telefone, ligando-lhe ou enviando um SMS, tudo em vão. Cerca das 3 ou talvez 4 da manhã, enquanto Escartão e as raparigas tropeçavam em conjunto, a mais alta parou de se rir tanto queixando-se ao invés de que se sentia cansada e depois que ai dela se estava a sentir mal, vacilando e ao que parecia entontecendo no seu mínimo top, saltos altos e shorts super-curtos cobertos de lantejoulas.

Tendo-se sentado a descansar nuns degraus de mármore soltou o lagarto da mão e ficou a vê-lo sem reação a largar em correria por um buraco dentro da terra abaixo, posto o que ela gemeu e afundou-se para trás, para ainda mais abaixo no chão, e acabou por desmaiar e a amiga sempre a dizer “Jennifer, Jennifer” para a acordar até que a voz dela lá esmoreceu, e depois falhou-lhe a vista e a língua enrolou-se-lhe com certa espessura e das profundezas ainda se conseguia ouvi-la sussurrar “socorro, socorro, acudam-me” até que uma outra voz acabou por sair de si sem se parecer minimamente com a dela e dizia “Fim de Jogo Fim de Jogo” e “Pague ao Balcão para Continuar a Jogar” e então ela (Jennifer) ficou queda e dura e toda fria sem tardar e sem se mexer ali nos degraus e a sua amiga (Claryssa or Clarissifa, ou coisa parecida, dos Estados Unidos) começou a panicar também, a verificar o próprio pulso freneticamente e a tentar ligar para a linha de apoio ao cliente do tal jogo que ela e Jennifer pelos vistos estariam a jogar e a chorar e além disso a esgotar o crédito do telefone e a pedir a Escartã que fizesse alguma coisa ainda que ela não soubesse o que podia ele realmente fazer e em vez disso ele só lhe pegou na mão e contemplou com desamparo os seus olhos desamparados até pouco depois a sentir (à mão dela) arrefecer também e ela principiar também a dizer aquelas palavras que já começavam a parecer bastante agourentas “Socorro Acudam-me”, e a dureza a dominá-la também e ela a articular umas quantas palavras fragmentadas — a dizer que amava este ou aquela, e que ele (Escartonho, testemunha de toda a cena) devia mandar uma mensagem à Mãe e ao namorado dela ou alguém do género lá na terra dela onde quer que fosse, na Maryland, e um pedaço de uma lengalenga infantil, e então também ela ficou perfeitamente queda sobre o mármore gasto pelo tempo e por milhares de milhões de passos, os dois assim lado a lado tão alquebrados nos degraus e Escartão de olhos postos no chão voltou-os então para as Estrelas em desespero e consultou o telefone sem palavra alguma de Sophistia.

Quando chegaram os chuis para meter ordem naquela cegarrega de Fins de Jogo, Escartão respondeu-lhes às perguntas o melhor que pôde, sentindo-se cada vez mais tanso por estar ali em primeiro lugar e desejoso de ir para a casa ver se S. tinha aparecido outra vez. Os chuis levaram o seu tempo, nas calmas; impressões digitais e perguntas de cultura geral, verificações, zaragatoas, questões armadilhadas, scans à retina, análises ao sangue, testes de QI e eliminatórias de morte súbita e testes de Turing e etc e pela altura em que Escratum chegou a casa já eram 5 da manhã e a Pasteleraria (sic) em baixo do seu apartamento estava a funcionar a todo o gás, a bombar bons bocados, barulhos e cheiros de “cozinha” pela aurora do bairro.


Passaram meses.

A linda terra de Lisboa viu-se consumida por greves, carnavais e fantasmas de Naus da era colonial que haviam partido há séculos mas regressavam agora ao acaso, atravancando o cais com as suas morosas velocidades e esfarrapadas velas, os marinheiros a chamar do seu ambíguo Limbo em calão arcaico, a quererem saber como passava o rei ou a Rainha ou o que fosse. Escartão não saía de casa. Certa noite no parque de estacionamento a seguir ao Preço Certo de Florissant, os manifestantes deitaram fogo a uma efígie da Troika, fazendo desfilar as figuras grotescas da União Europeia, do Banco Central Europeu e do FMI às suas costas antes de as despejarem, ardendo, às portas do Parlamento, sob a aclamação da ébria multidão. Escartão viu da janela os derrames das folias, observando os polícias à paisana que se infiltravam entre os manifestantes da rua, a carregar as fotos das pessoas que supunham ser os instigadores da rebelião para um canal privado do Novíssimo Instagram.

Mais tarde, estendido na enxerga do seu soalho escutou mais uma vez os dolentes acordes de Lana Dolo Ray adensando-se no ar noturno, como se entrançados nos urros e uivos da multidão que ainda girava e raivava pelas ruas lá fora. “Candura minha,” cantava ela sobre as buzinas distantes das ambulâncias e dos carros dos bombeiros e da polícia, “não fecharemos o círculo. Nunca voltará o equilíbrio, não haverá pesos para a balança”, uma canção da faixa que abria o lado B do seu álbum “Autênticas Donas de Casa da Reserva Natural dos Urais Orientais.”

Até que enfim amainou a cantoria e a gritaria de toda a gente e Escartão dormiu por entre aquilo que na Lisboa da altura se fazia passar por silêncio. O que quer que acontecesse, não conseguia esquecer Sophistia.


Muitas noites depois Escarlatão teve um sonho convulso no qual sem saber como estava de volta ao Jardim original de onde provira o começo desta história improvável (sic), deitado outra vez na genuína relva com a sua cabeça genuinamente dorida repousando de novo na genuína mochila. Dessa estranha e enviesada Perspetiva, podia observar os pavões pavoneando-se, cirandando por aqui e acolá, e podia também ouvir um som de muito longe, ou pelo menos pensou que sim no sonho, e levantou-se daquele sítio onde jazia lá na relva onírica para o procurar. Noite após noite tentou sem êxito alcançar o tal som até que finalmente apareceu a figura de Sophistia (apareceu-lhe no sonho) e conduziu-o até ele. “Anda comigo” disse ela e no sonho ele seguiu-a de bom-grado, como teria feito na vida real e genuína.

Sophistia levou-o a uma janela do grande muro que rodeava o jardim e do qual ele podia ver Lisboa em baixo, não como na vista verdadeira do seu apartamento mas como numa versão em câmara lenta ou de noite, com as coisas de algum modo mais desfocadas e mais nítidas precisamente ao mesmo tempo. As luzes da cidade alternavam e piscavam, tremeluzindo num padrão que não era padrão nenhum etc mas quando Escartão (no sonho) se voltou para Sophistia para que lhe desse alguma explicação ela desaparecera.


Quando Escartrum despertou deste longo sonho estava outra vez no seu apartamento deitado exatamente na mesma posição em que se encontrava quando adormeceu, torcido na exerga (sic) do chão e para seu susto e espanto Sophistia deitava-se a seu lado, só que estava cheia de sangue e com um sorriso de aspeto muito morto no seu outrora belo e antes vivo amado rosto.

Confrontado com tal cena Escarão gritou de choque e grã surpresa, tartamudeando como um tolo sobre quem ousara uma coisa daquelas e ó, ó, ó, o seu amor e todas essas tretas e depois começou à procura de uma pista do Intruso ou de quem podia ter feito tal “ingloriosa obra do demo” ©. E deu voltas e voltas pelo apartamento, pisando e arrastando o sangue do seu defunto amor para a alcatifa e comprometendo em traços largos aquilo que mais tarde a polícia apodaria de cenário do crime.

Quando conseguiu fazer reset ao equilíbrio mental, Escrotão pegou no telefone para ligar à polícia mas no preciso instante em que marcava o número percebeu que mal que as coisas iam parecer quando chegassem com o sangue e a morta Sophistia e que estúpida iam achar a sua história e provavelmente nem iriam acreditar numa única palavra que ele dissesse e voltou a enfiar o telefone no bolso, lavou as mãos e tentou limpar o sangue dos sapatos na banheira com o chuveiro e papel higiénico e depois fez uma mala e pintou o cabelo de cor de laranja com uma mistura de especiarias e tintas para crianças que tinham ficado numa gaveta da cozinha sabe-se lá porquê.

Sob este disfarce, Espartão pegou (apanhou) um táxi para o aeroporto, chorando e carpindo Sophistia e muito dado à neura durante todo o caminho, de olhos fixos pela janela na sua amada Lisboa e sabendo que a deixava de vez, as lindas luzes e a escuridão ao rés da água e o seu amor, o seu amor, o seu amor, o seu amor que nunca mais veria. E então quando iam a entrar na circular lembrou-se de repente que não tinha o passaporte e disse ao motorista que desse meia volta e o motorista deu meia volta e regressaram ao apartamento e o táxi ficou à espera junto da Pasteleraria (sic) onde as máquinas a vapor começavam a fazer horas extraordinárias e Espartom subiu as escadas num estado de trepidação e tremor e abriu a porta de coração e mãos a tremer.

Lá dentro o apartamento estava vazio e já não havia nenhuma Sophistia toda ensanguentada e ferida e morta e já não havia nenhum sangue em lado nenhum e Espartão percorreu lentamente cada divisão, esfregando os olhos, com o coração clamando, e mas pensou ele e o quê e que coisa e se e porquê e quando e o quê que coisa e como e como e como e como e porquê e o quê e quando e porquê e que coisa e porquê o quê e se e porquê e what the fuck.

Escartão chamou o seu nome: Sophistia.

Sem resposta.

Com a mão no Passaporte na gaveta junto à TV, ele pensou obviamente que se ela não estava mesmo morta então ele não tinha de deixar Lisboa mas depois pegou nele à mesma (no passaporte), saiu pela porta e desceu as escadas e afundou-se “outra vez” © na parte de trás do carro. As coisas estavam demasiado embrulhadas, pensou ele, sabia que não podia ficar.

Na estrada solitária até ao aeroporto o motorista só lhe ofereceu terapia de rádio e poucas palavras sábias, Escartam pagou com um punhado de moedas, foi direito ao balcão da EasyJet e comprou um bilhete de volta a Finglaterra (sic).

Na Porta de Embarque comeu uma caixa de pastéis del nata e ficou a ver a pista, o céu que escurecia, as luzes do avião erguendo-se e singrando. Dormiu durante todo o voo de regresso.


A Finglaterra (sic) quando lá chegou era uma angústia de luzes fluorescentes refletidas no linóleo e no longo e brutal e aguerrido concurso de perguntas no balcão da Imigração. Porque estava em casa? queriam saber. Quanto tempo passara na Terra de Lisboa? O que lá vira? As pessoas de lá eram inteligentes e simpáticas? Planeavam uma chacina? Pertenciam à Austeridade? Quais os seus trajes e costumes? Escartão respondeu rapidamente, sem pensar bem nas respostas e antes de dar por ela já o tinham assinalado como possível alvo a abater, arrastado da fila para um interrogatório mais detalhado e enfiado numa sala com 20 outros tipos negros “numa seleção completamente aleatória”.

O relógio da sala de espera avançava com estridência exagerada, o chão era brilhante e profundo como o mar, as paredes exibiam retratos de celebridades de uma outra época, a dançarem num Lançamento de Produto, a mandarem beijos a uma multidão, a olharem longa, profunda e fixamente para a lente de uma máquina fotográfica e condoendo-se aparentemente de Escartão ali sentado, demasiado cansado para se sentir propriamente nervoso, demasiado nervoso para se sentir propriamente cansado.

Depois de ter passado o Teste de Cidadania Escartum limpou o espermicida dos olhos, vestiu-se rapidamente e abandonou a sala sem lhe ocorrer contar a pontuação. Passou e pronto.

Lá fora apanhou um táxi, declarando o nome da rua e da brutalista torre habitacional onde costumava viver. Sem problemas, disse o motorista e lá foram eles, sendo que o tipo era acelera e fã de ir contra os outros carros para lhes dar o toque de que tinham de se desviar do caminho.

Ao longo da autoestrada lá estavam as efígies de vime de vários heróis e vadios celebrados à época. Havia o velho Cromwell, com o corpo acorrentado, e o idiota do Blair de joelhos diante dos jihadistas, de olhos protuberantes e inflamados a brilhar, imediatamente antes de o último lhe cortar a cabeça. E havia uma estátua impressionante do Wayne Rooney, mais a Sheryl (?), e o bloco de um prédio meio modernista, réplica do antigamente, todo a arder. E havia o graffitti que dizia QUARTEIRÃO DE SANGUE e ORANGINA, e havia o som do carro, e a voz do autorrádio a dar más notícias e a desfazer-se em desculpas.

Quando finalmente chegaram à sua Rua Escartão quase que arreceava (sic) sair do carro. Pensava que podia sentir o seu coração a martelar e não se queria mexer. O motorista disse “mas tem de sair”, pelo que Escatrão tropeçou pela gravilha do caminho de acesso, de lágrimas a caírem-lhe pela pele bronzeada e a escorrerem para o chão enquanto apertava a mão do motorista e se encaminhava para a porta onde o aguardavam o fantasma do seu pai e o fantasma da sua mãe e o fantasma da sua irmã, e foi só então na verdade, e na verdade só então, que Escartão percebeu que era ele que tinha morrido, não Sophistia, ele quem morrera há muito e muito tempo, o mais provavelmente naquele jardim de Lisboa dos pavões e do som minguante do fado pensou ele e com isto sentiu-se feliz, quando soube, finalmente, mais feliz do que noutros tempos, tranquilo e firme na certeza do seu próprio fim, envolto nos braços da sua mãe fria, no olhar do seu pai frio, nas lágrimas da sua irmã fria.

Quanto ao resto na Finglaterra (sic), bom, era igual ao normal naquela Épica de Liquidação Total, com os concursos de bolas de neve e os tratos de polé à soleira de lojas abandonadas e o Azevinho e o Musgo e os jogos online e as máquinas de apostas viciadas e os homens a berrar em liverpolês da casa ao lado a intervalos regulares a mandarem às Esposas “Cala-a-Boca”, e a “Guerra das Feras” era popular e o Dinheiro Chinês inundava os mercados e a memória do sucedido nos Convénios da Paz desvanecia-se e Keira Knigthley estava presa por Crimes Contra a Representação, e os Cocktails de Nitrogénio continuavam de gritos, a la mode e de rigueur nos Pubs de Londão, e obviamente as crianças dormiam tranquilamente nas camas por saberem que O Saville (1) estava morto e já não os podia assustar nunca mais com os seus olhos brilhantes, cabelo amarelado, óculos de sol e charutos explosivos. E por todo o país quando caíam as noites, as pessoas juntavam-se a cantar e outras dormitavam frente à TV ou olhavam para as estrelas interrogando-se quais delas seriam satélites.

E no entretanto Escartão falecido fazia café para o pai. Bebia uma garrafa da velha Cerveja Artesanal de Halifax Aromatizada com Enzimas de Rodes. Olhava para o espelho riscado da sua infância, enxugava mais umas quantas lágrimas, observava as suas Tatuagens do Excalibur e dos Demolidores de Barragens, suspirava um suspiro de velhice, ansiava pelo esquecimento e soluçava por Lisboa / Lisaboa e Sophistia, sonho ou não.


Lisboa/Sheffield/Londres, 2015.


(1) Referência a Jimmy Savile (31 de outubro de 1926 – 29 de outubro de 2011), um DJ, apresentador de televisão pop, personalidade excêntrica, celebridade ubíqua e supostamente incansável na angariação de fundos caritativos. Depois da sua morte, descobriu-se que era um molestador infantil e assediador sexual muito prolífico, com uma atividade de várias décadas, não raro abusando daqueles de quem cuidava bem como da confiança das instituições com que trabalhava.


Traduzido do Inglês por Margarida Vale de Gato
Podcast: Miguel Loureiro


Margarida Vale de Gato (1973) traduziu diversos textos literários, canónicos e contemporȃneos, para a língua portuguesa, incluindo obras de W. B. Yeats, Lewis Carroll, Edgar Allan Poe, George Sand, Henri Michaux, W. H. Auden, Jack Kerouac e Allen Ginsberg. Ensina Literatura dos Estados Unidos da América e Tradução na Universidade de Lisboa e é autora de um volume de poesia em processo, Mulher ao Mar (2a. ed. 2013).

téléchargez ePub Imprimé

BureauGrotesque – Een triest verhaal van Scarton uit Endeland (sic)

DWB 4Tim Etchells' citybook over Lissabon is een melancholische, opwindende werveling van associaties, impressies, taalspelletjes en metareflecties over en geïnspireerd door de Portugese stad. Sinds de jaren ‘90 duikt ‘Endland’ op in Etchells’ verhalen, een land dat, aldus de auteur, wel én niet bestaat. Hij mengt verwijzingen naar reële personen en locaties met uit zijn fantasie ontsproten namen, gebruikt oud-Engelse woorden naast opzettelijk fout gespelde woorden. Hij meent dat juist dit soort groteske vertellingen geschikt zijn om iets te zeggen over de ‘strange and bitter times’ waarin we leven. De auteur geeft hier meer uitleg over het ontstaan van 'Endland' (pdf, in het Engels). De Nederlandse vertaling verscheen in voorpublicatie in het literaire tijdschrift DW B (2015 #3).



Urenlang rondlopend, verslagen en/of uitgeput door vele van de steile heuvels en stralende zon en kasseien en drank op het middaguur, raakte die stupide, dronken toerist van een Scarton uit Endeland (sic) de weg kwijt in een ver en min of meer verzonnen land dat Lisboa heette. Uiteindelijk – de zon begon net onder te gaan – gaf hij het ook op toen hij op een vermoedelijke fata morgana stuitte van een binnenplaats/tuin waarin hij op zijn knieën zeeg en vol en diep sliep op de nederige grond (gras), de hele tijd wijl enkele Pauwen in de doelloze middagrichting om hem heen scharrelden, alsof die legendarische wezens maar al te goed wisten dat het feitelijke verhaal waarin zij opdoken eigenlijk nog moest beginnen.

Toen de Scarton uren later wakker werd, was dat met een bijkomende kater, plus eveneens verdriet, smart en talrijke Alaramkreten (sic), want wijl hij sliep was zijn rug-/plunjezak of van dien aard gestolen door een onbekende, ronddolende fielt. Eenmaal bij dit erbarmelijke tafereel geroepen bestookten de bewakers van die fata-morganatuin hem (Scarton, die toeristengozer) onmiddellijk met talrijke vragen en opperingen aangaande het onderwerp of hij zeker wist dat hij echt en werkelijk beslist de tas/rugzak wel bij zich had dan toch, of was dit heisa een onschuldigers vergissing, iets waarvoor een andere veel meer simpeler en minder melodramatische verklaring te berde zou kunnen komen, bijvoorbeeld; Had hij zijn tas niet in een Hostel achtergelaten, of zo, of in de Garderobe van het Stedelijk & Historisch Museum van Lissabon of enz. En hij (Scarton, met de tas die zogenaamd was gestolen) wachtte tot ze klaar waren met het ouwe hoeren vraagde hen toen of ze naar zijn wang alsjeblieft wilden kijken als staving van zijn verhaal, en wees naar zijn vel daar waarop de indruk van een rits en de textuur van zijn rugzak onvolkomen was uitgebeeld van dat de tas pas nog had gediend als zijn geïmproviseerde kussen, zijn wang een vervagende registratie van het gestolen (of in elk geval of anders nu afwezige) voorwerp dat hij als iets heel dierbaars had gekoesterd.


Vele maanden (of dagen) lang daarna poogde Scarton volijverig zijn rugzak te herkrijgen: hij schuimde Kroegen af in de oude stad door middel van het zoeken naar vingerafdrukken en Google-brillen, vroeg zijn onderwereldcontacten in de haven naar aanwijzingen, liep het strand helemaal af tot aan Estoril en ondervroeg de zwerfmensen en -honden die hij zoal tegenkwam, zette zelfs in de plaatselijke Courant een advertentietje dat nogal slecht verstaald (sic) was in de lokale taal, VERLOREN RUGZAK: REDELIJKE BELONING en het mocht allemaal niet baten. Maar zonder schone kleren en andere bezittingen werd Scarton het op den duur zat om in de duinen te slapen bij het parkeerterrein en alleen maar etensafval uit de dierentuin te eten en ondernam hij in plaats daarvan reële pogingen om een job te krijgen.

Sommigen zeggen dat hij werk vond als een kelner in een Rapclub die het Huis van Beruchtheden heette, anderen dat hij een verschrikkelijke visser was, en weer anderen dat hij contanten verdiende met zwoegen in een digitaal naaiatelier, zijn vingers en teint naar god helpend door lange uren te buffelen achter de naaimachine en naar een scherm te turen in een Internetcafé. Of dat allemaal nu waar is of niet echt, doet er hier niet toe, maar uit zijn telefoongegevens was zonder gerede twijfel op te maken dat hij in de omgeving van Rua D'Esperanza was op 23 augustus rond 22 uur 13 's avonds, en dat hij daar – toen hij het nieuws hoorde over een Brand in zijn oude brutalistenwijk thuis in Endeland (sic) en werd bevangen in een diepe 'heimway-koorts', verschillende honderd en 17 keren naar huis probeerde te bellen. Niemand nam op. De ogen van de Scarton werden zwaar van de pijn, zijn hartslag klopte schuin.

Helemaal opgaand in muziek en droefheid, verlicht door floreurende lampen weerkaatst door rotaterende discospiegels en hard proberend zijn verdriet weg te drinken met dubbelsterke Caiphrinas met Ice, ontmoette Scarton 5 avonden later bij een Internet Singles Dating Bar Disco & Dönertent een vrouw van daar die Sophistia heette. Ze keken diep naar hun eigen weerspiegeling in de diepte van elkanders ogen ter plekke en raakten, zoals de dichters zeggen 'diep verliefd op het eerste gezicht' © en onder Lama Del Ree's verre klanken bonkend uit auto's bij afgelegen stoplichten deed Scarton de Toeristische later op de met vuilnis bezaaide Placa del Thromboise een huwelijksaanzoek.

Voor Scarton was Sophistia zijn Hartappel, het Einde helemaal van zijn ketenen, en zij was Viagra voor zijn Lul, en hij zei ook dat zij het Citroensap voor Zijn Ogen was Na Jarenlange Bestoking met het Traangas van de Wereld, maar zei zij hem dat hij zijn mond moest houden en dat dat te ingewikkeld was. Sophistia, mompelde hij bij elke gelegenheid, Sophistia enz. enz. telkens weer tot de mensen in het appartement ernaast enkele avonden later zeker wisten dat hij geschift was geworden. Sophistia was werkelijk 's ochtends en 's avonds de naam op zijn lippen, van welke hij snel een tattoo liet maken op zijn schouders, net boven waar 'Narcoleptic Barmy Army' stond, wat een losse zombietienermodegrill was met connecties met voetbalvandalisme waarvan hij deel had uitgemaakt toen hij jong was. 'Sophistia Voor Altijd' stond er, in een font dat de Tatoeëerder BureauGrotesque 130pt noemde.


Voor het huwelijk echter gedaan kon worden, vervoegde Scarton zich bij de Politie van Lisboa, zoals toen de gewoonte was, in de hoop op nieuws over zijn gestolen rugzak om zijn zaken op tijd voor de voltrekking te hebben afgehandeld.

Slecht nieuws. Zodra de sowieso zinloze update van die idioot Scarton over zijn tas enz klaar was, zette de politie hem achter slot op verdenking van betrokkenheid bij een andere zaak die niet het onderwerp is van deze vertelling. Tijdens zijn eerste nacht in de gevangenis lag Scarton tot aan de ochtend wakker in zijn cel. Hij kon helemaal niet slapen en dacht aan zijn vrouw in spe, (Sophistia) zich afvragend wat ze van zijn onverklaarbare afwezigheid zou vinden, en of ze terug zou gaan naar de Internet Singles Dating Bar Disco & Dönertent om een ander te vinden. De tweede nacht in zijn eenzame gevangeniscel kon hij ook niet slapen. En de derde en vierde (4e) nacht idem dito, hij lag op wat voor een matras doorging te staren naar wat voor een plafond doorging en telde de uren af als een gevangene van de Tijd zelf. De vijfde (5e) nacht was hij echter zo uitgeput door al die kolerestress en slaapgebreken, dat Scarton eindelijk de hele, hele, héle nacht sliep en zich zelfs niet verroerde toen de Webspinnen over hem heen liepen of toen Floreurlicht begon te flikkeren, en zich zelfs niet verroerde toen de Bewakers hem trakteerden op Karaoke Fado © ijskoud vanuit de gang buiten.

Die nacht droomde hij terwijl hij sliep een epische, verwarrende en levensechte droom, van het soort dat plaatsvond lang voor televisie en andere troep samenspanden om 'de menselijke verbeeldingskracht van het volk ' (sic) te verpesten.

In de droom was hij (Scarton) een bedelaar die om muntgeld vroeg op een straathoek vlakbij een geldautomaat in Lisaboa, en later voer hij de haven uit op een zeilvaartuig, met in zijn handen een vlag van de aloude Marine en nog een vlag, met name die van een bekende Bank die je overal tegenkomt. In het laatste deel of hoofdstuk van de droom was Scarton terug in Lisaboa, nu geen bedelaar meer, maar weergaloos rijk en bovendien gelukkig en wettelijk getrouwd met Sophistia. In de droom stond de bron van zijn rijkdom op een of andere vage manier in verband met een geheimzinnige pakketje welke Sophistia constant voor Scarton met zich meedroeg, het pakketje bestond uit een materiaal dat andere personen niet konden ontwaren, meer bepaald een soort oranje canvasachtig, maar synthetisch materiaal. Natuurlijk was het Scarton in zijn nachtrustvisioen duidelijk en bekend dat dit heel-geheimzinnige pakketje dat Sophistia voor hem bewaarde, een soort vrij losse vervanger of tijdelijk Symbolisch was voor zijn vermiste rugzak, en dat het lot van de twee voorwerpen, het ene echt, het andere in grote mate overdrachtelijk, onweerlegbaar vervlochten was.

Toen hij wakker was, begon hij met zijn plastic bord en bekertje keer op keer tegen de tralies van zijn gevangeniscel te slaan om zo de bewakers bij zich te roepen wat hem zowel op hun respectloosheid kwam te staan als op het grote ongenoegen van zijn medegevangenen die hun nachtrusten veel langer wensten voort te zetten, of tenminste zo lang als mogelijk was in die verschrikkelijke gevangenis.

'Ik eis mijn onmiddellijke vrijlating', eiste Scarton, en de Bewakers proestten van het lachen, waarbij hun prikdrankjes uit hun neus spoten en zij hem (Scarton) eraan herinnerden dat zij (de bewakers) zich bekend (vermaard in heel de vrije wereld) stonden, niet om hun schappelijk- of eerlijkheid, maar om hun terloopse, wrede en grotendeels ongecontroleerde gewelddadigheden die maar al te vaak tot het voortijdige overlijden leidden van degenen voor wie zij moesten zorgen en waken.

Tot bedaren gekomen door deze woorden trok Scartan zich terug in het hoekje van zijn cel waar hij zich stevig oprolde met zijn onderarmen als een knoop van leed dubbel om zijn eigen schedel geslagen, waarmee hij zich in het donker hulde huilend en bang om Sophistia te verliezen.


Pas laat de volgende avond, toen de grote wijzer en de kleine wijzer allebei op de 12 stonden, liet de politie Scarton gaan zonder enige begrijpelijke verklaring voor waarom hij Überhaupt achter slot was gezet. In zijn jas gedoken met zijn capuchon op om zijn identiteit grotendeels te verbergen en met het idee dat hij snel weg moest wezen, ging Scarton zo rap mogelijk de gevangenistrap af, tuimelde hij snel door de dubbele deur onderaan Lisabon in, waar hij opging in haar schaduwen, haar gedrang en haar nacht op zoek naar zijn geliefde, Sophistia.

Scartan ging eerst naar het adres aan de Rua Psychose waar zijn lief hem gezegd had dat ze woonde, maar dat bleek een dichtgetimmerd pand te zijn, voor een deel gesloten, en voor een deel overgelaten aan een groothandel in de doorverkoop van genetisch gemodificeerde landbouwproducten die niet geschikt waren voor menselijke consumptie.

In paniek omdat hij haar niet vond ging Scartom vervolgens naar een bar in de Oude Stad van Liverpool Lisboa, waar hij en Sophistia geregeld zaten soms tijdens hun korte romance, een voormalig matrozenbordeel dat Ines Erin & Eruit heette en was verbouwd tot een Sjiek eetcafé en Themabar in Endelandstijl met de naam De Grondleggers van Rampspoed. Stuurs en met tollend hoofd zat Scarton vis uit blik te eten en om de haverklap Sophistia elke 90 seconden op haar mobieltje te bellen dat zij niet opnam en een boodschap na boodschap in te spreken en ondertussen in gesprek rakend met zogenaamd Lisaboaanse dames die gekleed gingen in het duizelingwekkende hoogtepunt van uitverkoopmode die vooral bestond uit lovertjes, gegiechel en purschuim, en dat hij niet echt kon uitmaken of ze nu aardig waren of dat ze hem alleen maar lekker maakten zodat ze hem mee naar buiten konden lokken een donker steegje in waar hun vriendjes hem zouden beroven van zijn portemonnee, zijn mobiel en zijn horloge en zijn Timberlands.

Aan het eind zag de Scartem het zo niet meer zitten dat het hem amper ook niet kon schelen wat er met hem gebeurde helemaal. Hij smachtte zijn liefde en zijn rugzak. Hij was moe. Hij was bedroefd. Hij wist niet wat er aan de hand was. Hij wilde slapen. Hij wilde gaan liggen. Hij wilde nog een glas. Hij wilde dat het allemaal achter de rug was en toen de meisjes met wie hij praatte van de bar (Ines) weggingen, werd hij dan ook bevangen door een onbedwingbare neiging er met hun opuit te gaan ondanks alle gezond verstand ten spijt. Hij wist uit een adviesrubriek die hij ooit online had gelezen heel goed dat hij zich niet met 2 vrouwen tegelijkertijd moest inlaten, vooral niet met vrouwen die zo dronken waren als deze 2, maar hoedanook ging hij desalniettemin met ze mee toen zij naar buiten de straat op wankelden in een vruchteloze, kromme poging een feestje of zoiets te vinden. Scartam hobbelde mee van tent naar tent, ge3en een onbeholpen driemansnummer dat door het doolhof van Lisboa's steeds Duisterder straten trok. Scarton voelde zich nog beroerd, maar genoot op de een of andere vage manier toch van de opwinding en kocht op een verlaten Rua Misdryvery zelfs hagedisjes voor de meiden van een straatschooiertje dat onverwacht uit het niets opdook, een voorrechtelijk reptielenvertegenwoordigertje op blotevoeten in T-shirt met Vladimir Poetin erop.

Terwijl de nacht zich ontspon dacht Scarton van tijd tot tijd aan Sophistia en checkte hij zijn telefoon, belde hij haar of stuurde een SMS, maar het mocht allemaal niet baten. Terwijl Scarton en de meisjes samen voortstrompelden, hield rond 3 misschien 4 uur in de ochtend het langste meisje op met maar blijven lachen en klaagde ze juist dat ze moe was en toen dat ze zich helaas ziek begon te voelen, al waggelend en draaierig op haar hakken in haar naveltruitje en korte lovertjesshorts.
Toen ze ergens op een marmeren trap ging zitten, liet ze de hagedis uit haar hand glippen en keek ze hem wezenloos na terwijl hij een gat in de grond in schoot, toen kreunde ze en zakte ze achterover nog dichter bij de grond om uiteindelijk van haar stokje te gaan en haar vriendin bleef maar 'Jennifer, Jennifer' zeggen om haar wakker te krijgen, maar zij (Jennifer) werd maar niet wakker, de enige tekens van leven werden trager en trager tot haar stem goed en wel op was bijna, en toen wilden haar ogen niet meer en haar tong werd te dik en uit de diepte kon je bijna haar nog netaan horen fluisteren 'help, help, help me, help' en toen kwam er tot slot een andere stem uit haar die haar stem helemaal niet was en die zei steeds: 'Game over, Game over' en 'Koop meer credits bij de balie als u verder wilt spelen' en toen viel ze (Jennifer) stil en verstijfde ze en werd al gauw heel koud en bewoog niet meer daar op de trap en haar vriendin (Claryssa of Clarissifa, of iets dergelijks, uit Verenigde Staten) raakte ook in paniek en begon als een razende haar eigen pols te voelen en de klantenservicelijn te bellen van welk spel zij en Jennifer blijkbaar ook aan het spelen waren en te huilen en ook geen beltegoed meer te hebben en Skarton te vragen om iets te doen ook al wist zij ook niet wat hij zou kunnen doen en dus hield hij alleen maar haar hand vast en staarde hij hulpeloos in haar hulpeloze ogen tot niet zo heel lang daarna hij die (haar hand) ook koud voelde worden en zij ook die inmiddels behoorlijk dreigende woorden 'Help Help' begon te spreken en de stijfheid kwam mede over haar ook en zij liet een paar simpele brokstukken van woorden ontsnappen – om te zeggen dat zij van die hield en van die, en dat hij (Scartan, die het hele schouwspel gadesloeg) een bericht moest sturen naar haar Moeder en haar vriendje of iets dergelijks, thuis ergens in Maryland of zo en een flard van een kinderrijmpje, toen was zij ook heel volkomen roerloos op het door tijd en een miljoen voetstappen versleten marmer, zij tweeën daar een soort van naast elkaar als gebroken op die tredes en Scarton die omlaag keek, richtte zijn blik omhoog naar de Sterren in wanhoop en checkte zijn telefoon voor geen woord van Sophistia.

Toen de politie de troep met de Game Overs kwam opruimen, gaf Scarton zo goed als hij kon antwoorden op hun waslijst, zich ondertussen meer en meer een lulhannes voelend omdat hij daar Überhaupt was. Hij wilde maar wat graag naar huis om te zien of S. daar al weer op was gedoken gekomen. De agenten namen er alle tijd voor; en vingerafdrukken en weetjesvragen, achtergrondchecks, wattenstaafjes, strikvragen, netvliesscans, bloedtesten, IQ-testen, Lakmoestesten en Turingtesten en enz en toen Scarton eindelijk thuis aankwam, was het al vijf uur 's ochtends en stampte de Pasteleraria (sic) onder zijn appartement op volle toeren betoveringen, herrie en kokkerelgeuren uit in het buurtochtendgloren.


Maanden gingen voorbij.

Het schone land Lisboa werd verteerd door stakingen, carnavalsoptochten en schimmen van Schepen uit de koloniale tijd die eeuwen geleden waren vertrokken maar nu lukraak terugkeerden en de haven verstopten met hun trage vaart en aan flarden gevaren zeilen en hun matrozen die archaïsche zeemanskreten slaakten vanuit hun ambigue Limbo, en per se wilden weten hoe het de koning of de Koningin verging of zo. Scarton bleef binnen. Op de parkeerplaats voorbij de Best Buy op Florissant staken demonstranten op een avond een beeltenis van de Trojka in brand, ze paradeerden met de groteske figuren van de Europese Unie, de Europese Centrale Bank en het IMF op hun rug voor ze hen neersmeten en in brand staken bij de deuren van het Parlement onder het gejuich van de dronken menigte. Scarton zag vanuit zijn raam hoe het feestgedruis tot bij hem reikte en zijn ogen volgden de undercoveragenten in burger die zich onder de demonstranten op straat voegden en ondertussen foto's van vermeende leiders van het oproer uploadden naar een privé-kanaal op het Totaal Vernieuwde Instagram.

Later hoorde hij liggend op de matras op zijn vloer opnieuw de droeve klanken van Lama Del Ree die steeds dichterbij leken te schommelen in de nachtlucht alsof ze werden gevlochten op de schreeuwen en kreten van de massa die nog steeds vol venijn door de straten trok. “Lieflijkheid”, zong ze over het verre getwitter heen van ambulances, brandweerwagens en politieauto's, “Hier komt geen einde aan. Er zal nooit meer een evenwicht zijn. De weegschaal slaat altijd door.”, een nummer van de openingstrack van kant twee van haar album “Echte Huisvrouwen uit het Oost-Oeraalse Natuurreservaat”.

Op den duur kwam aan het zingen en schreeuwen van iedereen een eind en Scarton sliep in wat op dat moment in Lisboa voor stilte doorging. Maar wat er ook gebeurde, hij kon Sophistia niet vergeten.


Vele nachten daarna lag Scartone onrustig te dromen dat hij op een of andere manier terug was in de oorspronkelijke Tuin waarin hij dit onwaarschijnlijke verhaal (sic) was begonnen, en weer op het daadwerkelijke gras lag met zijn daadwerkelijke, treurige hoofd weer rustend op de daadwerkelijke rugzak. Vanuit deze vreemde, scheve Invalshoek kon hij de pauwen zien rond scharrelen, de ene kant op en de andere, en hij hoorde bovendien een geluid van ver weg, tenminste dat leek hem zo in de droom, en hij kreeg zichzelf overeind van de plek waar hij in het droomgras lag om ernaar te gaan zoeken. Nacht na nacht probeerde hij, zonder succes, om bij dat geluid te komen tot uiteindelijk de gestalte van Sophistia opdook (hem verscheen in de droom) en hem erheen bracht. “Kom maar met me mee”, zei ze en in de droom volgde hij haar gewillig, zoals hij in het echte en daadwerkelijke leven ook gedaan zou hebben.

Sophistia voerde hem naar venster in de grote muur om de tuin heen waarvandaan hij uit kon kijken op Lisboa, niet zoals in het echte uitzicht vanuit zijn appartement maar als een vertraagde of nachtzichtversie ervan, waarbij alles precies tegelijk vager én helderder was. De lichten van de stad versprongen en knipperden, flikkerend in een patroon dat helemaal geen patroon was enz maar toen Scarton zich (in de droom) omdraaide naar Sophistia voor iets van een verklaring was zij verdwenen.


Toen Scartan wakker werd uit die lange droom lag hij weer in zijn appartement in exact dezelfde houding als toen hij was gaan slapen, in een kronkel op de matras (sic) op de vloer en tot zijn overrompeling was Sophistia naast hem gelegen, alleen zat ze onder het bloed en had ze een heel dood lijkende glimlach op haar ooit-prachtig uitziende en voorheen levende gezicht.

Geconfronteerd met dit schouwspel schreeuwde Scartan het geschrokken en zeer verbaasd uit, wauwelend als een idioot over wie doet zoiets nou en o o zijn lief en dat soort gelul en toen ging hij op zoek naar de Insluiper of wie dit 'onbezoldigde duivelewerk' dan ook had gedaan ©. Hij bleef maar rondlopen door het appartement waarbij hij het bloed van zijn dode geliefde in het vloerkleed liep en over het geheel verstoorde wat de politie later een plaats delict zou noemen.

Toen hij zijn geestelijke evenwicht weer terug bij af had, pakte Scartaum zijn telefoon om de politie te bellen maar net toen hij het nummer draaide, besefte hij hoe slecht dit er allemaal uit zou zien als ze binnen zouden komen met dat bloed en de dode Sophistia en hoe stom zijn verhaal zou klinken en zij hem waarschijnlijk niet zouden geloven in zijn woorden die hij sprak en hij stopte de telefoon weer in zijn zak, waste zijn handen en probeerde in het bad het bloed van zijn schoenen te krijgen met de douche en papieren handdoekjes toen pakte hij een tas in en hij verfde zijn haar oranje met een mengsel van kruiden en kinderverfjes die om een of andere onverklaarbare reden in een keukenlade waren achtergelaten.

Aldus vermomd nam Spartan een taxi naar de terminal (luchthaven), huilend en rouwend om Sophistia en er de hele weg steeds beroerder uitziend, hij staarde uit de ramen naar zijn geliefde Lisboa in de wetenschap dat hij voorgoed vertrok van de mooie lichten en de duisternis aan de kade en zijn lief, zijn lief die hij niet meer zou zien nooit. En toen terwijl ze de snelweg af reden, herinnerde hij zich ineens dat hij zijn paspoort niet bij zich had en hij zei de chauffeur dat hij om moest draaien en dat deed de chauffeur en ze gingen terug naar het appartement en de taxi wachtte bij de Pastelaria (sic) waar de stoommachines overuren begonnen te maken en Sparton liep de trap op in beven en angst en opende de deur met een bonzend hart en ook handen.

In het appartement was het leeg en er lag geen Sophistia onder het bloed en gewond en dood en er lag nergens bloed meer en Spartan ging langzaam van de ene kamer naar de ander, en wreef in zijn ogen met een razend hart en maar dacht hij en wat en wat en als en waarom en wanneer en wat en wat en hoe en hoe en hoe en waarom en wat en wanneer en waarom en wat en waarom en wat en als en waarom en wat krijgen we nou.

Spartan riep haar naam: Sophistia.

Geen antwoord.

Met zijn hand op het paspoort in de la naast de TV dacht hij natuurlijk dat als ze echt niet dood was dan hoefde hij niet weg uit Lisboa maar toen pakte hij het toch (het paspoort), liep de deur uit en de trap af en plofte 'weer eens' achter in de auto ©. Het was allemaal te ver naar de kloten, dacht hij, hij wist dat hij niet kon blijven.

Op de verlaten weg naar het vliegveld was radio therapie en wat wijze woorden het enige wat de chauffeur te bieden had, Scartan betaalde met een vuist vol munten, wipte langs bij de EasyJet-balie en kocht een ticket terug naar Endeland (sic).

Bij de Gate at hij een doosje pastel del nata en staarde hij naar de landingsbaan, de schemerende lucht, de lichten van het vliegtuig terwijl ze opstegen en hoogte kregen. Hij sliep de hele vlucht naar huis.


Endeland was, toen hij was aangekomen, een poel van fluorescent licht weerkaatst in linoleum en de lange wrede bijtende vragenronde aan de Immigratiebalie. Waarom was hij thuis gekomen? wilden ze weten. Hoe lang was hij in het land Lisboa geweest? Wat had hij daar gezien? Waren de mensen daar intelligent of aardig? Waren ze een slachting aan het beramen? Waren ze onderdeel van de Broekriem? Welke kleren en gewoontes droegen ze? Scarton antwoordde snel zonder al te goed over zijn antwoorden na te denken en voor hij het wist hij werd hij aangemerkt als een mogelijk doelwit, uit de rijen getrokken voor gedetailleerdere vragen en in een vertrek gezet met nog 20 'strikt willekeurig' andere zwarte mannen.

De klok in de wachtkamer tikte dubbelhard, de vloer glansde helder als diepzee, aan de muren hingen foto's van beroemdheden uit een vorig tijdperk, die dansten op een Productlancering, met kussen naar een publiek bogen en lang, hard en diep in de cameralens staarden alsof ze medelijden hadden met Scarton zoals hij daar zat, te moe om echt zenuwachtig te zijn, te zenuwachtig om echt moe te zijn.

Eenmaal door de Burgerschapstest veegde Scartan het zaaddodende middel uit zijn ogen, kleedde zich rap aan en ging de kamer uit zonder er nog aan te denken zijn score op te tellen. Gehaald was gehaald.

Buiten nam hij een taxi, gaf de straatnaam aan en de brutalistische torenflat waaraan hij vroeger woonde. Komt in orde, zei de chauffeur en daar gingen ze, de gast had wel de neiging de wagen te versnellen en tegen andere wagens aan te botsen als teken dat ze aan de kant moesten.

Overal langs de snelweg opgericht rieten beeltenissen van verscheidene helden en boeven zoals hun vereerden in Endeland (sic) in die tijd. De oude Cromwell stond er met zijn geketend lijf, en die idioot van een Blair op zijn knieën voor de Jihadisten, met zijn helder vlammende, uitpuilende ogen, net voor de laatste zijn hoofd eraf slaagde. En er was een enorme gestalte van de Wayne Rooney en Sheryl (?), en een half modernistische torenflat die was nagemaakt uit weleer, helemaal in brand. En er was de graffiti, BLOEDVERSPERRING en APPELS VAN ORANJE stond er, en er was het geluid van de auto, en de stem op de radio die slecht nieuws bracht en een en al verontschuldigingen.

Toen ze eindelijk bij zijn Weg aankwamen, was Scarton bijna te bevreesd (sic) om uit te stappen. Hij dacht dat hij zijn hart kon voelen bonzen en hij wilde niet van zijn plaats komen. De chauffeur zei 'maar je moet nu gaan' dus strompelde Scarton de auto uit het grindpad op, de tranen stroomden over zijn gebruinde huid omlaag terwijl hij de chauffeur de hand schudde en zich naar de deur begaf waar de geest van zijn vader stond te wachten, en de geest van zijn moeder en de geest van zijn zuster en pas toen, toen pas echt, besefte Scarton dat hij het was die was doodgegaan, niet Sophistia, dat hij het was die heel, heel lang geleden was doodgegaan, waarschijnlijk in die tuin in het Lisboa van de pauwen en vervagende fado klanken dacht hij en hij voelde zich gelukkig toen, toen hij dat wist, eindelijk, gelukkiger dan in andere tijden, ontspannen en evenwichtig in de zekerheid van zijn eigen einde, in de armen gesloten van zijn koude moeder, de starende blik van zijn koude vader, de tranen van zijn koude zuster.

En wat de rest in Endeland (sic) betreft, tja, het was net als anders in die Knotsgekke K00pjesdagen met de sneeuwbalgevechten en het waterboarden in de deuropeningen van verlaten winkels en de Gloria en de Deo en het online gamen en de fruitmachines met vast uitkeringspercentage en de mannen die op gezette ongezette tijden met een Liverpools accent uit het buurhuis naar hun Vrouwen schreeuwden 'Kop dicht', en 'Beast Wars' was helemaal in en Chinees Geld spoelde de markten uit en de herinnering aan wat er was gebeurd bij de Vredesbesprekingen was toch aan het vervagen en Keira Knightley werd gearresteerd voor Misdaden tegen de Acteerkunst en Stikstofcocktails waren nog helemaal je-van-het, fashionable en mushthave in de Pubs van Londone en natuurlijk sliepen kinderen gerust in hun bed want ze wisten dat The Saville dood was en dat het hun met zijn glinsterende ogen, gelige haar, zonnebril en ontploffende sigaren geen angst meer kon komen aanjagen. En als de avonden vielen, hieven de mensen in heel dat land samen gezangen aan en anderen dommelden weg voor TV of keken omhoog naar de sterren zich afvragend of die waarschijnlijk satellieten waren.

Ondertussen maakte Scarton dood oploskoffie voor zijn vader. Dronk een flesje oud en vertrouwd Halifax-bier met de smaak van Enzymen uit Rhodos. Hij staarde in de bekraste spiegel van zijn jeugd, veegde nog meer tranen weg, bekeek zijn tattoos van Excalibur en de Dam Busters nog eens goed, zuchtte een zucht van oudheid, hunkerde naar vergeten en zat te janken om Lisabon/Lissabon en Sophistia, droom of niet.

Lissabon/Sheffield/Londen 2015.



Vertaald uit het Engels door Hans Kloos

Hans Kloos is schrijver en vertaler van onder andere Michael Ondaatje, Marianne Moore, Thomas Tidholm, Torgny Lindgren en Monty Python. Voor citybooks vertaalde hij eerder Stadsparasiet van Ágnes Lehóczky.  Hij publiceerde Je ziet hier iedereen voorbijkomen (poëzie, 2010) en schaap / koek / fiets (proza, 2010). In 2013 verscheen De interviews (poëzie). 

téléchargez ePub Imprimé

BureauGrotesque – La triste histoire de Scarton de Fingleterre (sic)


Ayant tourné de longues heures, fatigué et/ou éreinté par moult collines escarpées, soleil, vieux pavés et beuveries méridiennes, l’imbécile touriste éméché nommé Scarton de Fingleterre (sic) (1) s’égara dans une ville lointaine et joliment factice du nom de Lisboa. Finalement, quand le Soleil commença à sombrer et son moral aussi, il déboucha par hasard sur ce qui était probablement un mirage, à savoir un jardin clos de murs où il se laissa tomber à genoux puis s’endormit profondément sur l’humble terre (sur l’herbe), tandis que des Paons erraient sans but alentour, comme si ces fabuleux volatiles se doutaient parfaitement que l’histoire dans laquelle ils apparaissaient à l’instant n’avait pas encore vraiment commencé.

Quand ledit Scarton se réveilla des heures plus tard, ce fut avec une gueule de bois aggravée, à quoi s’ajoutait de la peine, de l’angoisse et de nombreux cris d’Alharme (sic), car durant son sommeil son sac à dos ou rucksack ou quoi que ce fût d’autre avait été volé par une mystérieuse canaille errante. Témoins de cette scène de détresse, les gardiens de ce mirage de jardin le harcelèrent immédiatement (lui, Scarton, ce soi-disant touriste …) avec une masse de questions et de suggestions destinées à déterminer s’il était certain d’avoir apporté ici, réellement et en fait véritablement, ce bagage/sac-à-dos, ou si tout ce tapage ne découlait que d’une innocente méprise appelant une explication bien plus simple et moins mélodramatique, par exemple : n’avait-il pas oublié son sac dans un Hôtel, ou ailleurs, ou au Vestiaire du Musée de la Ville de Lisbonne & Son Histoire, ou, etc. Et lui (Scarton, au sac supposément volé) attendit jusqu’à ce qu’ils en aient fini avec leur boniment, puis les pria d’observer sa joue comme preuve de la véracité de son récit, sa peau ayant conservé la trace imparfaite de la fermeture éclair et de la texture de son bagage, prouvant ainsi que le sac en question avait servi d’oreiller improvisé, sa joue se faisant le témoin faiblissant de l’objet volé (ou en tout cas actuellement absent) auquel il était si chèrement attaché.


Durant les nombreux mois (ou jours) qui suivirent, Scarton chercha à retrouver rapidement son sac à dos, passant les Bars de la vieille ville au peigne fin de sa quête d’empreintes digitales et de ses Google Glass, quêtant des pistes auprès de ses contacts dans la pègre du port, arpentant la plage aussi loin qu’Estoril, questionnant les gens et les chiens errants rencontrés en chemin, publiant même une petite annonce dans un Journal local, qui fut assez mal traductée (sic) dans la langue locale : SAC A DOS PERDU : BONNE RECOMPENSE, le tout en vain. Mais finalement, privé de vêtements de rechange et de ses autres affaires, Scarton se fatigua de dormir dans les dunes près du parking et de ne manger que de la nourriture jetée par le zoo voisin et fit de réelzefforts pour trouver un travail.

Certains prétendent qu’il trouva un emploi comme serveur dans un club de Rap dit la Maison de Mauvaise Réputation, d’autres qu’il se révéla un pêcheur détestable, d’autres qu’il se fit de l’argent liquide en travaillant dur dans une mine de sel numérique, les doigts et le teint ruinés par les longues heures passées à extraire le sel et à fixer un écran dans un Café Internet. Vrai ou pas, la recension de ses appels téléphoniques révéla sans le moindre doute possible qu’il se trouvait dans la zone de la rue de l’Espérance le 23 août autour de 22h13, et que là, entendant aux nouvelles qu’un Incendie s’était déclaré dans son vieux lotissement de style brutaliste là-bas en Fingleterre (sic) et sombrant dans un profond délire de “mâââle du pays”, il tenta d’appeler chez lui quelques centaines et 17 fois. Pas de réponse. Les yeux de Scarton se noyèrent de chagrin, son coeur se mit à battre de travers.

5 nuits plus tard, ivre de musique et de tristesse, pris sous le feu florescent des miroirs discos à facettes projectiles et tentant de noyer son chagrin dans un double Capirhana on the rocks, Scarton fit la connaissance d’une femme du cru nommée Sophistia dans un Café Internet de Rencontres pour Célibataires Bar Disco & Comptoir Kebab. Plongeant à fond dans leur propre reflet au plus profond des yeux de l’autre en ce Lieu, ils tombèrent, comme dit le poète, “profondément amoureux à première vue” © et plus tard, sur la Place de la Thromboise jonchée de déchets, au son d’une lointaine mélopée de Lana Dull Ray pulsant depuis quelques voitures arrêtées à un feu distant, Scarton, le Touristic, lui proposa le mariage.

Aux yeux de Scarton, Sophistia était la Grosse Pomme de son Coeur, la Fin de ses Chaînes et le Viagra de son Chibre, et il dit aussi qu’elle était le Jus de Citron Lavant ses Yeux après de si Longues Années d’Ereintement par les Blessantes Fumées du Monde, mais elle lui dit de se calmer, que tout ça, c’était trop compliqué. Sophistia, murmurait-il à la moindre occasion, Sophistia, etc. etc. sans fin, si bien qu’après plusieurs nuits ses voisins d’appartement furent convaincus qu’il était devenu fou. De fait, Sophistia était le prénom qui venait aux lèvres de Scarton nuit et jour, et qu’il se fit tatouer sans tarder sur l’épaule, juste au-dessus de “Narcoleptic Barmy Army”, le genre de vague slogan à la mode zombie de son adolescence en lien avec le hooliganisme de sa jeunesse. “Sophistia Forever”, était-il écrit, dans un caractère que les Tatoueurs nomment BureauGrotesque 130pt.


Avant que le mariage ne se fasse, cependant, Scarton se rendit au Commissariat de Police de Lisboa, comme c’était l’usage à l’époque, pour demander des nouvelles de son sac-à-dos volé, ceci dans l’espoir de résoudre cette affaire à temps pour la cérémonie.

Mauvaise nouvelle. Une fois rafraîchie l’inutile déposition de cet idiot de Scarton à propos de son sac, etc., les flic l’arrêtèrent comme suspect dans une autre affaire qui n’est pas le sujet de ce récit. Sa première nuit en prison Scarton resta éveillé jusqu’à l’aube sans pouvoir dormir du tout, pensant à sa future femme (Sophistia) et se demandant ce qu’elle penserait de son inexplicable absence et si elle ne retournerait pas au Café Internet de Rencontres pour Célibataires Bar Disco & Comptoir Kebab en quête d’un nouvel homme. La seconde nuit dans sa cellule solitaire il ne dormit pas davantage. Idem les troisième et quatrième (4e) nuits, où il se tint allongé sur ce qui passait pour un matelas en fixant le soi-disant plafond, comptant les heures tel un Prisonnier du Temps en personne. La cinquième (5e) nuit, cependant, épuisé par tout ce foutu stress et ses privations de sommeil, Scarton dormit enfin pendant une longue, très longue nuit, sans broncher même quand les Araignées marchèrent sur lui ou quand le néon Florescent se mit à clignoter, et sans broncher davantage quand les Gardiens lui servirent du Karaoke Fado © froid depuis le couloir extérieur.

Cette nuit-là, dans son sommeil, Scarton fit un rêve épique, troublant et intense, du genre de ceux qui existaient avant que la télévision et autres merdes du genre ne conspirent à la destruction de “la puissance populaire de l’imagination humaine” (sic).

Dans le rêve, lui (Scarton) était un clochard qui mendiait de la monnaie au coin d’une rue près d’un distributeur automatique à Lisaboa, puis il mettait à la voile un bateau à voile qui se trouvait dans le port, tenant d’une main le drapeau de la Marine d’antan et de l’autre celui de la Banque d’une célèbre grand-rue. Dans l’ultime partie ou chapitre du rêve, Scarton était de retour à Lisaboa, non plus comme clochard mais comme un homme des plus riches autant que joyeusement et légalement marié à Sophistia. La source de sa richesse, dans le rêve, était liée de manière pas très claire à un paquet mystérieux que Sophistia transportait sans cesse pour lui, Scarton, et qui était fait d’une substance étrange que les autres gens étaient incapables d’identifier, à savoir une sorte de toile orange de matière synthétique. Evidemment Scarton était sûr et certain, dans sa vision nocturne, que ce mystérieux paquet que Sophistia portait pour lui était une sorte de remplaçant lointain ou de Symbole temporaire de son sac-à-dos manquant, et que le destin de chacun des deux objets, l’un réel, le second largement métaphorique, était incontestablement lié à l’autre.

Au réveil, Scarton jeta son assiette et sa tasse de plastique contre les barreaux de sa cellule à plusieurs reprises, interpellant les gardiens et s’attirant à la fois leur mépris et la vive animosité des autres prisonniers qui auraient bien voulu poursuivre leur somme beaucoup plus longtemps, ou au moins aussi longtemps que possible dans cette terrible prison.

“J’exige d’être relâché immédiatement”, exigeait Scarton, et les Gardiens, de rire, s’étranglèrent avec leurs limonades qui leur jaillirent par les narines, ce qui lui rappela (à Scarton) que ces gens (les gardiens) étaient remarquablement connus (ceci dans l’entièreté du monde libre) non pour leur indulgence ou leur caractère sympathique, mais pour leur violence désinvolte, brutale et largement incrontrôlée, qui débouchait trop souvent sur le décès prematuré de ceux qu’ils étaient sensés garder avec soin.

Calmé par sa sortie verbale, Scarton retourna dans le coin de sa cellule et se blottit, ses avant-bras formant un noeud d’angoisse tout autour de son crâne, s’isolant de la lumière et sanglotant de peur à l’idée de perdre Sophistia.


Ce ne fut que tard la nuit suivante, quand la grande aiguille et la petit aiguille se retrouvèrent toutes les deux sur le 12, que les flics libérèrent Scarton sans lui donner la moindre explication valable quant à la 1ère raison pour laquelle il avait été coffré. Pensant qu’il lui fallait filer vite, serrant étroitement son manteau et remontant haut son col afin de dissimuler au maximum son identité, Scarton dévala l’escalier de la prison aussi rapidement que possible, franchit en toute hâte la double porte en bas et se retrouva dehors dans Lissebonne, englouti dans sa propre ombre tourbillonante et nocturne, en quête de son amour Sophistia.

Scarton se rendit d’abord à l’adresse de la Rue Psychosis où son amour lui avait confié qu’elle vivait, mais il ne trouva qu’un immeuble aux fenêtres occultées, partiellement fermé, et pour le reste livré à un trafic en gros de semences génétiquement modifiées impropres à la consommation humaine.

Paniqué de ne pas l’avoir trouvée, Scarton se rendit ensuite dans un bar de la Vieille Ville de Liverpool Lisboa, où Sophisitia et lui avaient parfois traîné durant leur brève romance, un ancien bordel de marins à l’enseigne de Inès Dedans/Dehors reconverti en restau Haut de gamme et Pub à Thème à la mode Finglaise, sous le nom Les Architectes du Malheur. Morose et la tête bourdonnante, Scarton mangea du poisson de conserve et s’obstina à appeler Sophisitia sur son téléphone portable, sans réponse de sa part, toutes les 90 secondes, laissant message après message, tout en entamant une conversation avec quelques fille supposément locales, juchées sur des talons vertigineux et adeptes de la mode discount - sequins, gloussements de rire et polyuréthane - ce qui ne lui permit pas de savoir si leurs intentions étaient amicales ou si elles le manipulaient afin de l’attirer dehors dans une allée sombre où leurs petits copains le délesteraient de son portefeuille, de son téléphone portable, de sa montre et de ses Timberlands.

À la fin le Scartem était si déprimé qu’il se fichait presque complètement de ce qui lui arrivait. Il aspirait à retrouver son amour et son sac-à-dos. Il était fatigué. Il était triste. Il ne comprenait pas ce qui se passait. Il avait envie de dormir. Il voulait s’allonger. Boire encore. Et que tout ça se termine et de fait, quand les filles avec qui il parlait sortirent du bar (Inès), il se sentit pris d’une envie irrésistible de sortir avec elles en dépit de toutes les raisons de n’en rien faire. Il savait parfaitement, ayant lu en ligne un conseil sur le sujet, qu’il ne fallait jamais sortir avec 2 filles en même temps, en partic. des filles aussi saoûles que ces 2-là, mais, en toutes choses négligent, il les suivit tandis qu’elles titubaient au fil des rues dans leur quête, futile et aléatoire, d’une soirée ou de quelque chose du genre. Scartam les suivit de lieu en lieu, leur trio complexe errant dans le labyrinthe des rues de plus en plus Sombres de Lisboa. Scarton se sentait encore misérable mais néanmoins vaguement sensible à l’atmosphère, allant jusqu’à offrir aux filles des lézards vivants achetés à un galopin qui, dans la rua Malfeitor déserte, s’était matérialisé inopinément en représentant de commerce illégal de reptiles, pieds nus et vêtu d’un T-Shirt à l’effigie de Vladimir Poutine.

De temps à autre, la nuit avançant, Scarton se souvenait de Sophistia et vérifiait son téléphone, l’appelant ou lui envoyant des SMS, le tout en vain. Vers 3, peut-être 4 heures du matin, comme Scarton et les filles titubaient de concert, la plus grande des trois s’arrêta de rire comme une folle et commença à se plaindre qu’elle se sentait fatiguée et puis hélas qu’elle se sentait malade, chancelant d’un air vague avec son petit top sexy, ses talons et son mini-short à sequins. S’affalant sur des degrés de marbre, elle lâcha son lézard et, les yeux vides, le regarda s’enfuir jusqu’à un trou et disparaître sous terre, puis elle grogna et s’effondra encore davantage et finalement s’évanouit, et son amie répétait “Jennifer, Jennifer” pour la réveiller, mais elle (Jennifer) ne se réveillait pas, les signes de la vie l’abandonnant peu à peu jusqu’à ce que sa voix pratiquement disparaisse, puis sa vue se brouilla et sa langue articula péniblement et de très loin un murmurant et quasi imperceptible, “au secours, au secours, au secours, aidez-moi” et puis une voix sortit d’elle qui n’était pas la sienne et qui disait “Game Over, Game Over” et “Rechargez votre Compte si Vous Voulez Continuer à Jouer” et alors elle (Jennifer) devint de plus en plus raide et bientôt très froide et elle ne bougea plus des degrés de marbre et son amie (Claryssa ou Clarissifa, quelque chose du genre, une Etasunienne) commença à paniquer aussi, vérifiant frénétiquement son propre pouls et tentant d’appeler l’aide en ligne du jeu en question qu’elle et cette Jennifer pratiquaient apparemment, pleurant et tombant de surcroît à court de crédit téléphonique et suppliant Skarton de faire quelque chose quoique ne sachant pas ce qu’il pouvait faire en réalité au lieu de quoi il lui prit simplement la main et en plein désarroi il fixa ses yeux à elle pleins de désarroi également jusqu’à ce qu’il la sentît (sa main) virer froide elle aussi et qu’il l’entendît elle aussi répéter les mots de mauvais augure “Au secours, au secours” et elle devint elle aussi raide tandis que s’échappaient d’elle des fragments de parole – qu’elle aimait un tel ou un tel, et que lui (Scartan, témoin de toute la scène) devait faire parvenir un message à sa Mère et à son petit copain ou apparenté, là-bas chez elle même si c’était dans le Maryland, puis lui vint un fragment de berceuse, et ensuite elle se tint elle aussi parfaitement immobile sur les degrés de marbre usés par le temps et des milliers de pas, toutes deux y gisant côte à côte comme brisées et Scarton les fixant puis tournant son regard désespéré vers les Etoiles et vérifiant son téléphone où ne s’affichait pas le moindre message de Sophistia.

Quand les flics vinrent mettre de l’ordre dans ce gâchis de Game Overs, Scarton répondit à leurs Qustns le mieux qu’il pût, se sentant de plus en plus idiot de s’être trouvé le 1er sur le terrain et follement désireux de rentrer pour voir si S. s’était pointée. Les flics prirent tout leur temps, empreintes digitales et questionnaires triviaux, vérifications en amont, prélèvements, questions perverses, scan de la rétine, tests sanguins, tests de QI et de Litmus et de Turing etc. et lorsque Scarton put rentrer chez lui il était déjà 5 heures du matin et la Pasteleraria (sic) en dessous de chez lui fonctionnait à plein tube, déversant ses slogans incantatoires, sa rumeur et ses effluves de “cuisinage” dans l’aube environnante.


Des mois passèrent.

La belle terre de Lisboa se consumait dans les grèves, les carnavals et les fantômes des Bateaux de l’ère coloniale qui avaient pris la mer des siècles plus tôt et revenaient maintenant en désordre, obstruant le port à vitesse lente avec leurs voiles en lambeaux, leurs matelots vous hélant en vieil argot depuis leurs Limbes équivoques, exigeant de savoir comment allaient le roi ou la Reine, ou quoi que ce soit d’autre. Scarton resta chez lui. Une nuit, dans le parking jouxtant le Best Buy sur Florissant, des manifestants mirent le feu à une effigie de la Troïka et baladèrent sur leur dos des caricatures des personnalités grotesques de la Communauté Européenne, de la Banque Centrale Européenne et du FMI avant de s’en débarrasser et de les brûler aux portes du Parlement, sous les hourras d’une foule éméchée. Scarton contempla les mouvements des fêtards depuis sa fenêtre, non sans remarquer les flics en civil qui se glissaient parmi les manifestants pour prendre des photos des leaders supposés et les diffuser en accès privé sur leur Tout Nouvel Instagram.

Plus tard, échoué sur son matelas posé à même le sol, il entendit une fois de plus lui parvenir, flottant dans l’air nocturne, les airs moroses de Lana Dull Ray comme tissés entre les rumeurs et les cris de la foule qui continuait à tourner et enfler dans les rues alentour. “Douceur”, chantait-elle au-dessus des lointaines sirènes des ambulances et des véhicules des pompiers et de la police, “Le désastre sera sans fin. L’équilibre ne reviendra jamais. Il n’y aura plus jamais d’ordre”, une chanson tirée de la première plage de la deuxième partie de son album “les Véritables Femmes au Foyer de la Réserve Naturelle de l’Est de l’Oural”.

Finalement les chansons et les cris décrurent et Scarton s’endormit, profitant de ce qui passait pour du silence à Lisboa à l’époque. Quoi qu’il puisse arriver il ne pourrait oublier Sophistia.


Bien des nuits plus tard, Scartone fit un rêve agité dans lequel il se retrouvait en quelque sorte dans le Jardin originel où avait commencé cet improbable conte (sic), allongé sur la même herbe qu’alors, sa tête confuse reposant à nouveau sur le sac-à-dos. De cette Perspective curieusement inclinée, il lui était loisible d’observer les Paons alentour se déplaçant ici et là, et il pouvait entendre aussi un son lointain, du moins le pensa-t-il dans son rêve, et il se redressa du lieu herbeux de son rêve pour aller à sa recherche. Nuit après nuit il tenta, sans succès, d’atteindre ce son, jusqu’à ce que, finalement, le visage de Sophistia surgit (lui apparut en rêve) et l’y mena. “Viens avec moi” dit-elle et, en rêve, il la suivit volontiers, comme il l’aurait fait dans la vie réelle et actuelle.

Sophistia le mena à une ouverture dans le grand mur qui entourait le jardin par laquelle il put contempler Lisboa, non comme depuis son appartement mais dans un ralenti nocturne où tout semblait plus flou et plus clair en même temps. Les lumières de la ville bougeaient en l’éblouissant, composant un motif clignotant qui n’en était pas un, de motif, etc. mais quand Scarton (dans son rêve) se tourna vers Sophistia pour quêter une explication, elle avait disparu.


Quand Scartan se réveilla de ce long rêve il se trouvait à nouveau dans son appartement dans la position adoptée avant de s’endormir, recroquevillé sur le matlas (sic) posé à même le sol et à sa stupeur et son effroi Sophistia reposait à ses côtés, mais elle était couverte de sang, un sourire qui semblait tout à fait mort sur son visage autrefois beau et vivant.

À cette vue, Scartan hurla d’émoi et de vive surprise, bafouillant idiotement qui a pu faire un truc pareil et oh oh son grand amour et tout ce genre de bêtises et puis il commença à chercher quelque indice de la présence de l’Intrus ou qui que ce soit qui aurait perpétré ce terrible “acte gratuit digne du Diable” ©. Il arpenta l’appartement dans tous les sens, piétinant sur le tapis le sang de son amour mort et se compromettant dans ce que la police nommerait plus tard une scène de crime.

Quand son équilibre mental fut revenu à la case départ, Scartaum saisit son téléphone pour appeler les flics, mais au moment de former leur numéro, il réalisa combien tout cela allait paraître moche avec tout ce sang et Sophistia morte et combien cette histoire allait sembler stupide et qu’ils ne croiraient probablement pas un seul mot de ce qu’il pourrait dire et il remit le téléphone dans sa poche et se lava les mains et tenta de nettoyer le sang de ses chaussures dans la baignoire au moyen du pommeau de douche et de serviettes en papier ensuite il emballa quelques affaires et se teignit les cheveux en orange en utilisant un mélange d’épices et de peintures pour enfants qui se trouvaient dans un tiroir de la cuisine pour quelque inexplicable raison.

Ainsi déguisé Spartan prit un cab (taxi) vers l’aéroport, pleurant et déplorant la mort de Sophistia, durement éprouvé pendant tout le trajet, contemplant par les vitres sa bien-aimée Lisboa, conscient qu’il partait pour de bon en laissant derrière lui les belles lueurs et l’obscurité de la mer et son amour, son amour, son amour qu’il ne reverrait plus jamais. Et comme ils quittaient l’autoroute il se souvint brusquement qu’il n’avait pas son passeport et il demanda au chauffeur de faire demi-tour et le chauffeur fit demi-tour et ils revinrent à l’appartement et le taxi attendit devant la Pasteleraria (sic) dont les machines à vapeur démarraient leur journée continue et Sparton gravit les escaliers fébrilement et en panique et il ouvrit la porte d’un coeur tremblant et ses mains aussi tremblaient.

À l’intérieur de l’appartement tout était vide et il n’y avait pas de Sophistia ensanglantée et blessée et morte et il n’y avait plus de sang nulle part et Spartan se déplaça lentement d’une pièce à l’autre en se frottant les yeux, le coeur vibrant de clameurs, et mais, pensait-il, et quoi et quoi et si et pourquoi et quand et quoi et quoi et comment et comment et comment et pourquoi et quoi et quand et pourquoi et quoi et pourquoi et quoi et si et pourquoi et merde.

Scartan cria son nom : Sophistia.

Pas de réponse.

Mettant la main sur le Passeport dans le tiroir à côté de la TV, il se dit qu’évidemment si elle n’était pas vraiment morte il ne devait plus quitter Lisboa, mais il le prit quand même (le passeport), sortit de l’appartement et descendit les escaliers et s’affala à l’arrière du taxi “une fois de plus” ©. Tout était bien trop compliqué, se dit-il, il ne pouvait rester.

Sur la route solitaire menant vers l’aéroport, le chauffeur se contenta de lui allumer la radio en guise de thérapie et de lui offrir quelques paroles sentencieuses. Scartan le paya avec une poignée de monnaie, se jeta sur le comptoir EasyJet et acheta un ticket retour vers la Fingleterre (sic).

À la Porte d’embarquement, il dévora une boîte de pastel del nata, regarda fixement la piste d’envol, le ciel qui s’assombrissait, puis les lumières de l’avion au décollage. Il dormit jusqu’à destination.


Une fois en Fingleterre (sic), il y eut la torture d’une lampe fluorescente reflétée sur le linoleum et celle de l’interrogatoire interminable, acéré et brutal du bureau de l’Immigration. Pourquoi était-il de retour? voulaient-ils savoir. Combien de temps était-il resté sur la Terre de Lisboa? Qu’y avait-il vu? Les gens y étaient-ils intelligents ou aimables? Complotaient-ils en vue d’un massacre? Vivaient-ils sous le régime de l’Austérité? Quels vêtements, quelles coutumes portaient-ils? Scarton répondit rapidement, sans vraiment réfléchir, et avant de s’en rendre compte il fut considéré comme suspect potentiel, extrait de la file en vue d’un questionnaire plus détaillé et conduit dans une pièce où se trouvaient 20 autres types, des Noirs qui étaient là “tout à fait par hasard”.

L’horloge murale dans la salle d’attente cliquetait deux fois trop fort, le sol étincelait d’un éclat océanique, sur les murs se trouvaient des photos de célébrités désuètes, dansant à une Foire Commerciale, lançant des baisers à la foule, fixant longuement, fermement et profondément l’œil de la caméra comme s’ils prenaient en pitié Scarton assis là, trop fatigué pour être vraiment nerveux, trop nerveux pour être vraiment fatigué.

Après avoir passé l’épreuve de Citoyenneté, Scartan nettoya le spermicide de ses yeux, se rhabilla rapidement et quitta la pièce sans penser à vérifier son score. Réussi c’était réussi.

Dehors, il prit un taxi, donna le nom de la rue et de l’immeuble de style brutaliste où il vivait autrefois. Pas de problème, dit le chauffeur, et les voilà partis, le type prié d’accélérer et de tamponner les autres voitures pour les forcer à dégager.

Le long de l’autoroute se dressaient les effigies à brûler des héros et voyous alors célèbres en Fingleterre (sic). Il y avait le vieux Cromwell, couvert de chaînes, et cet idiot de Blair à genoux devant les Djihadistes, les yeux exorbités et flamboyants juste avant qu’on ne le décapite. Il y avait aussi la silhouette massive de Wayne Rooney, et Sheryl (?) et la moitié d’un immeuble moderniste inspiré du temps jadis, le tout en feu. Et il y avait un graffiti qui disait BLOOD BLOCK et ORANGES, et il y avait le bruit du taxi et la voix de la radio annonçant les mauvaises nouvelles et les excuses en tout genre.

Quand ils parvinrent enfin dans son Avenue, Scarton se sentit presque trop apeuré (sic) pour sortir du taxi. Il lui semblait qu’il sentait son coeur bondir et il refusa de bouger. Le chauffeur dit : “Mais vous devez sortir!” et Scatron sortit en titubant dans l’allée de gravier, les larmes ruisselant sur son visage tanné et se répandant à flots tandis qu’il serrait la main au chauffeur et se dirigeait vers la porte où l’attendaient le fantôme de son père, le fantôme de sa mère et le fantôme de sa soeur, et c’est alors, alors seulement, que Scarton comprit que c’était lui qui était mort, non Sophistia, que c’était lui qui était mort il y a longtemps, sans doute dans ce jardin de Lisboa avec les paons et le son fade du fado, pensa-t-il, et il se sentit heureux à cette idée, finalement, plus heureux qu’avant, détendu et calmé par la certitude de sa propre fin, enveloppé par les bras de sa froide mère, le regard de son père froid, les larmes de sa froide soeur.

Et pour le reste, en Fingleterre (sic), eh bien tout était comme d’habitude avec leurs Jours de Soldes Monstres, leurs batailles de boules de neige ou leur supplice de l’eau sur les seuils des boutiques abandonnées et leur Houx et leur Lierre et leurs jeux en ligne et leurs machines à sous et les types avec leur accent de Liverpool hurlant à intervalles réguliers, depuis la maison voisine, “Ta Gueule!” à leurs femmes, et “Beast Wars” était en vogue et l’Argent Chinois ruisselait sur les marchés financiers et le souvenir des Pourparlers de Paix s’évanouissait et Keira Knightley était arrêtée pour Crimes contre le Septième Art et les Cocktails à l’Azote Liquide faisaient toujours rage, un must de rigueur dans les Pubs de Londone et bien entendu les enfants s’endormaient tranquilles parce qu’ils savaient que Le Saville (2) était mort et qu’il ne viendrait plus les terrifier avec ses yeux étincelants, ses cheveux jaunes, ses lunettes solaires et ses cigares explosifs. Et dans tout le pays, à la nuit tombée, des gens se retrouvaient pour chanter et d’autres somnolaient devant la TV ou contemplaient les étoiles en se demandant lesquelles étaient probablement des satellites.

Scarton, mort entretemps, fit du café instantané pour son père. But une bouteille de bonne vieille Halifax aromatisée aux Enzymes de Rhodes. Se contempla dans le miroir griffé de son enfance, écrasa encore quelques larmes, examina ses Tatouages d’Excalibur et des Dam Busters, poussa un soupir de vieillard, aspira à l’oubli et sanglota en pensant à Lisbonne/ Lissebonne et à Sophistia, rêve ou pas rêve.


Lisbonne/Sheffield/Londres 2015.


(1) Selon Tim Etchells, qui a écrit plusieurs « contes » se passant en « Fingleterre » (« Endland ») : « La « Fingleterre » existe et n’existe pas. On ne peut la situer sur une carte et son lien avec l’ « Angleterre » telle que décrite dans les médias ou dans les romans réalistes des trente dernières années est hautement improbable. Mon espoir est que ces contes grotesques inspirés par la « Fingleterre » - si ontologiquement, géographiquement et temporellement confus soient-ils – parviennent à s’approcher davantage du cœur des choses que tous les autres modes de narration, fiction ou autres. J’espère que le travail sur ces histoires ira plus directement à la moelle, plus directement à l’essence de l’étrange et bien amère époque dans laquelle nous vivons. Je suis à tout le moins convaincu que l’exploration du paysage psychologique, culturel et politique dans lequel nous évoluons depuis quelque temps – de Thatcher à Google, avec l’IFOR, l’ICANN, Big Brother et Ben Laden au milieu – exige des putains d’outils bizarres. »
Sans entrer dans le détail de ces « putains d’outils bizarres », on peut préciser que si certaines allusions sont inspirées par l’Angleterre (Keira Knightley, Wayne Rooney ou Jimmy Saville), Lisbonne (Lisboa/Lisaboa/Lisabon, « Pastelaria » ou « Pasteleraria », etc.) ou les Etats-Unis (« Best Buy on Florissant », lieu des manifestations à Ferguson, Missouri, suite à la mort de Michael Brown abattu par la police), d’autres sont de pure fantaisie (« Blood Block », « Narcoleptic Barmy Army »), détournées du vieil anglais ou de l’anglais dialectal (« alaram », « afeared ») ou constituent des jeux de mots (« homesicknass ») sans équivalent en français. (NDT). Pour en savoir plus (pdf en anglais).

(2) “Jimmy” Savile (1926-2011), DJ anglais, star des médias, présentateur, entre autres, de l’émission “Top of the Pops” à la BBC, personnalité excentrique dévouée aux causes charitables. À sa mort, il fut accusé de centaines d’agressions sexuelles perpétrées durant toute sa carrière sur les lieux mêmes de son travail, entre autres sur des enfants issus des institutions de bienfaisance pour lesquelles il œuvrait. (NDT)



Traduit de l’anglais par Caroline Lamarche
Lu à haute voix par Philippe d'Hollandere

Caroline Lamarche (Liège, 1955) a écrit de la poésie, des histoires, des pièces radiophoniques ou de théâtre et huit romans dont Le jour du chien (1996, Prix Rossel), La Chienne de Naha (2012) et La Mémoire de l'air (2014). Son œuvre est majoritairement éditée chez Gallimard. Pour deBuren, elle a écrit le Radiolivre Loin du Petit Paradis (www.radiolivres.eu) et le citybook Patrimoine immatériel: Un séjour au Pays noir.